จังหวัดไหนมีพระภิกษุและสามเณรมากที่สุด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ถ้ามองจากภาพจำ หลายคนอาจเดาว่าจังหวัดใหญ่ในภาคอีสานหรือภาคเหนือ ซึ่งมีวัดกระจายอยู่แทบทุกชุมชน น่าจะเป็นพื้นที่ที่มีพระภิกษุและสามเณรจำพรรษามากที่สุด แต่จำนวนวัดเพียงอย่างเดียวไม่ได้บอกจำนวนผู้บวชทั้งหมด เพราะบางพื้นที่มีทั้งวัดขนาดใหญ่ สำนักเรียนพระปริยัติธรรม และศูนย์กลางการศึกษาของคณะสงฆ์รวมอยู่ด้วย

ข้อมูลที่นำมาเปรียบเทียบคือรายงานข้อมูลพื้นฐานทางพระพุทธศาสนา ประจำปี 2567 ของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ โดยนับจำนวนพระภิกษุและสามเณรรวมกัน แยกตามพื้นที่ระดับจังหวัด และเป็นข้อมูล ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2567

ทั่วประเทศมีพระและเณรกว่า 2.78 แสนรูป

ในปี 2567 ประเทศไทยมีพระภิกษุ 245,978 รูป และสามเณร 32,273 รูป รวมทั้งหมด 278,251 รูป เมื่อเทียบกับปีก่อน จำนวนพระภิกษุลดจาก 256,219 รูปในปี 2566 ส่วนสามเณรลดจาก 33,924 รูป เหลือ 32,273 รูป

ตัวเลขนี้จึงไม่ใช่จำนวนคนที่เคยบวชตลอดทั้งปี แต่เป็นภาพรวมของพระภิกษุและสามเณรที่อยู่ในระบบข้อมูลตามช่วงเวลาที่รายงาน การใช้คำว่า “เมืองคนหนุ่มในผ้าเหลือง” จึงควรเข้าใจว่าเป็นการรวมผู้บวชทุกช่วงอายุ ไม่ได้หมายความว่าพระภิกษุทุกรูปเป็นคนหนุ่ม

พื้นที่ที่ครองอันดับหนึ่ง

กรุงเทพมหานครมีพระภิกษุและสามเณรรวมมากที่สุด 15,548 รูป ตามตารางจัดอันดับรายจังหวัดของปี 2567 มากกว่านครราชสีมาซึ่งอยู่ลำดับสอง 3,134 รูป หรือประมาณร้อยละ 25

อย่างไรก็ตาม กรุงเทพมหานครมีสถานะเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ ไม่ใช่จังหวัดตามโครงสร้างการบริหารราชการส่วนภูมิภาค หากตั้งเงื่อนไขว่าให้นับเฉพาะ 76 จังหวัดและตัดกรุงเทพมหานครออก คำตอบจะเปลี่ยนเป็น นครราชสีมา 12,414 รูป

ห้าอันดับแรกทิ้งระยะกันเท่าไร

• กรุงเทพมหานคร 15,548 รูป

• นครราชสีมา 12,414 รูป

• เชียงใหม่ 11,349 รูป

• อุบลราชธานี 9,993 รูป

• บุรีรัมย์ 9,262 รูป

ห้าอันดับแรกสะท้อนสองรูปแบบพร้อมกัน กรุงเทพฯ เป็นศูนย์กลางการปกครองและการศึกษาของคณะสงฆ์ มีวัดสำคัญและสำนักเรียนขนาดใหญ่จำนวนมาก ขณะที่นครราชสีมา เชียงใหม่ อุบลราชธานี และบุรีรัมย์เป็นจังหวัดพื้นที่กว้าง มีประชากรมากและมีวัดกระจายตามชุมชนจำนวนมาก

ลำดับถัดไปคืออุดรธานี 8,641 รูป ศรีสะเกษ 8,556 รูป สุรินทร์ 7,593 รูป ร้อยเอ็ด 7,453 รูป และขอนแก่น 6,875 รูป จะเห็นว่าจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือครองพื้นที่ส่วนใหญ่ในสิบอันดับแรก แต่ยังไม่มีจังหวัดใดมียอดรวมแซงกรุงเทพฯ

จำนวนรวมไม่เท่ากับความหนาแน่น

อันดับนี้ตอบคำถามว่า “พื้นที่ใดมีจำนวนพระและเณรรวมมากที่สุด” แต่ยังไม่ใช่การวัดว่าพื้นที่ใดมีความหนาแน่นสูงที่สุด หากนำจำนวนพระและสามเณรไปหารด้วยประชากร จำนวนวัด หรือพื้นที่เป็นตารางกิโลเมตร จังหวัดขนาดเล็กที่มีสำนักเรียนพระหรือวัดขนาดใหญ่อาจขยับขึ้นมาอยู่ในอันดับต้นๆ ได้

คำตอบที่ตรงที่สุดจึงมีสองชั้น หากยึดตารางของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติซึ่งจัดกรุงเทพมหานครไว้ในชุดข้อมูลระดับจังหวัด กรุงเทพมหานครคือพื้นที่อันดับหนึ่งที่ 15,548 รูป แต่ถ้าคำว่า “จังหวัด” หมายถึงจังหวัดในการบริหารส่วนภูมิภาคเท่านั้น นครราชสีมาคือจังหวัดอันดับหนึ่งที่ 12,414 รูป