เปิดงบประมาณปี 2569 กระทรวงไหนได้รับงบมากที่สุด พร้อมดูว่ากรมใดจัดเก็บรายได้ให้รัฐสูงสุด และเงินภาษีถูกจัดสรรอย่างไร

ทุกครั้งที่เราจ่ายภาษี คำถามหนึ่งที่หลายคนอาจเคยสงสัยคือ เงินเหล่านั้นสุดท้ายไปอยู่ที่ไหน และกระทรวงไหนได้รับเงินจากภาษีประชาชนมากที่สุด?

ถ้าดูจากตัวเลขงบประมาณปี 2569 คำตอบแรกที่เห็นชัดคือ กระทรวงการคลังได้รับงบประมาณสูงที่สุดในบรรดากระทรวงต่าง ๆ อยู่ที่ 397,856.7 ล้านบาท

แต่มีเรื่องสำคัญที่ต้องทำความเข้าใจก่อน เพราะตัวเลขนี้ไม่ได้หมายความว่า “เงินภาษีทั้งหมดถูกส่งเข้ากระทรวงการคลัง”

เงินภาษีไม่ได้เข้ากระทรวงแบบตรง ๆ

ระบบการคลังของประเทศไม่ได้ทำงานในลักษณะว่า ประชาชนจ่ายภาษี 100 บาท แล้วเงิน 100 บาทนั้นถูกส่งตรงไปยังกระทรวงใดกระทรวงหนึ่ง

รายได้ของรัฐบาลถูกรวบรวมเข้าสู่ระบบการคลัง จากนั้นรัฐบาลจึงจัดทำงบประมาณรายจ่ายและจัดสรรให้กระทรวง หน่วยงาน และภารกิจต่าง ๆ ตามกฎหมายงบประมาณ

เพราะฉะนั้น คำว่า “กระทรวงไหนได้เงินภาษีมากที่สุด” จึงไม่ใช่ตัวเลขที่สามารถตอบตรง ๆ จากเอกสารงบประมาณได้

สิ่งที่เปรียบเทียบได้อย่างชัดเจนกว่าคือ “กระทรวงไหนได้รับงบประมาณมากที่สุด”

ปี 2569 กระทรวงไหนได้งบมากที่สุด?

จากข้อมูลประมาณการงบประมาณรายจ่ายปี 2569 กระทรวงที่ได้รับงบประมาณสูงสุด ได้แก่

ข้อมูลดังกล่าวมาจากเอกสารงบประมาณปี 2569 ของสำนักงบประมาณ โดยตัวเลขของกระทรวงการคลังอยู่ที่ 397,856.7 ล้านบาท ขณะที่กระทรวงศึกษาธิการอยู่ที่ 355,108.5 ล้านบาท และกระทรวงมหาดไทย 301,265.0 ล้านบาท

กระทรวงการคลังนำเป็นอันดับ 1

ตัวเลข 397,856.7 ล้านบาท ทำให้กระทรวงการคลังเป็นกระทรวงที่ได้รับงบประมาณมากที่สุดในปี 2569

แต่ตัวเลขนี้ต้องอ่านให้ครบ

เพราะกระทรวงการคลังไม่ได้มีหน้าที่เพียงจัดเก็บภาษีเท่านั้น แต่มีหน่วยงานและภารกิจด้านการเงินการคลังของประเทศจำนวนมาก

เอกสารงบประมาณปี 2569 ของสำนักงบประมาณระบุหน่วยงานสำคัญภายใต้กระทรวงการคลัง เช่น กรมสรรพากร กรมสรรพสามิต กรมศุลกากร กรมบัญชีกลาง และกรมธนารักษ์

แล้วใครเป็นคนเก็บเงินภาษีให้ประเทศมากที่สุด?

ตรงนี้เป็นอีกตัวเลขหนึ่งที่น่าสนใจมาก

กระทรวงการคลังประมาณการรายได้รัฐบาลสุทธิปีงบประมาณ 2569 ไว้ที่ 2,920,600 ล้านบาท

ในจำนวนนี้ รายได้จากหน่วยงานจัดเก็บภาษีหลักประมาณการไว้ดังนี้

กรมสรรพากร 2,447,100 ล้านบาท

กรมสรรพสามิต 578,200 ล้านบาท

กรมศุลกากร 122,200 ล้านบาท

รวมรายได้จาก 3 กรมประมาณ 3,147,500 ล้านบาท ก่อนรายการหักตามกรอบการคำนวณรายได้รัฐบาลสุทธิ

กรมสรรพากรคือพระเอกของฝั่งรายได้

เมื่อดูเฉพาะหน่วยงานจัดเก็บรายได้ ตัวเลขของกรมสรรพากรโดดเด่นที่สุด

ประมาณการรายได้อยู่ที่ 2.4471 ล้านล้านบาท

ตัวเลขนี้มากกว่างบประมาณของกระทรวงการคลังทั้งกระทรวงที่ 397,856.7 ล้านบาทหลายเท่า

นี่จึงเป็นตัวอย่างที่ดีว่า “เงินที่รัฐเก็บได้” กับ “งบที่กระทรวงได้รับ” เป็นคนละเรื่องกัน

แล้วกระทรวงศึกษาธิการล่ะ?

ถ้าไม่นับกระทรวงการคลัง กระทรวงที่ได้รับงบประมาณสูงสุดในปี 2569 คือ กระทรวงศึกษาธิการ

ได้รับงบประมาณ 355,108.5 ล้านบาท

เพิ่มขึ้นจากปี 2568 ประมาณ 14,333.9 ล้านบาท หรือราว 4.2%

งบก้อนนี้เกี่ยวข้องกับภารกิจด้านการศึกษาของประเทศจำนวนมาก จึงไม่ควรนำตัวเลขไปตีความว่าเป็น “เงินเดือนครู” หรือ “ค่าใช้จ่ายโรงเรียน” ทั้งหมด

งบประมาณของกระทรวงหนึ่งกระทรวงสามารถประกอบด้วยหลายกรม หลายโครงการ และหลายประเภทค่าใช้จ่าย

แล้วกระทรวงมหาดไทยได้เงินเท่าไร?

กระทรวงมหาดไทยได้รับงบประมาณ 301,265.0 ล้านบาท ในปี 2569

เพิ่มขึ้นจากปี 2568 จำนวน 6,852.3 ล้านบาท

ตัวเลขนี้ทำให้มหาดไทยอยู่ในอันดับ 3 หากจัดเฉพาะกระทรวง

รองจากกระทรวงการคลังและกระทรวงศึกษาธิการ

สรุปแล้ว เงินภาษีประชาชนไปอยู่ที่ไหน?

คำตอบมี 3 ชั้น

ถ้าถามว่า “กระทรวงไหนได้รับงบประมาณมากที่สุด?”

คำตอบคือ กระทรวงการคลัง 397,856.7 ล้านบาท

ถ้าถามว่า “กระทรวงใดได้รับงบสูงสุดในกลุ่มกระทรวงที่ให้บริการประชาชนโดยตรง?”

กระทรวงศึกษาธิการอยู่ในอันดับต้น ๆ ด้วยงบ 355,108.5 ล้านบาท

แต่ถ้าถามว่า “หน่วยงานไหนจัดเก็บรายได้ให้รัฐบาลมากที่สุด?”

คำตอบคือ กรมสรรพากร ซึ่งมีประมาณการรายได้ปี 2569 ที่ 2,447,100 ล้านบาท

ดังนั้นประโยคที่แม่นที่สุดไม่ใช่

“กระทรวงการคลังได้เงินภาษีประชาชนมากที่สุด”

แต่ควรพูดว่า

“กระทรวงการคลังเป็นกระทรวงที่ได้รับงบประมาณสูงที่สุดในปี 2569 ขณะที่กรมสรรพากรเป็นหน่วยงานที่มีประมาณการจัดเก็บรายได้สูงที่สุดในกลุ่ม 3 กรมจัดเก็บภาษีหลัก”

สองตัวเลขนี้ดูคล้ายกัน แต่ความหมายต่างกันมาก

และนี่คือเหตุผลว่าทำไมเวลาเห็นตัวเลขงบประมาณหลายแสนล้านบาท เราจึงไม่ควรสรุปทันทีว่า “เงินภาษีถูกส่งให้กระทรวงนั้นทั้งหมด”

ข้อจำกัดของข้อมูล

ตัวเลขที่ใช้ในบทความนี้เป็นข้อมูล งบประมาณรายจ่ายปี 2569 และประมาณการรายได้รัฐบาล ไม่ใช่การติดตามว่าเงินภาษีของประชาชนแต่ละบาทถูกนำไปใช้กับหน่วยงานใดแบบรายบาท

ดังนั้นจึงควรใช้คำว่า “ได้รับงบประมาณ” หรือ “มีประมาณการจัดเก็บรายได้” แทนคำว่า “ได้เงินภาษี” เพื่อไม่ให้ความหมายคลาดเคลื่อน

สรุปสั้น ๆ

งบสูงสุด: กระทรวงการคลัง — 397,856.7 ล้านบาท

อันดับ 2: กระทรวงศึกษาธิการ — 355,108.5 ล้านบาท

อันดับ 3: กระทรวงมหาดไทย — 301,265.0 ล้านบาท

หน่วยงานจัดเก็บรายได้สูงสุด: กรมสรรพากร — 2,447,100 ล้านบาท

ทั้งหมดนี้สะท้อนภาพใหญ่ของงบประมาณปี 2569 ได้ชัดเจนว่า “เงินที่รัฐเก็บได้” ไม่ได้เท่ากับ “เงินที่กระทรวงหนึ่งได้รับ” แต่เป็นเงินที่เข้าสู่ระบบการคลังและถูกจัดสรรผ่านกระบวนการงบประมาณของประเทศ