ตำบลไหนอยู่สูงที่สุดในประเทศไทย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คำว่า “ตำบลที่สูงที่สุด” ฟังเหมือนมีตัวเลขเดียวตัดสินได้ทันที ทว่าตำบลหนึ่งอาจกินพื้นที่ตั้งแต่เชิงเขา หมู่บ้านกลางดอย ไปจนถึงยอดเขา บ้านแต่ละกลุ่มจึงไม่ได้ตั้งอยู่ในระดับเดียวกันทั้งหมด

ประเทศไทยยังไม่มีบัญชีทางการที่นำระดับความสูงเฉลี่ยของทุกตำบลมาเรียงอันดับ เท่าที่ตรวจสอบได้จึงต้องกำหนดเกณฑ์ให้ชัด หากหมายถึงตำบลที่มีจุดพื้นดินสูงที่สุดของประเทศอยู่ภายในเขตปกครอง คำตอบสามารถชี้ได้จากตำแหน่งของยอดดอยอินทนนท์

เส้นขอบเขตที่ลากผ่านภูเขาหลายระดับ

ตำบลบ้านหลวง อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นตำบลที่ครอบคลุมพื้นที่ส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ รวมถึงบริเวณยอดดอยอินทนนท์ ซึ่งสูงประมาณ 2,565 เมตรจากระดับทะเลปานกลางและเป็นจุดสูงสุดของประเทศไทย ตามข้อมูลของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

ด้วยเกณฑ์ “ตำบลที่มีจุดสูงที่สุดอยู่ในเขต” บ้านหลวงจึงเป็นคำตอบที่มีหลักฐานรองรับมากที่สุด แต่ต้องไม่ตีความว่าที่ว่าการ บ้านเรือน หรือชุมชนทั้งหมดตั้งอยู่สูง 2,565 เมตร ตำบลนี้ทอดตัวผ่านภูมิประเทศต่างระดับอย่างมาก ตั้งแต่พื้นที่ใกล้ตัวอำเภอขึ้นไปถึงแนวป่าบนยอดดอย

ตัวอย่างที่เห็นภาพคือบ้านแม่กลางหลวง ซึ่งการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยระบุว่าเป็นชุมชนบนดอยอินทนนท์ มีนาขั้นบันไดและวิถีชีวิตผูกกับภูเขา แหล่งข้อมูลท้องถิ่นให้ระดับพื้นที่ชุมชนราว 1,070 เมตร ต่ำกว่ายอดประเทศเกือบ 1,500 เมตร นี่คือเหตุผลที่ไม่ควรนำตัวเลขบนยอดดอยไปแทนความสูงของทั้งตำบล

ความสูงกลายเป็นทั้งทุนและข้อจำกัด

ผู้คนในพื้นที่ไม่ได้ดำรงชีวิตด้วยการท่องเที่ยวเพียงอย่างเดียว ชุมชนบนแนวดอยประกอบด้วยคนพื้นเมืองและกลุ่มชาติพันธุ์หลายกลุ่ม โดยเฉพาะชุมชนกะเหรี่ยงและม้ง การเกษตรยังเป็นฐานสำคัญ ทั้งข้าวในนาขั้นบันได กาแฟ ผักเมืองหนาว ไม้ผล และไม้ดอก ความเย็นซึ่งทำให้พืชบางชนิดเติบโตได้ดีจึงเป็นทุนที่พื้นที่ราบไม่มี

องค์ความรู้ของสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูงกล่าวถึงการส่งเสริมผักเมืองหนาวและไม้ดอกในชุมชนรอบอินทนนท์ ส่วนข้อมูลด้านการท่องเที่ยวสะท้อนการขยายตัวของที่พัก ร้านอาหาร และพื้นที่ตั้งแคมป์ รายได้ของหลายครัวเรือนจึงเชื่อมโยงกันเป็นสาย ตั้งแต่แปลงเกษตร รถขนผลผลิต โฮมสเตย์ ร้านกาแฟ ไปจนถึงงานบริการนักท่องเที่ยว

อีกด้านหนึ่ง ชีวิตบนภูเขาต้องรับมือกับถนนลาดชัน ระยะทางไปโรงพยาบาลหรือหน่วยงานในตัวเมือง อากาศหนาวจัดบางช่วง และต้นทุนการขนส่งที่สูงกว่าพื้นราบ ฤดูท่องเที่ยวทำให้รายได้เพิ่มอย่างรวดเร็ว แต่ก็นำรถติด ขยะ น้ำเสีย และแรงกดดันต่อพื้นที่ป่าต้นน้ำเข้ามาพร้อมกัน

หลังคาประเทศไม่ได้มีแต่จุดชมวิว

สำหรับนักท่องเที่ยว ดอยอินทนนท์อาจเป็นถนนหนึ่งเส้นที่ขับขึ้นไปแตะอากาศหนาวแล้วลงกลับภายในวันเดียว สำหรับคนในตำบลบ้านหลวง ถนนเส้นเดียวกันคือทางไปโรงเรียน เส้นทางส่งผักลงตลาด และทางเข้าถึงบริการสุขภาพ ความสูงจึงกำหนดกิจวัตรมากกว่าจะเป็นเพียงสถิติ

คำตอบที่แม่นที่สุดจึงต้องพูดเต็มประโยค ตำบลบ้านหลวงเป็นตำบลที่มีจุดสูงสุดของประเทศไทยอยู่ในเขต ไม่ใช่ตำบลที่พิสูจน์แล้วว่ามีความสูงเฉลี่ยมากที่สุด และไม่ใช่ว่าประชาชนทั้งหมดอาศัยอยู่บนยอดดอย

สิ่งที่น่าสนใจกว่าสถิติ 2,565 เมตร คือการที่ชุมชนหลายระดับความสูงปรับตัวให้ภูเขาเลี้ยงผู้คนได้โดยไม่ทำลายป่าต้นน้ำ การเกษตร การท่องเที่ยว และการอนุรักษ์จึงต้องเดินอยู่บนถนนเส้นเดียวกันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้