อยากรู้ว่าพื้นที่ไหนมีวินมอเตอร์ไซค์รับจ้างมากที่สุด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ตรงปากซอย หน้าอาคารสำนักงาน รอบตลาด หรือใต้สถานีรถไฟฟ้า เรามักเห็นเสื้อกั๊กสีส้มจอดรออยู่เสมอ จนเกิดคำถามว่าพื้นที่ใดน่าจะมีวินมอเตอร์ไซค์รับจ้างมากที่สุดในประเทศไทย

คำถามนี้ดูเหมือนเพียงนับจำนวนเสื้อวิน แต่ข้อมูลจริงแบ่งได้อย่างน้อยสองแบบ คือ จำนวนสถานที่ตั้งวิน และ จำนวนผู้ขับขี่ที่ได้รับอนุญาต ตัวเลขสองชุดนี้ไม่จำเป็นต้องมีผู้นำเป็นพื้นที่เดียวกัน เพราะวินขนาดเล็กอาจมีสมาชิกไม่กี่คน ขณะที่วินใหญ่แห่งเดียวอาจมีผู้ขับขี่หลายสิบหรือหลักร้อยคน

ข้อมูลทั่วประเทศยังเทียบกันตรง ๆ ไม่ได้

กรมการขนส่งทางบกมีข้อมูลรถจักรยานยนต์สาธารณะและใบอนุญาต แต่ชุดข้อมูลสาธารณะที่รวบรวมจำนวนวินพร้อมจำนวนสมาชิกแยกครบทุกอำเภอทั่วประเทศในวันเดียวกันยังหาได้ไม่ครบ การประกาศว่าอำเภอใดชนะทั้งประเทศจึงเสี่ยงนำข้อมูลต่างปีและต่างวิธีนับมาเปรียบเทียบกัน

พื้นที่ที่มีข้อมูลชัดกว่าคือกรุงเทพมหานคร ซึ่งแบ่งการปกครองเป็น “เขต” แทน “อำเภอ” และมีระบบ GIS บันทึกพิกัดวินที่ถูกกฎหมาย รวมถึงข้อมูลสมาชิกของแต่ละวิน

ข้อมูลที่สภากรุงเทพมหานครเผยแพร่เมื่อวันที่ 23 มกราคม 2569 อ้างตัวเลขจากกรมการขนส่งทางบกว่า กรุงเทพฯ มีวินที่ได้รับอนุญาตประมาณ 5,488 วิน และรถที่ได้รับอนุมัติมากกว่า 61,000 คัน แม้ตัวเลขอาจเปลี่ยนได้เมื่อมีการเพิ่มสมาชิก ตั้งวินใหม่ หรือผู้ขับขี่ขาดการรายงานตัว แต่เป็นหลักฐานทางการที่ใหม่และระบุผู้นำรายเขตอย่างตรงไปตรงมา

เขตจตุจักรมีจำนวนวินมากที่สุด

เมื่อใช้เกณฑ์จำนวนสถานที่ตั้งวิน คำตอบจากข้อมูลชุดนี้คือ เขตจตุจักร ส่วนเขตที่มีวินน้อยที่สุดคือเขตวังทองหลาง

ภาพของจตุจักรช่วยอธิบายตัวเลขได้ดี พื้นที่เดียวมีทั้งศูนย์กลางรถไฟฟ้า รถไฟ ตลาดขนาดใหญ่ อาคารสำนักงาน สถานศึกษา ย่านที่อยู่อาศัย และซอยย่อยจำนวนมาก ผู้โดยสารจึงไม่ได้เดินทางจากจุดเดียวไปยังจุดเดียว แต่กระจายออกจากสถานี ตลาด และถนนสายหลักเข้าสู่ปลายทางระยะสั้นหลายทิศทาง ลักษณะเช่นนี้เอื้อต่อการเกิดวินแยกหลายจุด

อย่างไรก็ตาม วินมากที่สุดยังไม่เท่ากับเสื้อวินมากที่สุด เพราะหลักฐานล่าสุดที่เปิดเผยต่อสาธารณะไม่ได้จัดอันดับจำนวนผู้ขับขี่ครบทั้ง 50 เขตควบคู่กัน ตัวอย่างเช่น สำนักงานเขตราชเทวีรายงานข้อมูลเดือนมีนาคม 2567 ว่ามี 218 วิน ผู้ขับขี่ในบัญชี 2,821 ราย แต่มารายงานตัวล่าสุด 1,606 ราย ตัวเลขทั้งสามจึงตอบคนละคำถามกัน

หนึ่งเสื้อไม่ได้หมายถึงหนึ่งคนที่กำลังวิ่งงาน

คำว่า “จำนวนเสื้อวิน” ในภาษาพูดอาจหมายถึงรายชื่อสมาชิก จำนวนรถที่ได้รับอนุมัติ จำนวนผู้มารายงานตัว หรือจำนวนคนที่ออกวิ่งจริงในแต่ละวันก็ได้ นอกจากนี้ยังมีรถป้ายขาวที่รับงานผ่านแอป ซึ่งไม่ควรถูกนับรวมเป็นวินถูกกฎหมายเพียงเพราะทำงานรับส่งผู้โดยสารเหมือนกัน

ดังนั้นคำตอบที่ยืนยันได้ในขณะนี้คือ จตุจักรเป็นเขตที่มีจำนวนจุดวินมอเตอร์ไซค์รับจ้างถูกกฎหมายมากที่สุดในกรุงเทพฯ จากข้อมูลที่ถูกกล่าวถึงในการประชุมสภากรุงเทพมหานครปี 2569 แต่ยังไม่มีหลักฐานสาธารณะที่เพียงพอให้ยืนยันว่าจตุจักรมีจำนวนผู้ขับขี่หรือ “เสื้อวิน” มากที่สุดด้วย และยังไม่ควรขยายผลว่าเป็นแชมป์เหนือทุกอำเภอทั่วประเทศ

หากหน่วยงานเปิดข้อมูลรายเขตและรายอำเภอในรูปแบบเดียวกัน ทั้งจำนวนวิน สมาชิกที่ได้รับอนุญาต ผู้มารายงานตัว และวันที่ปรับปรุง เราจึงจะจัดอันดับได้ครบกว่านี้ รวมถึงคำนวณความหนาแน่นต่อพื้นที่หรือต่อประชากร ซึ่งอาจให้คำตอบต่างจากการนับจำนวนรวมอย่างมาก