ขี้หูตันควรจัดการอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

อยู่ดี ๆ เสียงรอบตัวเหมือนเบาลงข้างหนึ่ง หูอื้อ แน่นหู หรือรู้สึกคล้ายมีอะไรอุดอยู่ หลายคนจะหยิบคอตตอนบัดขึ้นมาแคะทันที เพราะคิดว่าเพียงเอาขี้หูออกก็จบ แต่การทำเช่นนั้นอาจดันขี้หูให้ลึกและแน่นกว่าเดิม รวมถึงทำให้ผิวช่องหูถลอกได้

ขี้หูไม่ใช่สิ่งสกปรกที่ต้องกำจัดจนหมด ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อช่วยดักฝุ่น ป้องกันความชื้น และลดการเจริญของเชื้อโรค โดยปกติขี้หูจะค่อย ๆ เคลื่อนออกมาบริเวณปากช่องหูเอง ปัญหาเกิดขึ้นเมื่อมันสะสมจนปิดกั้นช่องหู ซึ่งเรียกว่า ภาวะขี้หูอุดตัน

อาการแบบไหนที่อาจเกิดจากขี้หูตัน

อาการที่พบบ่อยคือหูอื้อหรือได้ยินลดลง รู้สึกเต็มหรือแน่นในหู คัน ปวดหูเล็กน้อย หรือได้ยินเสียงดังอยู่ภายในหู บางคนอาจมีอาการเวียนศีรษะหรือไอร่วมด้วย อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้ไม่ได้ยืนยันว่าเป็นขี้หูตันเสมอไป เพราะหูชั้นนอกอักเสบ แก้วหูมีปัญหา หรือการสูญเสียการได้ยินชนิดอื่นก็แสดงอาการคล้ายกันได้

สิ่งที่ไม่ควรทำคือแคะและแทงเข้าไป

อย่าสอดคอตตอนบัด กิ๊บ ไม้แคะหู หรือวัตถุใดเข้าไปในช่องหู เพราะมักไม่ได้ตักขี้หูออก แต่กลับผลักมันเข้าไปชิดแก้วหูมากขึ้น นอกจากนี้ยังเสี่ยงทำให้ช่องหูถลอก ติดเชื้อ หรือแก้วหูทะลุ ส่วนเทียนดูดขี้หูก็ไม่มีหลักฐานน่าเชื่อถือว่ากำจัดขี้หูได้ และอาจทำให้เกิดแผลไหม้ ขี้ผึ้งจากเทียนอุดหู หรือแก้วหูบาดเจ็บ

การล้างหูด้วยกระบอกฉีดยาหรือฉีดน้ำแรง ๆ เองก็ไม่เหมาะ โดยเฉพาะเมื่อไม่รู้ว่าแก้วหูสมบูรณ์หรือไม่ หากทิศทางหรือแรงดันผิด น้ำอาจทำให้เกิดการบาดเจ็บและการติดเชื้อได้

เริ่มดูแลอย่างปลอดภัยได้อย่างไร

หากมีเพียงอาการตันหรือได้ยินอู้อี้เล็กน้อย ไม่มีอาการปวดมาก ไม่มีเลือด หนอง หรือน้ำไหลออกจากหู และไม่เคยมีแก้วหูทะลุ ใส่ท่อระบายที่แก้วหู หรือผ่าตัดหู สามารถปรึกษาเภสัชกรเรื่อง ยาหยอดหูสำหรับทำให้ขี้หูนิ่ม แล้วใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำอย่างเคร่งครัด ขี้หูที่นิ่มลงอาจค่อย ๆ หลุดออกเอง

อย่าหยอดน้ำมัน น้ำยา หรือของเหลวที่ผสมเองหากไม่แน่ใจว่าแก้วหูปกติ โดยเฉพาะผู้ที่มีเบาหวาน ภูมิคุ้มกันต่ำ โรคผิวหนังในช่องหู ใช้เครื่องช่วยฟัง หรือมีประวัติโรคและการผ่าตัดหู ควรให้บุคลากรทางการแพทย์ประเมินก่อน

ระหว่างนี้ทำความสะอาดเฉพาะใบหูและบริเวณปากช่องหูด้วยผ้านุ่ม ไม่ต้องพยายามทำให้ด้านในสะอาดหมดจด หากลองใช้ผลิตภัณฑ์ทำให้ขี้หูนิ่มตามคำแนะนำแล้วอาการไม่ดีขึ้น ควรไปตรวจแทนการเพิ่มจำนวนครั้งหรือใช้ของแข็งแคะออก

เมื่อไรควรให้แพทย์ตรวจ

ควรพบแพทย์หากหูตันมาก ได้ยินลดลงต่อเนื่อง ปวดหู มีไข้ มีกลิ่น น้ำ หนอง หรือเลือดไหลออกจากหู เวียนศีรษะมาก หรือสงสัยว่ามีสิ่งแปลกปลอมอยู่ข้างใน แพทย์สามารถส่องดูช่องหูและแก้วหูก่อนเลือกวิธีเอาขี้หูออก เช่น ใช้เครื่องมือขนาดเล็ก ดูดออก หรือชะล้างในผู้ที่เหมาะสม

หากการได้ยินลดลงอย่างฉับพลันภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่กี่วัน โดยเฉพาะเมื่อเกิดข้างเดียว อย่ารอดูว่าเป็นขี้หูหรือพยายามรักษาเอง ควรรับการประเมินทางการแพทย์อย่างเร่งด่วน เพราะอาจเป็นการสูญเสียการได้ยินเฉียบพลันซึ่งต้องแยกจากขี้หูอุดตัน

สรุปแล้ว วิธีรับมือขี้หูตันที่ปลอดภัยไม่ใช่การแคะให้ลึกกว่าเดิม แต่คือหยุดสอดสิ่งของเข้าหู ใช้ผลิตภัณฑ์ทำให้ขี้หูนิ่มเฉพาะเมื่อไม่มีข้อห้าม และไปตรวจเมื่ออาการมาก ไม่หาย หรือมีสัญญาณผิดปกติ การเอาขี้หูออกหลังตรวจเห็นตำแหน่งและสภาพแก้วหูย่อมปลอดภัยกว่าการลองทำเองโดยมองไม่เห็นภายใน