ปลาหมอคางดำในไทยตอนนี้ยังไม่หายไปไหน และกำลังถูกกำจัดต่อเนื่อง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ถ้าเห็นข่าวปลาหมอคางดำเงียบลง ไม่ได้แปลว่าปัญหานี้จบแล้ว สถานการณ์ในไทย ณ ต้นเดือนกันยายน 2569 คือยังพบการระบาดในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะแหล่งน้ำชายฝั่งและน้ำกร่อย หน่วยงานประมงยังทำงานทั้งสำรวจ จับออกจากระบบ และเฝ้าระวังพื้นที่เสี่ยง

ข้อมูลล่าสุดของกรมประมงระบุว่ามีการเดินหน้ากำจัดในกว่า 200 แหล่งน้ำ ครอบคลุม 18 จังหวัดที่พบการระบาด และมีอีก 3 จังหวัดอยู่ในกลุ่มเฝ้าระวัง ภารกิจจึงไม่ใช่การออกจับครั้งเดียวแล้วจบ แต่ต้องลดจำนวนปลาอย่างต่อเนื่อง พร้อมกันไม่ให้หลุดไปตั้งประชากรในแหล่งน้ำใหม่

ทำไมปลาชนิดนี้ถึงควบคุมยาก

ปลาหมอคางดำเป็นปลาต่างถิ่นที่ทนต่อสภาพน้ำได้ค่อนข้างกว้าง ทั้งน้ำจืด น้ำกร่อย และบริเวณใกล้ชายฝั่ง เมื่อเข้าไปอยู่ในคลอง บ่อ หรือปากแม่น้ำ มันอาจแย่งอาหารและพื้นที่กับสัตว์น้ำท้องถิ่น รวมถึงสัตว์น้ำเศรษฐกิจอย่างกุ้งและปลาเล็ก ความกังวลจึงไม่ได้อยู่แค่เห็นปลาชนิดใหม่เพิ่มขึ้น แต่คือโครงสร้างของระบบนิเวศและรายได้ของคนทำประมงอาจเปลี่ยนตามไปด้วย

การสำรวจของศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลสมุทรปราการเมื่อเดือนมิถุนายน 2569 ยังพบปลาหมอคางดำในจุดสำรวจหลายแห่งของจังหวัด ตั้งแต่คลองน้ำจืดไปจนถึงพื้นที่ที่มีความเค็มต่างกัน ภาพนี้สะท้อนว่าการรับมือจำเป็นต้องทำละเอียดตามลักษณะของแต่ละแหล่งน้ำ ไม่ใช่ใช้วิธีเดียวครอบทั้งจังหวัด

ตอนนี้รัฐและชุมชนกำลังทำอะไร

แนวทางหลักคือจับและนำปลาออกจากระบบนิเวศให้มากที่สุด ใช้ทั้งการลงแขกลงคลอง การวางเครื่องมือประมง การรับซื้อเพื่อนำไปแปรรูปหรือใช้ประโยชน์ และการติดตามพื้นที่ที่ยังไม่พบปลา กรมประมงยังย้ำว่า ไม่ควรเพาะเลี้ยง เคลื่อนย้าย หรือปล่อยปลาหมอคางดำลงแหล่งน้ำธรรมชาติ เพราะการปล่อยเพียงไม่กี่ตัวอาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหารอบใหม่ได้

ประเด็นสำคัญคือการกำจัดต้องทำควบคู่กับการฟื้นฟู ไม่เช่นนั้นต่อให้จับปลาออกไปมาก แต่ถิ่นอาศัยและสัตว์น้ำพื้นถิ่นยังไม่กลับมา พื้นที่นั้นก็อาจเปิดช่องให้ปลาหมอคางดำเพิ่มจำนวนอีกครั้ง

ข่าวพบปลาในพื้นที่ใหม่ต้องตรวจให้ชัด

ช่วงปลายเดือนสิงหาคมมีการแชร์คลิปอ้างว่าพบปลาหมอคางดำที่เขื่อนลำปาว จังหวัดกาฬสินธุ์ เจ้าหน้าที่ลงตรวจ 6 จุดและรายงานเมื่อ 2 กันยายนว่า ยังไม่พบปลาหมอคางดำจากการตรวจเบื้องต้น แต่ก็ยังเฝ้าระวังต่อ เพราะการสำรวจครั้งหนึ่งไม่อาจยืนยันได้ว่าไม่มีปลาอยู่ในพื้นที่ทั้งหมด

สิ่งที่คนทั่วไปช่วยได้มากที่สุดคืออย่าปล่อยสัตว์น้ำที่ไม่ทราบชนิดลงคลองหรือแม่น้ำ หากจับได้หรือพบปลาต้องสงสัย ให้เก็บภาพหรือเก็บตัวอย่างเท่าที่ปลอดภัย แล้วแจ้งสำนักงานประมงจังหวัดหรือหน่วยงานประมงในพื้นที่ การแจ้งให้ตรวจสอบก่อนแชร์ต่อ ช่วยลดทั้งการระบาดและข่าวลือที่ทำให้คนตื่นตระหนกเกินเหตุได้พร้อมกัน

ภาพทั้งหมดในบทความเป็นภาพประกอบสร้างขึ้น ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง