ย้อนรอย 6 ห้างดังในกรุงเทพฯ ที่เคยคึกคัก ตั้งแต่ไทยไดมารู เมอร์รี่คิงส์ ถึงนิวเวิลด์และตั้งฮั่วเส็ง วันนี้เหลืออะไรไว้บ้าง

ถ้าย้อนกรุงเทพฯ กลับไปสัก 30–60 ปี “ห้างสรรพสินค้า” ไม่ได้มีมากมายเหมือนทุกวันนี้

ชื่ออย่าง ไทยไดมารู เมอร์รี่คิงส์ เซ็นทรัล วังบูรพา ห้างบางลำพู และนิวเวิลด์ เคยเป็นจุดหมายของคนกรุงเทพฯ หลายรุ่น

บางแห่งเคยนำเทคโนโลยีใหม่เข้ามา บางแห่งเป็นแหล่งรวมวัยรุ่น บางแห่งกลายเป็นภาพจำของย่าน และบางแห่งทิ้งเรื่องราวที่ไม่น่าจะเกิดขึ้นในห้างสรรพสินค้าทั่วไป

แต่วันนี้ ชื่อเหล่านี้แทบไม่มีอยู่บนแผนที่ค้าปลีกของกรุงเทพฯ แล้ว

นี่คือ 6 ห้างดังในอดีตที่น่าพาย้อนกลับไปดูว่า เคยเป็นอะไร และหายไปไหน

1. ไทยไดมารู — ห้างที่ทำให้ “บันไดเลื่อน” กลายเป็นของใหม่ในกรุงเทพฯ

ถ้าพูดถึงห้างที่มีบทบาทต่อประวัติศาสตร์ค้าปลีกไทย ชื่อ ไทยไดมารู ต้องติดอยู่ในกลุ่มแรก ๆ

ห้างสัญชาติญี่ปุ่นเปิดสาขาแรกในประเทศไทยเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2507 บริเวณสี่แยกราชประสงค์ ฝั่งวัดสระปทุม

จุดที่น่าสนใจมากคือ อาคารในเวลานั้นมีเพียง 2 ชั้น แต่ไทยไดมารูนำ บันไดเลื่อน เข้ามาให้คนไทยรู้จัก และหอภาพยนตร์ระบุว่าเป็นบันไดเลื่อนแห่งแรกของไทย

ในยุคนั้น การเดินห้างจึงไม่ได้หมายถึงแค่การซื้อของ

ตัวห้างเองก็เป็น “ประสบการณ์”

มีทั้งสินค้าแฟชั่น สินค้าญี่ปุ่น ร้านอาหาร และสิ่งใหม่อย่างบันไดเลื่อนที่กลายเป็นจุดขายสำคัญของห้าง

แต่เวลาผ่านไป พื้นที่ค้าปลีกของกรุงเทพฯ เปลี่ยนแปลงไปเรื่อย ๆ

ไทยไดมารูเปิดดำเนินงานในไทยประมาณ 36 ปี ก่อนปิดกิจการในปี 2543

จากห้างที่เคยเป็นสัญลักษณ์ของความทันสมัย จึงกลายเป็นชื่อที่อยู่ในประวัติศาสตร์ค้าปลีกไทยแทน

2. เมอร์รี่คิงส์ — จาก 6 สาขา สู่ห้างในความทรงจำ

ถ้าไทยไดมารูเป็นภาพของความทันสมัย เมอร์รี่คิงส์คือภาพของห้างที่เข้าถึงคนจำนวนมาก

เมอร์รี่คิงส์เริ่มต้นธุรกิจห้างสรรพสินค้าในปี 2520 และขยายจนมีทั้งหมด 6 สาขาในกรุงเทพฯ และชานเมือง

สาขาที่หลายคนคุ้นชื่อ ได้แก่

• วังบูรพา

• สะพานควาย

• วงเวียนใหญ่

• รังสิต

• ปิ่นเกล้า

• บางใหญ่

ช่วงที่รุ่งเรือง เมอร์รี่คิงส์ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ซื้อสินค้า แต่ยังมีรายการโทรทัศน์และกิจกรรมต่าง ๆ ที่ช่วยดึงคนเข้าห้าง โดยเฉพาะสาขารังสิตซึ่งเคยเป็นสถานที่บันทึกรายการบันเทิงชื่อดัง

แต่เมื่อการแข่งขันในตลาดค้าปลีกเพิ่มขึ้น ปัจจัยทางเศรษฐกิจและเหตุการณ์ต่าง ๆ ก็ส่งผลต่อธุรกิจ

สาขาต่าง ๆ ทยอยปิดตัว ตั้งแต่ช่วงต้นทศวรรษ 2540 จนถึงสาขาสุดท้ายในปี 2554

ที่น่าสนใจคือ อาคารของเมอร์รี่คิงส์หลายแห่งไม่ได้หายไปพร้อมกับชื่อห้าง

บางแห่งกลายเป็นโครงการใหม่ เช่น เมอร์รี่คิงส์วังบูรพากลายเป็น เมก้า พลาซ่า สะพานเหล็ก ขณะที่สาขาปิ่นเกล้าถูกพัฒนาเป็นพื้นที่ค้าปลีกแห่งใหม่

ชื่อห้างหายไป แต่อาคารและพื้นที่บางส่วนยังคงทำหน้าที่เป็นพื้นที่การค้า เพียงเปลี่ยนเจ้าของและเปลี่ยนรูปแบบ

3. เซ็นทรัล วังบูรพา — จุดเริ่มต้นของตำนานเซ็นทรัล

ทุกวันนี้ชื่อ Central เป็นส่วนหนึ่งของภาพกรุงเทพฯ

แต่จุดเริ่มต้นของห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัลไม่ได้อยู่ที่ชิดลม หรือสาขาขนาดใหญ่ในยุคปัจจุบัน

แต่อยู่ที่ วังบูรพา

Central Retail ระบุว่า ห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัลสาขาแรกเปิดในย่านวังบูรพาเมื่อปี 2499 หลังจากธุรกิจครอบครัวเริ่มต้นจากร้านค้าเล็ก ๆ ในกรุงเทพฯ

นี่คือช่วงเวลาที่วังบูรพากำลังเติบโตเป็นศูนย์กลางการค้าและความบันเทิงสำคัญของกรุงเทพฯ

แต่เมื่อเวลาผ่านไป ภูมิศาสตร์ของการค้าก็เปลี่ยน

พื้นที่เดิมของเซ็นทรัล วังบูรพา ไม่ประสบความสำเร็จในรูปแบบห้างสรรพสินค้า และถูกปรับเป็นศูนย์การค้าในรูปแบบใหม่ภายใต้ชื่อ China World

นี่เป็นตัวอย่างที่ชัดว่า

บางครั้งสิ่งที่หายไปไม่ใช่ “พื้นที่การค้า” แต่คือรูปแบบของการค้าในพื้นที่นั้น

4. นิวเวิลด์ บางลำพู — จากห้างดัง สู่ “วังมัจฉา”

ชื่อ นิวเวิลด์ เป็นหนึ่งในชื่อที่มีเรื่องราวแปลกที่สุดในประวัติศาสตร์ห้างกรุงเทพฯ

เดิมนิวเวิลด์เป็นห้างสรรพสินค้าในย่านบางลำพู แต่เกิดปัญหาเกี่ยวกับการก่อสร้างอาคารที่ไม่เป็นไปตามแบบที่ได้รับอนุญาต

ต่อมามีการดำเนินการเกี่ยวกับการรื้อถอนส่วนที่ก่อสร้างเกิน และในปี 2547 เกิดเหตุโครงสร้างบางส่วนของอาคารถล่มลงมา จนห้างต้องปิดตัวลงอย่างถาวร

แต่เรื่องของนิวเวิลด์ยังไม่จบ

หลังอาคารบางส่วนพังลงและเกิดพื้นที่น้ำท่วมขัง ชาวบ้านนำปลามาปล่อยเพื่อช่วยกำจัดลูกน้ำ ก่อนที่จำนวนปลาจะเพิ่มขึ้นและกลายเป็น “บ่อปลา” ใต้ซากอาคาร

สถานที่แห่งนี้จึงได้รับฉายาว่า “วังมัจฉา”

และกลายเป็นหนึ่งในเรื่องเล่าที่แปลกที่สุดของบางลำพู มีทั้งคนไทยและชาวต่างชาติเดินทางไปชม

ต่อมา กรุงเทพมหานครต้องเข้ามาจัดการพื้นที่ด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย และสถานที่ดังกล่าวยังเคยถูกนำมาใช้เป็นพื้นที่จัดนิทรรศการเกี่ยวกับย่านบางลำพูในเวลาต่อมา

จากห้างสรรพสินค้า → อาคารร้าง → บ่อปลา → พื้นที่ศิลปะ

นิวเวิลด์จึงเป็นตัวอย่างที่ชัดที่สุดว่า สถานที่หนึ่งแห่งสามารถเปลี่ยนความหมายไปได้หลายครั้งตามกาลเวลา

5. ห้างบางลำพู — ห้างเก่าที่คนมักจำสับสนกับนิวเวิลด์

อีกชื่อที่ต้องแยกออกจากนิวเวิลด์ให้ชัดคือ ห้างบางลำพูสรรพสินค้า

เพราะสองแห่งนี้อยู่ในย่านเดียวกัน แต่เป็นคนละห้างกัน

ห้างบางลำพูตั้งอยู่บริเวณถนนไกรสีห์ และได้รับอนุญาตให้ก่อสร้างในปี 2526 โดยเดิมเป็นอาคาร 3 ชั้นพร้อมพื้นที่ดาดฟ้า

ปัญหาเกิดขึ้นภายหลัง เมื่อมีการต่อเติมอาคารจากแบบเดิมจนกลายเป็นอาคารสูงถึง 11 ชั้น นำไปสู่คดีความและคำพิพากษาให้รื้อถอนส่วนที่ก่อสร้างเกิน

เรื่องนี้ลากยาวหลายสิบปี

กระทั่งในปี 2565 กรุงเทพมหานครเริ่มดำเนินการรื้อถอนโครงสร้างที่เหลือ เนื่องจากปัญหาความปลอดภัย

ดังนั้น ถ้าเห็นภาพอาคารร้างในบางลำพูแล้วนึกว่าเป็น “นิวเวิลด์” เสมอไป ก็อาจจำผิดได้

นิวเวิลด์กับห้างบางลำพูเป็นคนละเรื่องกัน

และทั้งสองชื่อสะท้อนยุคที่บางลำพูเคยเป็นหนึ่งในศูนย์กลางการค้าสำคัญของพระนคร

6. ตั้งฮั่วเส็ง บางลำพู — ชื่อที่เพิ่งกลายเป็น “อดีต” ในปี 2568

หาก 5 ชื่อแรกพาเราย้อนกลับไปหลายสิบปี ชื่อสุดท้ายกลับใกล้ตัวกว่าที่คิด

ตั้งฮั่วเส็ง บางลำพู

ห้างแห่งนี้เปิดดำเนินงานมาตั้งแต่ปี 2505 และอยู่คู่กับย่านบางลำพูมานานหลายทศวรรษ

ก่อนหน้านั้น สาขาธนบุรีก็เผชิญปัญหาทางธุรกิจและหยุดให้บริการในปี 2567 ท่ามกลางปัญหาสภาพคล่องและการตัดไฟของอาคาร

ส่วนสาขาบางลำพูเปิดให้บริการเป็นวันสุดท้ายในวันที่ 20 พฤศจิกายน 2568 ตามประกาศของห้าง

นั่นทำให้ชื่อ “ตั้งฮั่วเส็ง” ซึ่งเคยเป็นส่วนหนึ่งของภาพจำย่านบางลำพู กลายเป็นอีกหนึ่งบทในประวัติศาสตร์ห้างสรรพสินค้าไทย

และนี่เป็นจุดที่น่าสนใจมาก

เพราะบางลำพูในอดีตเคยมีห้างสรรพสินค้าขนาดใหญ่หลายแห่ง ทั้งตั้งฮั่วเส็ง สหกรณ์กรุงเทพฯ ห้างบางลำพู แก้วฟ้า และนิวเวิลด์

วันนี้ภาพของย่านเปลี่ยนไปมากแล้ว

แล้วทำไมห้างดังเหล่านี้ถึงหายไป?

ไม่มีคำตอบเดียว

แต่เมื่อมองหลายกรณีรวมกัน จะเห็นปัจจัยสำคัญหลายอย่าง

1. ศูนย์กลางการค้าของกรุงเทพฯ เปลี่ยนไป

วังบูรพาและบางลำพูเคยเป็นย่านการค้าสำคัญ แต่เมื่อเมืองขยายตัว ศูนย์กลางใหม่ ๆ อย่างสยาม ราชประสงค์ และพื้นที่ตามแนวรถไฟฟ้าเข้ามามีบทบาทมากขึ้น

ห้างจึงไม่ได้แข่งขันกันแค่เรื่องสินค้า

แต่แข่งขันกันเรื่อง ทำเล การเดินทาง ที่จอดรถ ขนาดพื้นที่ และประสบการณ์

2. โมเดิร์นเทรดและศูนย์การค้าขนาดใหญ่เข้ามา

การแข่งขันไม่ได้มีแค่ห้างกับห้าง

แต่มีซูเปอร์มาร์เก็ต ไฮเปอร์มาร์เก็ต ศูนย์การค้า และร้านค้ารูปแบบใหม่เข้ามาแบ่งตลาดด้วย

ห้างขนาดกลางหรือห้างที่มีต้นทุนโครงสร้างเก่า จึงต้องเผชิญแรงกดดันมากขึ้น

3. พฤติกรรมผู้บริโภคเปลี่ยน

คนไม่ได้ต้องการเพียง “สถานที่ซื้อของ” อีกต่อไป

ศูนย์การค้ารุ่นใหม่รวมอาหาร โรงภาพยนตร์ ร้านแบรนด์ กิจกรรม และพื้นที่พักผ่อนเข้าไว้ด้วยกัน

การแข่งขันจึงเปลี่ยนจาก ขายสินค้า ไปสู่ ขายประสบการณ์

4. เศรษฐกิจและต้นทุนธุรกิจ

เมอร์รี่คิงส์และตั้งฮั่วเส็งเป็นตัวอย่างที่เห็นชัดว่า ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ สภาพคล่อง และการแข่งขันสามารถทำให้ธุรกิจที่อยู่มานานหลายสิบปีต้องหยุดลงได้

สิ่งที่หายไปจริง ๆ อาจไม่ใช่ตัวห้าง

ลองดูเส้นทางของแต่ละแห่งแล้วจะเห็นภาพชัดขึ้น

บางแห่งถูกทุบ

บางแห่งเปลี่ยนชื่อ

บางแห่งกลายเป็นโครงการใหม่

บางแห่งเหลือเพียงอาคาร

และบางแห่งเหลือเพียงชื่อในความทรงจำ

กรุงเทพฯ ไม่ได้ลืมห้างเหล่านี้ เพียงแต่เมืองเดินต่อ

สิ่งที่น่าสนใจที่สุดของเรื่องนี้อาจไม่ใช่คำถามว่า “ห้างไหนปิดไปแล้วบ้าง?”

แต่คือคำถามว่า

ทำไมสถานที่ที่เคยเป็นศูนย์กลางของชีวิตคนจำนวนมาก จึงสามารถกลายเป็นสถานที่ที่คนรุ่นใหม่แทบไม่รู้จักได้ในเวลาไม่กี่สิบปี?

คำตอบส่วนหนึ่งอยู่ที่ธรรมชาติของเมือง

กรุงเทพฯ เปลี่ยนตลอดเวลา

ย่านที่เคยรุ่งเรืองอาจเงียบลง ศูนย์กลางใหม่อาจเกิดขึ้น และอาคารเดิมอาจเปลี่ยนหน้าที่ไปตามเศรษฐกิจ

ดังนั้น ห้างเก่าเหล่านี้จึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของ “ห้างที่ปิดกิจการ”

แต่เป็น ภาพถ่ายหนึ่งใบของกรุงเทพฯ ในแต่ละยุค

และถ้าวันหนึ่งคนรุ่นหลังถามว่า

“ก่อนที่เราจะมีห้างใหญ่เต็มเมือง กรุงเทพฯ เคยช้อปปิ้งกันที่ไหน?”

ชื่อเหล่านี้ก็คงเป็นหนึ่งในคำตอบ

หมายเหตุ: ปีเปิด–ปิดและเหตุการณ์ในบทความใช้เฉพาะข้อมูลที่ตรวจสอบจากแหล่งข้อมูลที่ค้นพบ ส่วนคำอธิบายเรื่องการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมผู้บริโภคและศูนย์กลางการค้าเป็นการวิเคราะห์เชิงบริบท ไม่ใช่ตัวเลขสถิติการตลาดโดยตรง