ทำไมเว็บโป๊ถึงผิดกฎหมายในประเทศไทย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลายคนอาจสงสัยว่า หากคนดูเป็นผู้ใหญ่ เนื้อหาก็สร้างโดยผู้ใหญ่ และเปิดดูอยู่ในพื้นที่ส่วนตัว เหตุใดเว็บไซต์ประเภทนี้จึงถูกปิดกั้นอยู่เรื่อย ๆ เรื่องนี้มักถูกอธิบายสั้นเกินไปว่า “เพราะเป็นเรื่องลามก” ทั้งที่ในทางกฎหมายต้องแยกให้ชัดว่าใครกำลังทำอะไร ระหว่างคนเปิดดู เจ้าของเว็บไซต์ คนอัปโหลด ผู้ขายสมาชิก และคนส่งคลิปต่อ

จุดสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่คำว่าเว็บไซต์เพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การทำให้สื่อลามกถูกเผยแพร่ต่อสาธารณะผ่านเว็บไซต์นั้น หากเปิดประมวลกฎหมายอาญากับกฎหมายคอมพิวเตอร์ควบคู่กัน ภาพจะชัดขึ้นว่ากฎหมายมุ่งควบคุมฝั่งผลิต ค้า แจกจ่าย นำเข้า โฆษณา และนำข้อมูลเข้าสู่ระบบให้ประชาชนเข้าถึงได้

กฎหมายเดิมควบคุมการเผยแพร่อยู่ก่อนมีอินเทอร์เน็ต

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 287 ไม่ได้เขียนขึ้นมาเพื่อเว็บไซต์โดยเฉพาะ แต่ครอบคลุมสิ่งลามกหลายรูปแบบ ตั้งแต่เอกสาร รูปภาพ ภาพยนตร์ ไปจนถึงวัตถุอื่น โดยเอาผิดการผลิต มีไว้เพื่อการค้า นำเข้า ส่งออก ทำให้แพร่หลาย แจกจ่าย แสดงต่อประชาชน ตลอดจนโฆษณาหรือบอกแหล่งที่สามารถหาได้

เว็บที่รวบรวมคลิป เปิดให้คนทั่วไปชม ขายสมาชิก หรือหารายได้จากโฆษณา จึงมีลักษณะมากกว่าการเก็บสื่อไว้ดูเป็นการส่วนตัว เพราะตัวระบบถูกสร้างขึ้นเพื่อส่งเนื้อหาไปยังคนจำนวนมาก การกระทำจึงสามารถเข้าองค์ประกอบเรื่องการค้าและการทำให้สิ่งลามกแพร่หลายได้ โทษตามมาตรา 287 คือจำคุกไม่เกิน 3 ปี ปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

พอเนื้อหาขึ้นออนไลน์ก็มีกฎหมายอีกชั้นหนึ่ง

พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ มาตรา 14(4) กำหนดความผิดสำหรับผู้ที่นำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลอันมีลักษณะลามก โดยข้อมูลนั้นประชาชนทั่วไปอาจเข้าถึงได้ มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

คำว่า “ประชาชนทั่วไปอาจเข้าถึงได้” มีความหมายมาก เพราะช่วยแยกพื้นที่ส่วนตัวออกจากการเปิดเผยสู่สาธารณะ เว็บไซต์ที่เข้าได้ทั่วไปจึงอยู่ตรงใจกลางของบทบัญญัตินี้ ขณะที่การส่งไฟล์ในวงจำกัดต้องพิจารณาข้อเท็จจริงเป็นกรณีไป ไม่ควรเหมารวมว่าทุกไฟล์ในโทรศัพท์มีสถานะเดียวกับเว็บสาธารณะ

เมื่อพบข้อมูลที่เข้าข่ายความผิด เจ้าหน้าที่ไม่ได้มีอำนาจปิดเว็บตามใจชอบ กระบวนการตามมาตรา 20 เปิดทางให้ยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอระงับการเผยแพร่หรือลบข้อมูลคอมพิวเตอร์ ภาพที่ผู้ใช้เห็นเป็นหน้าจอเข้าไม่ได้จึงมักเป็นผลจากคำสั่งปิดกั้นการเข้าถึงภายในประเทศไทย ไม่ได้แปลว่าเซิร์ฟเวอร์ต้นทางในต่างประเทศถูกลบออกจากโลกอินเทอร์เน็ตแล้ว

คนดูอย่างเดียวผิดด้วยหรือไม่

สำหรับสื่อลามกที่มีผู้ใหญ่เป็นตัวแสดง กฎหมายข้างต้น ไม่ได้กำหนดตรง ๆ ว่าการเปิดดูเป็นการส่วนตัวเพียงอย่างเดียวคือความผิด เป้าหมายหลักของมาตรา 287 และมาตรา 14(4) อยู่ที่การผลิตเพื่อค้า แจกจ่าย โฆษณา ทำให้แพร่หลาย หรือนำข้อมูลเข้าสู่ระบบที่สาธารณะเข้าถึงได้

อย่างไรก็ตาม พฤติกรรมของผู้ชมอาจข้ามเส้นได้ทันทีหากดาวน์โหลดมาเพื่อขาย เปิดกลุ่มเก็บค่าสมาชิก อัปโหลดซ้ำ หรือส่งต่อจนมีลักษณะเป็นการเผยแพร่ หากคลิปถูกถ่ายหรือเผยแพร่โดยเจ้าตัวไม่ยินยอม ก็อาจเกี่ยวข้องกับความผิดอื่นและการละเมิดสิทธิของบุคคลในภาพอีกด้วย

กรณีเด็กเป็นคนละระดับกับสื่อผู้ใหญ่

หากเป็นสื่อลามกอนาจารเด็ก กฎหมายเข้มงวดกว่ามาก ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 287/1 เอาผิดแม้กระทั่งการครอบครองเพื่อแสวงหาประโยชน์ทางเพศสำหรับตนเองหรือผู้อื่น โดยไม่จำเป็นต้องนำไปเปิดเป็นเว็บไซต์ ส่วนมาตรา 287/2 ครอบคลุมการผลิต แจกจ่าย ส่งต่อ นำเข้า ส่งออก และการค้า พร้อมโทษที่สูงขึ้น

เหตุผลของเส้นแบ่งนี้ไม่ใช่เพียงเรื่องศีลธรรม แต่เกี่ยวกับการป้องกันการแสวงหาประโยชน์จากเด็ก การบันทึกการล่วงละเมิดไว้เป็นสื่อ และวงจรซื้อขายที่สร้างแรงจูงใจให้มีเหยื่อรายใหม่ ดังนั้นคำว่า “เก็บไว้ดูเอง” จึงไม่ช่วยให้การครอบครองสื่อลามกเด็กกลายเป็นเรื่องถูกกฎหมาย

สรุปให้ตรงที่สุด

สิ่งที่ทำให้เว็บโป๊ผิดกฎหมายในไทยคือเว็บไซต์ทำหน้าที่ เผยแพร่ข้อมูลลามกให้สาธารณะเข้าถึง และมักเกี่ยวข้องกับการผลิต การค้า การโฆษณา หรือการทำให้แพร่หลาย ซึ่งตรงกับการกระทำที่กฎหมายอาญาและกฎหมายคอมพิวเตอร์ควบคุมอยู่แล้ว ไม่ใช่เพราะอินเทอร์เน็ตมีข้อหาชื่อว่า “เปิดเว็บโป๊” แยกออกมาต่างหาก

ส่วนคนดูต้องแยกให้ออกจากคนเผยแพร่ การชมสื่อผู้ใหญ่เป็นการส่วนตัวไม่ได้ถูกบัญญัติเป็นความผิดอย่างตรงไปตรงมา แต่การอัปโหลด ขาย แจก หรือส่งต่ออาจมีความผิดได้ และถ้าเนื้อหาเกี่ยวข้องกับเด็ก การครอบครองเพียงอย่างเดียวก็อาจถูกดำเนินคดีแล้ว