รู้จักช่องต่าง ๆ บน ATM ว่ามีไว้ทำอะไร ตั้งแต่ช่องบัตร ช่องเงินสด ช่องสลิป ไปจนถึงจุดที่ควรระวังเพื่อความปลอดภัย

เราใช้ตู้ ATM กันแทบทุกสัปดาห์ บางคนใช้เพียงไม่กี่ขั้นตอน เสียบบัตร กดรหัส เลือกถอนเงิน แล้วรับเงินกลับบ้าน

แต่ถ้าลองมองที่ตัวเครื่องดี ๆ จะเห็นว่ามีทั้งช่องเสียบบัตร ช่องเงินสด ช่องสลิป หน้าจอ แป้นตัวเลข และในบางรุ่นยังมีช่องสำหรับฝากธนบัตรหรืออุปกรณ์อ่านบัตรเพิ่มเติม

ที่สำคัญคือ ATM แต่ละเครื่องไม่ได้มีช่องเหมือนกันทั้งหมด เพราะขึ้นอยู่กับประเภทและบริการที่เครื่องรองรับ

มาดูกันว่าแต่ละส่วนมีไว้ทำอะไร และจุดไหนที่ควรระวังเป็นพิเศษ

ATM ไม่ได้มีแค่ช่องเสียบบัตร

โดยทั่วไป ATM ถูกออกแบบให้ผู้ใช้สามารถทำธุรกรรมได้หลายประเภท เช่น ถอนเงิน โอนเงิน ชำระค่าสินค้าและบริการ เติมเงิน และตรวจสอบยอดบัญชี ขณะที่เครื่องบางประเภทสามารถฝากเงินสดได้ด้วย

ดังนั้น “ช่อง” ที่เห็นบนเครื่องจึงไม่ได้มีหน้าที่เหมือนกัน

บางช่องเป็นทางเข้า บางช่องเป็นทางออก และบางช่องจะมีเฉพาะในเครื่องที่รองรับบริการนั้น ๆ

1. ช่องเสียบบัตร ATM — จุดเริ่มต้นของการทำรายการ

นี่คือช่องที่ผู้ใช้ ATM คุ้นเคยที่สุด

เมื่อใช้บัตรเดบิตหรือบัตร ATM เครื่องจะอ่านข้อมูลจากบัตรเพื่อใช้ยืนยันและดำเนินการตามรายการที่ผู้ใช้เลือก ธปท. ระบุว่า ATM เป็นหนึ่งในเครื่องที่ใช้ทำธุรกรรมทางการเงินโดยใช้บัตรอิเล็กทรอนิกส์และ PIN

แต่ช่องนี้ก็เป็นส่วนที่ควรสังเกตให้ดี

ธปท. เคยเตือนถึงการใช้ Skimmer ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่อาจถูกติดตั้งบริเวณช่องเสียบบัตรเพื่อคัดลอกข้อมูลจากบัตร โดยอาจใช้ร่วมกับวิธีอื่นเพื่อขโมย PIN

เพราะฉะนั้น หากช่องเสียบบัตรมีชิ้นส่วนแปลก ๆ หลวมผิดปกติ หรือรูปลักษณ์แตกต่างจากเครื่องเดิมอย่างเห็นได้ชัด ควรหลีกเลี่ยงการใช้งานและแจ้งธนาคาร

2. ช่องรับธนบัตร — ไม่ใช่ ATM ทุกเครื่องจะมี

ถ้าเป็นเครื่องที่รองรับการฝากเงินสด จะมีส่วนที่ออกแบบมาให้ผู้ใช้ใส่ธนบัตรเข้าไปในเครื่อง

ตัวอย่างเช่น เครื่องฝากถอนอัตโนมัติของธนาคารกรุงเทพสามารถรองรับทั้งการฝากและถอนเงินสด โดยธนาคารระบุว่าสามารถฝากธนบัตรได้สูงสุด 100 ฉบับ หรือ 100,000 บาทต่อครั้งในบริการดังกล่าว

ดังนั้น ถ้าตู้ ATM เครื่องหนึ่งไม่มีช่องรับธนบัตร ก็ไม่ได้หมายความว่าเครื่องมีปัญหา

อาจเป็นเพียง ATM ที่รองรับเฉพาะบริการที่ไม่มีการรับฝากเงินสด

3. ช่องจ่ายเงิน — ช่องที่เงินสดออกจากเครื่อง

เวลาถอนเงิน ช่องนี้คือจุดที่ธนบัตรถูกจ่ายออกมาให้ผู้ใช้

ตัวอย่างจากบริการของธนาคารกสิกรไทยระบุขั้นตอนหลังทำรายการว่า ผู้ใช้ต้อง “รับเงินที่ช่องรับธนบัตร” ก่อนจบรายการ

ในทางปฏิบัติ ตำแหน่งช่องจ่ายเงินอาจแตกต่างกันไปตามการออกแบบของเครื่อง

บางรุ่นอยู่บริเวณด้านล่างของหน้าจอ ขณะที่บางรุ่นอาจอยู่คนละตำแหน่ง

ดังนั้นไม่ควรจำจากตำแหน่งเพียงอย่างเดียว ให้ดูสัญลักษณ์หรือข้อความบนเครื่องประกอบด้วย

4. ช่องออกสลิป — หลักฐานเล็ก ๆ ที่ไม่ควรมองข้าม

หลังทำรายการ ATM บางเครื่องจะพิมพ์สลิปให้ผู้ใช้

สลิปอาจใช้ตรวจสอบรายละเอียดของรายการ เช่น ประเภทการทำรายการ จำนวนเงิน หรือข้อมูลอ้างอิงของธุรกรรม

ธนาคารกรุงเทพแนะนำให้เก็บ ATM slip และตรวจสอบรายการบัญชีอย่างสม่ำเสมอ ส่วนกรุงศรีก็แนะนำให้เก็บใบบันทึกรายการไว้สำหรับตรวจสอบบัญชี

ปัจจุบันบางบริการอาจมีทางเลือกให้รับหลักฐานในรูปแบบดิจิทัลหรือ SMS แทนกระดาษด้วย ขึ้นอยู่กับประเภทเครื่องและบริการ

5. หน้าจอ ATM — ศูนย์กลางของการทำรายการ

หน้าจอไม่ได้มีไว้แค่แสดงยอดเงิน

แต่เป็นส่วนที่ใช้แสดงเมนู ขั้นตอน จำนวนเงิน และการยืนยันรายการ

ATM รุ่นใหม่ยังสามารถรองรับบริการเพิ่มเติม เช่น การถอนเงินโดยไม่ใช้บัตร การยืนยันตัวตน หรือการสแกน QR ในบางระบบ

เพราะฉะนั้นหน้าจอของ ATM แต่ละรุ่นจึงอาจมีเมนูแตกต่างกัน

6. แป้น PIN — จุดที่ต้องป้องกันสายตาคนอื่น

แม้จะไม่ใช่ “ช่อง” แต่เป็นส่วนสำคัญของ ATM ที่ไม่ควรมองข้าม

PIN ใช้เป็นข้อมูลยืนยันตัวตนในการทำธุรกรรมกับบัตรตามระบบที่ธนาคารกำหนด

ธนาคารกรุงศรีแนะนำให้ผู้ใช้ ใช้มือบังแป้นขณะกด PIN เพื่อป้องกันผู้อื่นแอบมองรหัส

ธนาคารกรุงเทพก็ให้คำแนะนำในลักษณะเดียวกัน พร้อมเตือนให้ระวังคนแปลกหน้าที่เข้ามาให้ความช่วยเหลือขณะใช้ ATM

ดังนั้น ต่อให้ตัวเครื่องดูปกติ แต่ถ้ามีคนยืนประชิดเกินไป ก็ควรระวังเช่นกัน

แล้วทำไมช่องเสียบบัตรถึงต้องระวังเป็นพิเศษ?

เหตุผลไม่ได้อยู่ที่ช่องเสียบบัตร “อันตราย” แต่เป็นเพราะบริเวณนี้เคยถูกใช้เป็นตำแหน่งติดตั้งอุปกรณ์ Skimming

ธปท. อธิบายว่าอาชญากรอาจติดตั้งเครื่อง Skimmer ที่ช่องเสียบบัตรเพื่อคัดลอกข้อมูลจากบัตร และอาจใช้อุปกรณ์อื่นเพื่อขโมย PIN

ในอดีตเทคโนโลยีแถบแม่เหล็กทำให้เกิดช่องโหว่ด้านการคัดลอกข้อมูลบัตร และธนาคารจึงมีมาตรการป้องกัน เช่น การตรวจสอบเครื่องและระบบตรวจจับธุรกรรมผิดปกติ

ปัจจุบันบัตรชิปช่วยเพิ่มความปลอดภัยในการทำธุรกรรม แต่ผู้ใช้ก็ยังควรตรวจสอบสภาพเครื่องทุกครั้ง

ก่อนใช้ ATM ควรเช็กอะไรบ้าง?

จำง่าย ๆ แค่ไม่กี่ข้อ

1. ดูช่องเสียบบัตร

หากมีชิ้นส่วนแปลก ๆ หรือดูไม่เหมือนเดิม อย่าเพิ่งเสียบบัตร

2. สังเกตแป้นกด

หากมีแผ่นครอบหรือส่วนประกอบที่ดูผิดปกติ ควรหลีกเลี่ยงเครื่องนั้น

3. ปิดบัง PIN

ใช้มืออีกข้างบังขณะกดรหัสทุกครั้ง

4. อย่ารับความช่วยเหลือจากคนแปลกหน้า

โดยเฉพาะเมื่อเกิดปัญหาบัตรติดหรือเครื่องทำรายการผิดปกติ

5. เก็บหลักฐานการทำรายการ

เก็บสลิปหรือหลักฐานดิจิทัลไว้ตรวจสอบบัญชี

ธนาคารกรุงเทพแนะนำโดยตรงว่าไม่ควรใช้ ATM ที่มีสภาพผิดปกติ และหากพบพฤติกรรมน่าสงสัยควรแจ้งธนาคาร

สรุป: ช่องเล็ก ๆ บน ATM แต่ละช่องไม่ได้มีหน้าที่เหมือนกัน

ATM ที่เราเห็นทุกวัน จริง ๆ แล้วประกอบด้วยส่วนต่าง ๆ ที่ทำงานร่วมกัน ตั้งแต่ ช่องเสียบบัตร ช่องรับหรือจ่ายธนบัตร ช่องออกสลิป หน้าจอ และแป้น PIN

แต่สิ่งสำคัญคือ ไม่ใช่ทุกเครื่องจะมีช่องเหมือนกัน

เครื่อง ATM ทั่วไปอาจเน้นถอนและทำธุรกรรม ขณะที่เครื่อง ATM/CDM หรือ ATM+ บางประเภทสามารถรับฝากเงินและให้บริการเพิ่มเติมได้

ดังนั้นครั้งต่อไปที่เดินไปหน้า ATM ลองสังเกตเครื่องสักนิด

เพราะรายละเอียดเล็ก ๆ ที่เราเคยมองข้าม อาจเป็นทั้งส่วนที่ช่วยให้ทำธุรกรรมได้สะดวก และเป็นจุดที่ช่วยให้เราสังเกตความผิดปกติของเครื่องได้เร็วขึ้น