ท่าเรือแหลมฉบัง ขุดกินพื้นที่ทะเลขนาดนั้น เขาถล่มทรายและวางคันกั้นน้ำยังไงไม่ให้กัดเซาะ?

ท่าเรือแหลมฉบัง ขุดกินพื้นที่ทะเลขนาดนั้น เขาถล่มทรายและวางคันกั้นน้ำยังไงไม่ให้กัดเซาะ?

"ท่าเรือแหลมฉบัง" จังหวัดชลบุรี คือประตูการค้าทางทะเลที่สำคัญที่สุดของประเทศไทย และเป็นหนึ่งในท่าเรือตู้สินค้าอันดับต้นๆ ของโลก พื้นที่ท่าเรืออันกว้างใหญ่ที่เราเห็นในปัจจุบัน ไม่ได้เป็นชายหาดธรรมชาติมาแต่แรก แต่เกิดจากการถมทะเล (Land Reclamation) และขุดแอ่งจอดเรือ (Dredging) กินพื้นที่เข้าไปในอ่าวไทยนับหมื่นไร่ โครงสร้างมหาศาลที่ยื่นไปปะทะกับคลื่นลมและกระแสน้ำเค็มตลอด 24 ชั่วโมงเช่นนี้ มีระบบวิศวกรรมชายฝั่ง (Coastal Engineering) เบื้องหลังอย่างไร ถึงสามารถถมทรายสร้างแผ่นดินใหม่และป้องกันไม่ให้กัดเซาะพังทลาย?

ขั้นตอนการสร้างแผ่นดินใหม่กลางทะเล เริ่มต้นจากการสร้าง "คันกั้นหินและคันกั้นน้ำทะเล" (Breakwater & Revetment) ขึ้นมาก่อนเพื่อกำหนดขอบเขตและทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันคลื่น โดยวิศวกรจะใช้หินขนาดใหญ่ทิ้งลงในทะเลตามแนวที่กำหนด นำมาเรียงซ้อนกันเป็นแกนหลัก จากนั้นจะครอบทับด้วยโครงสร้างคอนกรีตหล่อพิเศษรูปทรงเฉพาะ เช่น Tetrapod หรือ Accropode ซึ่งมีกิ่งก้านยื่นออกไปรอบทิศทาง โครงสร้างเหล่านี้ถูกออกแบบมาเพื่อสลายพลังงานของคลื่น (Wave Energy Dissipation) เมื่อคลื่นทะเลกระแทกเข้าใส่ แรงน้ำจะถูกกระจัดกระจายผ่านช่องว่างระหว่างบล็อกคอนกรีต แทนที่จะชนปะทะตรงๆ จนโครงสร้างพังทลาย

เมื่อได้แนวคันกั้นน้ำที่มั่นคงแล้ว จึงเริ่มกระบวนการขุดดึงทรายและตะกอนแป้งจากแอ่งจอดเรือด้านนอก ฉีดพ่นถมลงไปในพื้นที่ปิดล้อมด้านใน (hydraulic filling) ทว่าทรายที่ถมใหม่ย่อมมีความหลวมและอุ้มน้ำสูง หากปล่อยไว้แผ่นดินจะทรุดตัวหรือเกิดปรากฏการณ์ดินสูญเสียกำลัง (Liquefaction) เมื่อเจอแรงสั่นสะเทือน วิศวกรจึงต้องใช้วิธีบดอัดชั้นดินใต้ทะเลด้วยเทคโนโลยีอย่าง Vibro-Compaction (การใช้แรงสั่นสะเทือนอัดทราย) และการตอกแท่งระบายน้ำลึกลงไปในชั้นดินเดิม เพื่อไล่น้ำออกและเร่งให้แผ่นดินใหม่แน่นหนาพอจะวางเครนยกตู้สินค้าขนาดแสนตันได้

นอกจากนี้ บริเวณหน้าท่าจอดเรือ (Quay Wall) ยังถูกเสริมความแข็งแรงด้วยการตอกกำแพงเข็มเหล็ก (Sheet Piles) และเสาเข็มคอนกรีตขนาดใหญ่ลึกลงไปในชั้นหินใต้ทะเล เพื่อป้องกันไม่ให้กระแสน้ำวนจากการหมุนของใบพัดเรือสินค้าขนาดใหญ่กัดเซาะฐานรากหน้าท่า การสร้างท่าเรือแหลมฉบังจึงเป็นชัยชนะของวิศวกรรมชายฝั่งที่เปลี่ยนผืนน้ำให้กลายเป็นแผ่นดินเศรษฐกิจอันมั่นคง