เปิด 7 โรงเรียนที่มีทำเลโดดเด่นที่สุด บางแห่งอยู่กลางเมือง บางแห่งอยู่ท่ามกลางภูเขา

โรงเรียนส่วนใหญ่มักตั้งอยู่ในชุมชน มีถนน ร้านค้า และบ้านเรือนอยู่รายรอบ แต่ในประเทศไทยยังมีโรงเรียนอีกหลายแห่งที่มีทำเลแตกต่างจากภาพจำทั่วไปอย่างชัดเจน

 

บางแห่งตั้งอยู่บนที่ดินขนาดใหญ่ใจกลางกรุงเทพฯ บางแห่งอยู่บนดอยสูงท่ามกลางไร่ชา ขณะที่บางโรงเรียนต้องใช้เรือเป็นส่วนหนึ่งของการเดินทาง เพราะตั้งอยู่บนเกาะกลางทะเล

 

นี่คือ 7 โรงเรียนที่มี “ทำเล” โดดเด่นจนสถานที่ตั้งกลายเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวของโรงเรียน

 

1. โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา กรุงเทพฯ — โรงเรียนใหญ่กลางย่านปทุมวัน

 

เริ่มจากโรงเรียนที่อยู่ในทำเลเมืองอย่างชัดเจน นั่นคือโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ซึ่งตั้งอยู่บนถนนพญาไท เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร

 

สิ่งที่น่าสนใจคือโรงเรียนมีพื้นที่ประมาณ 80 ไร่ อยู่ระหว่างถนนพญาไทกับถนนอังรีดูนังต์ และอยู่ท่ามกลางพื้นที่ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยมีสถาบันการศึกษาอื่นอยู่ติดกับพื้นที่โรงเรียนด้วย

 

ดังนั้น แม้จะอยู่ในใจกลางกรุงเทพฯ แต่ภายในโรงเรียนกลับมีพื้นที่กว้างขวางมากเมื่อเทียบกับสภาพแวดล้อมโดยรอบ ทำให้เกิดภาพที่น่าสนใจ คือด้านหนึ่งเป็นเมืองที่มีการจราจรและอาคารหนาแน่น แต่อีกด้านหนึ่งกลับเป็นพื้นที่โรงเรียนขนาดใหญ่ที่มีสนามและอาคารเรียนอยู่ภายใน

 

2. โรงเรียนสันติคีรีวิทยาคม เชียงราย — โรงเรียนบนดอยแม่สลอง

 

ถ้าพูดถึงโรงเรียนที่มีทำเลแตกต่างจากโรงเรียนในเมืองอย่างชัดเจน โรงเรียนสันติคีรีวิทยาคมบนดอยแม่สลองถือว่าโดดเด่นมาก

 

โรงเรียนตั้งอยู่ที่ตำบลแม่สลองนอก อำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย และเป็นโรงเรียนมัธยมที่ตั้งอยู่บนดอยแม่สลอง

 

ไทยพีบีเอสเคยนำเรื่องราวของโรงเรียนแห่งนี้ไปนำเสนอในรายการ “ก(ล)างเมือง ตอน โรงเรียนบนดอย” โดยอธิบายถึงบริบทของชุมชนบนดอยแม่สลองที่เกี่ยวข้องกับประวัติของกลุ่มผู้อพยพและการปลูกชา ซึ่งเป็นอาชีพสำคัญของคนในพื้นที่

 

ทำเลของโรงเรียนจึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของวิวภูเขา แต่ยังเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ของชุมชนและวิถีชีวิตของคนบนดอยอีกด้วย

 

3. โรงเรียนบ้านเกาะพลวย สุราษฎร์ธานี — โรงเรียนกลางทะเล

 

จากภูเขาลงมาสู่ทะเล ที่จังหวัดสุราษฎร์ธานีมีโรงเรียนที่มีทำเลแตกต่างออกไปอย่างมาก นั่นคือโรงเรียนบ้านเกาะพลวย

 

กระทรวงศึกษาธิการระบุว่าโรงเรียนแห่งนี้ตั้งอยู่บน เกาะพะลวย ซึ่งเป็นเกาะกลางทะเล มีพื้นที่ประมาณ 15.8 ตารางกิโลเมตร และพื้นที่ประมาณครึ่งหนึ่งของเกาะอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะอ่างทอง

 

โรงเรียนแห่งนี้จึงมีสภาพแวดล้อมที่แตกต่างจากโรงเรียนบนแผ่นดินใหญ่โดยสิ้นเชิง เพราะชีวิตประจำวันของนักเรียนอยู่ท่ามกลางชุมชนเกาะและทะเล

 

ที่น่าสนใจยิ่งกว่าคือเกาะพะลวยเคยถูกพัฒนาให้เป็นพื้นที่ต้นแบบด้านพลังงานสะอาด ทำให้โรงเรียนไม่ได้อยู่เพียงท่ามกลางธรรมชาติ แต่ยังอยู่ในชุมชนที่มีแนวคิดด้านการใช้พลังงานอย่างยั่งยืนด้วย

 

4. โรงเรียนเกาะสีชัง ชลบุรี — โรงเรียนบนเกาะที่อยู่ไม่ไกลจากเมืองใหญ่

 

โรงเรียนเกาะสีชังตั้งอยู่ที่ตำบลท่าเทววงษ์ อำเภอเกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี

 

ความพิเศษของโรงเรียนแห่งนี้คือ แม้จังหวัดชลบุรีจะเป็นหนึ่งในพื้นที่เศรษฐกิจสำคัญของประเทศ แต่โรงเรียนกลับตั้งอยู่บนเกาะสีชัง ทำให้บรรยากาศของสถานศึกษาต่างจากโรงเรียนที่อยู่ในเขตเมืองหรือพื้นที่อุตสาหกรรมอย่างชัดเจน

 

นักเรียนจึงเติบโตในสภาพแวดล้อมที่ทะเลและชุมชนเกาะเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน ขณะที่อีกด้านหนึ่งของพื้นที่ยังเชื่อมโยงกับจังหวัดที่มีการพัฒนาเมืองและอุตสาหกรรมอย่างรวดเร็ว

 

นี่เป็นความแตกต่างที่น่าสนใจ เพราะระยะทางทางภูมิศาสตร์ไม่ได้ไกลจากพื้นที่เมืองใหญ่มาก แต่สภาพแวดล้อมกลับเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัดเมื่อข้ามจากแผ่นดินขึ้นสู่เกาะ

 

5. โรงเรียนบ้านเกาะอาดัง สตูล — โรงเรียนที่อยู่บนเกาะหลีเป๊ะ

 

ชื่อโรงเรียนอาจทำให้หลายคนเข้าใจว่าโรงเรียนตั้งอยู่บนเกาะอาดัง แต่ข้อมูลของมูลนิธิชัยพัฒนาระบุว่าโรงเรียนบ้านเกาะอาดังตั้งอยู่ที่หมู่ 7 เกาะหลีเป๊ะ ตำบลเกาะสาหร่าย อำเภอเมือง จังหวัดสตูล

 

โรงเรียนเปิดสอนตั้งแต่ระดับอนุบาลถึงมัธยมศึกษาปีที่ 3 และมีบริบทแตกต่างจากโรงเรียนทั่วไป เพราะอยู่ในพื้นที่ท่องเที่ยวและชุมชนชาวเล

 

การก่อสร้างอาคารเรียนยังมีข้อจำกัดจากการเป็นพื้นที่เกาะ โดยมูลนิธิชัยพัฒนาระบุว่าการขนส่งวัสดุก่อสร้างไปยังเกาะมีค่าใช้จ่ายสูง จึงต้องมีการสนับสนุนเพิ่มเติมเพื่อให้การก่อสร้างอาคารเรียนดำเนินต่อไปได้

 

โรงเรียนแห่งนี้จึงเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนว่า “ทำเล” ส่งผลโดยตรงต่อการจัดการศึกษา ตั้งแต่การเดินทางไปจนถึงการก่อสร้างอาคาร

 

6. โรงเรียนบ้านเกาะยะระโตดนุ้ย สตูล — โรงเรียนที่ครูต้องเดินทางทางทะเล

 

จังหวัดสตูลยังมีโรงเรียนอีกหลายแห่งที่ตั้งอยู่บนเกาะ และหนึ่งในนั้นคือโรงเรียนบ้านเกาะยะระโตดนุ้ย

 

กระทรวงศึกษาธิการระบุว่าโรงเรียนแห่งนี้อยู่ในพื้นที่ตำบลเกาะสาหร่าย อำเภอเมืองสตูล โดยโรงเรียนบนกลุ่มเกาะในพื้นที่ดังกล่าวอยู่ห่างจากชายฝั่งประมาณ 8–12 กิโลเมตร ในบางพื้นที่

 

นี่หมายความว่าการเดินทางไปโรงเรียนไม่ได้มีเพียงถนนเป็นทางเลือก แต่การเดินทางทางเรือมีความสำคัญอย่างมากต่อการใช้ชีวิตและการจัดการศึกษา

 

ภาพของครูและนักเรียนที่ต้องใช้เส้นทางทะเลเพื่อเข้าสู่สถานศึกษาจึงเป็นอีกด้านหนึ่งของระบบการศึกษาไทยที่คนในเมืองอาจไม่ค่อยได้เห็น

 

7. โรงเรียนทาเหนือวิทยา เชียงใหม่ — โรงเรียนที่เกิดขึ้นเพื่อชุมชนบนพื้นที่ภูเขา

 

อีกแห่งที่น่าสนใจคือโรงเรียนทาเหนือวิทยา ในตำบลทาเหนือ อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่

 

ประวัติของโรงเรียนระบุว่า ในปี พ.ศ. 2510 เจ้าหน้าที่จากอำเภอสันกำแพงและศึกษาธิการอำเภอได้ออกสำรวจพื้นที่และพบชุมชนชาวไทยภูเขา ก่อนเห็นความจำเป็นในการจัดการศึกษาให้กับประชาชนในพื้นที่ จึงมีการของบประมาณเพื่อสร้างอาคารเรียนและจัดตั้งโรงเรียนขึ้น

 

เรื่องนี้ทำให้โรงเรียนทาเหนือวิทยามีความน่าสนใจมากกว่าการเป็นโรงเรียนที่อยู่ในพื้นที่ภูเขา เพราะจุดเริ่มต้นของโรงเรียนเกี่ยวข้องโดยตรงกับความพยายามนำการศึกษาเข้าไปถึงชุมชนที่อยู่ห่างจากศูนย์กลางเมือง

 

ทำเลโรงเรียนไทยมีความหลากหลายกว่าที่คิด

 

เมื่อเอาโรงเรียนทั้ง 7 แห่งมาเทียบกัน จะเห็นภาพตั้งแต่ ใจกลางกรุงเทพฯ ไปจนถึงดอยสูงและเกาะกลางทะเล

 

โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาอยู่ในพื้นที่เมืองที่หนาแน่น ขณะที่โรงเรียนสันติคีรีวิทยาคมอยู่บนดอยแม่สลอง ส่วนโรงเรียนบ้านเกาะพลวย โรงเรียนเกาะสีชัง โรงเรียนบ้านเกาะอาดัง และโรงเรียนบ้านเกาะยะระโตดนุ้ย ต่างมีทะเลเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของบริบทการศึกษา

 

ขณะเดียวกัน โรงเรียนทาเหนือวิทยาแสดงให้เห็นอีกมุมหนึ่งว่าโรงเรียนในพื้นที่ห่างไกลไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่หลายแห่งถูกสร้างขึ้นเพราะชุมชนต้องการให้เด็กสามารถเข้าถึงการศึกษาได้โดยไม่ต้องเดินทางออกจากถิ่นฐานของตัวเอง

 

ดังนั้นคำว่า “โรงเรียนอยู่ที่ไหน” จึงไม่ได้เป็นเพียงข้อมูลที่อยู่ แต่ในหลายพื้นที่ของประเทศไทย ทำเลสามารถกำหนดทั้งวิถีชีวิตของนักเรียน วิธีเดินทางของครู ต้นทุนการก่อสร้าง และแม้กระทั่งรูปแบบการเรียนรู้ของเด็กได้เลย