รู้หรือไม่ พัทยาไม่ใช่จังหวัด แต่เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ และตั้งอยู่ในจังหวัดชลบุรี
ถ้าถามว่า “พัทยาอยู่จังหวัดอะไร?” คำตอบคือ จังหวัดชลบุรี
แต่ถ้าถามต่อว่า “พัทยาปกครองเหมือนเมืองทั่วไปหรือไม่?” คำตอบคือ ไม่เหมือนเสียทีเดียว
เพราะ “เมืองพัทยา” เป็นหนึ่งใน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ ของประเทศไทย เช่นเดียวกับกรุงเทพมหานคร โดยกรมการปกครองระบุว่าประเทศไทยมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ 2 แห่ง คือ กรุงเทพมหานครและเมืองพัทยา
และจุดที่น่าสนใจก็คือ เมืองพัทยาไม่ได้เป็นจังหวัด แต่ตั้งอยู่ภายในจังหวัดชลบุรี
พัทยาไม่ใช่จังหวัด แล้วเป็นอะไร?
เมืองพัทยาเป็น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ และมีฐานะเป็นนิติบุคคล โดยมีโครงสร้างการบริหารของตัวเอง
การบริหารประกอบด้วย สภาเมืองพัทยา และ นายกเมืองพัทยา โดยนายกเมืองพัทยามาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชนในเขตเมืองพัทยา
ดังนั้น พัทยาจึงไม่ใช่ “จังหวัดพัทยา” และไม่ได้มีสถานะเทียบเท่าจังหวัด
แต่เป็นเมืองที่มีกฎหมายเฉพาะกำหนดรูปแบบการบริหารของตัวเอง
แล้วทำไมต้องมีการปกครองแบบพิเศษ?
เหตุผลสำคัญคือ ลักษณะของเมืองและภารกิจในการบริหารพื้นที่แตกต่างจากท้องถิ่นทั่วไป
พัทยาเป็นเมืองท่องเที่ยวขนาดใหญ่ มีประชาชน นักท่องเที่ยว ธุรกิจ และกิจกรรมทางเศรษฐกิจจำนวนมาก การบริหารจึงต้องรองรับทั้งบริการสาธารณะ โครงสร้างพื้นฐาน การท่องเที่ยว และคุณภาพชีวิตของประชาชน
เว็บไซต์ของเมืองพัทยาระบุโดยตรงว่า เมืองพัทยาเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ และมีบทบาทด้านการบริหารจัดการและพัฒนาเมืองเพื่อรองรับการเติบโตทางเศรษฐกิจ สังคม การท่องเที่ยว และคุณภาพชีวิตของประชาชน
จุดที่ทำให้ชลบุรี “พิเศษ”
ตรงนี้เองที่ทำให้เกิดคำถามว่า
“ถ้าพัทยาเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ แล้วจังหวัดไหนมีสิ่งนี้อยู่?”
คำตอบคือ จังหวัดชลบุรี
เพราะเมืองพัทยาตั้งอยู่ในพื้นที่จังหวัดชลบุรี โดยข้อมูลของเมืองพัทยาระบุที่ตั้งในจังหวัดชลบุรี และเอกสารราชกิจจานุเบกษาก็ระบุพื้นที่เมืองพัทยาในบริบทของอำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี
แต่ต้องระวังคำหนึ่งให้ดี
ไม่ได้หมายความว่า “จังหวัดชลบุรีทั้งจังหวัดเป็นเขตปกครองพิเศษ”
สิ่งที่ถูกต้องคือ จังหวัดชลบุรีมีเมืองพัทยา ซึ่งเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษอยู่ภายในพื้นที่
นี่เป็นคนละเรื่องกัน
กรุงเทพมหานครกับเมืองพัทยาเหมือนกันอย่างไร?
ประเทศไทยมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ 2 แห่ง คือ กรุงเทพมหานครและเมืองพัทยา
| ประเด็น | กรุงเทพมหานคร | เมืองพัทยา |
|---|---|---|
| สถานะ | อปท.รูปแบบพิเศษ | อปท.รูปแบบพิเศษ |
| เป็นจังหวัดหรือไม่ | ไม่ใช่จังหวัดตามรูปแบบจังหวัดทั่วไป | ไม่ใช่จังหวัด |
| ที่ตั้ง | เป็นพื้นที่ปกครองของกรุงเทพมหานครเอง | อยู่ในจังหวัดชลบุรี |
| ผู้บริหาร | ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร | นายกเมืองพัทยา |
| ฝ่ายสภา | สภากรุงเทพมหานคร | สภาเมืองพัทยา |
| ลักษณะพื้นที่ | กรุงเทพมหานคร | เมืองพัทยา |
กรุงเทพมหานครมีการแบ่งพื้นที่เป็น 50 เขต และมีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครเป็นฝ่ายบริหาร ส่วนเมืองพัทยามีสภาเมืองพัทยาและนายกเมืองพัทยาเป็นโครงสร้างหลักในการบริหาร
ทำไมคนจึงมักเข้าใจว่าพัทยาเป็นจังหวัด?
เพราะชีวิตประจำวันของพัทยามีความเป็น “เมือง” ที่ชัดเจนมาก
มีชายหาด โรงแรม ธุรกิจ การท่องเที่ยว ระบบบริการสาธารณะ และกิจกรรมทางเศรษฐกิจขนาดใหญ่ ทำให้คนที่ไม่ได้สนใจโครงสร้างการปกครองอาจรู้สึกว่าพัทยามีสถานะคล้ายจังหวัดหรือเมืองอิสระ
แต่ในทางกฎหมาย พัทยาไม่ได้เป็นจังหวัด
เมืองพัทยาเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีกฎหมายเฉพาะรองรับ
แล้วชลบุรีมีอะไรอยู่ในพื้นที่เดียวกันบ้าง?
นี่เป็นอีกประเด็นที่น่าสนใจ
ภายในจังหวัดชลบุรีมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหลายรูปแบบ และหนึ่งในนั้นคือ เมืองพัทยา ซึ่งมีสถานะเป็นรูปแบบพิเศษ
เอกสารแผนพัฒนาจังหวัดชลบุรีเองก็ระบุ “เมืองพัทยา” เป็นหนึ่งในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่อยู่ในพื้นที่จังหวัดชลบุรี
ดังนั้น ถ้ามองจากระดับจังหวัดลงมา จะเห็นภาพว่า
ชลบุรี = จังหวัด
ขณะที่
พัทยา = องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษภายในจังหวัดชลบุรี
นี่คือความแตกต่างที่ทำให้เรื่องนี้น่าสนใจกว่าคำถามว่า “พัทยาอยู่จังหวัดอะไร”
สรุป: จังหวัดเดียวที่มี “เมืองปกครองพิเศษ” อยู่ภายใน
ถ้าคำถามคือ
“จังหวัดไหนของไทยมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษตั้งอยู่ภายใน?”
คำตอบคือ จังหวัดชลบุรี
เพราะในพื้นที่จังหวัดชลบุรีมี เมืองพัทยา ซึ่งเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ ขณะที่อีกแห่งคือกรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษในลักษณะพื้นที่กรุงเทพมหานครเอง
และนี่คือเหตุผลที่ประโยคว่า
“พัทยาอยู่ชลบุรี แต่พัทยาปกครองไม่เหมือนเมืองทั่วไป”
จึงเป็นประโยคสั้น ๆ ที่อธิบายเรื่องนี้ได้ดีที่สุด
หมายเหตุ: ในบทความนี้ใช้คำว่า “องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ” ซึ่งเป็นคำที่ตรงกับศัพท์ทางการ มากกว่าการใช้คำว่า “จังหวัดปกครองพิเศษ” หรือ “จังหวัดพิเศษ”
สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) — ข้อมูลการปกครองกรุงเทพมหานครและเมืองพัทยา
เมืองพัทยา — ข้อมูลโครงสร้าง อำนาจหน้าที่ และสถานะของเมืองพัทยา
Pattaya Data Platform — ข้อมูลที่ตั้งและข้อมูลเมืองพัทยา
สำนักงานจังหวัดชลบุรี — แผนพัฒนาจังหวัดและข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับเมืองพัทยา
ราชกิจจานุเบกษา — เอกสารที่ระบุเมืองพัทยาในพื้นที่อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี
สำนักงานสถิติแห่งชาติ (NSO) — ข้อมูลโครงสร้างการปกครองของประเทศไทย
ทำไมคนยุ่งบางคนยังหาเวลาอ่านหนังสือและออกกำลังกายได้
มหาทักษา เปิดตารางเลขมงคล งวด 1 ธ.ค. 69 ส่องเลข 5 ตัว จับสลับจัดชุด 2 ตัวท้าย–3 ตัวท้าย
ตารางหวย ปกเขียว งวด 1 ธันวาคม 69
เจอหนวดแมวตกอยู่บนพื้น อย่าเพิ่งตกใจ เพราะอาจเป็นเรื่องธรรมชาติ
ซึงรีเตรียมเป็นคุณพ่อปีหน้า! สื่อพบเขาที่สนามบินพร้อมกับภรรยาที่กำลังตั้งครรภ์ นับเป็นการปรากฏตัวต่อสาธารณะครั้งแรกของทั้งคู่
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
สถิติหวย 1 ธันวาคม ย้อนหลัง 11 ปี เลขท้าย 2 ตัวมีเลข 8 ถึง 5 งวด แต่เลข 5 ไม่โผล่เลย
ความจริงบัตรเครดิต…ใครได้ ใครเสีย? รูดง่าย จ่ายทีหลัง แต่ถ้าใช้ไม่เป็น อาจกลายเป็นหนี้ก้อนใหญ่
ชายชาวโอซาก้าถูกจับ ฐานควักเจ้าโลกโชว์สาว
ภาพยนตร์จากกัมพูชาเรื่องแรก ที่มีชื่อได้เข้าชิงรางวัลออสการ์
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
จากยุครถไฟสายแรก สู่ปัจจุบัน เปิดประวัติ 5 สถานีรถไฟเก่าที่อยู่คู่เมืองไทย







