น้ำฝนที่รองไว้ไม่ได้มีไว้รดต้นไม้อย่างเดียว ถ้าแยกใช้ให้ถูกก็ช่วยบ้านได้เยอะ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

พอฝนตกหนัก หลายบ้านจะเห็นน้ำไหลจากชายคาลงท่อแล้วปล่อยทิ้งไปอย่างรวดเร็ว ทั้งที่น้ำก้อนนั้นอาจพอใช้ล้างพื้น รดสวน หรือเก็บไว้รับมือวันที่น้ำประปาไหลอ่อนได้ไม่น้อย

การรองน้ำฝนจึงไม่ใช่เรื่องของบ้านสวนหรือบ้านต่างจังหวัดเท่านั้น บ้านในเมืองที่มีพื้นที่ข้างบ้านเล็ก ๆ ก็เริ่มได้จากถังมีฝาปิดและรางน้ำที่สะอาด แต่ก่อนจะเปิดก๊อกใช้ ควรถามให้ชัดก่อนว่า “น้ำนี้จะเอาไปสัมผัสอะไร” เพราะน้ำฝนที่ตกจากฟ้าไม่จำเป็นต้องสะอาดหลังไหลผ่านหลังคา รางน้ำ และถังเก็บ

งานที่เหมาะที่สุดคืองานใช้น้ำแบบไม่ต้องดื่มหรือกิน เพราะช่วยลดการใช้น้ำประปาได้ตรงจุด โดยไม่ต้องทำระบบซับซ้อนเกินจำเป็น

รดต้นไม้และสวนครัว

นี่เป็นการใช้งานที่หลายคนนึกถึงก่อน และเป็นจุดเริ่มที่ดีมาก น้ำฝนที่เก็บอย่างสะอาดพอสมควรใช้รดไม้กระถาง สนามหญ้า ไม้ดอก หรือผักสวนครัวได้ โดยเฉพาะช่วงฝนทิ้งช่วงที่ต้นไม้ยังต้องการน้ำอยู่

ถ้าเก็บจากหลังคา ควรปล่อยน้ำช่วงแรกของฝนทิ้งไปก่อน เพราะฝุ่น ใบไม้ มูลนก หรือสิ่งสกปรกบนหลังคามักถูกชะลงมากับน้ำชุดแรก หลังจากนั้นจึงค่อยให้น้ำเข้าถัง การมีตะแกรงดักใบไม้และปิดฝาถังไว้จะช่วยให้น้ำเก็บได้น่าใช้ขึ้นมาก

ล้างพื้น ล้างทางเดิน และล้างของใช้ภายนอก

น้ำฝนเหมาะกับงานที่ใช้น้ำเยอะแต่ไม่ต้องการคุณภาพระดับน้ำดื่ม เช่น ฉีดล้างลาน ซักพรมเช็ดเท้า ล้างรองเท้าบูต ล้างถังขยะ หรือเช็ดคราบดินตามระเบียง งานแบบนี้ถ้าใช้น้ำจากถังแทนน้ำประปาได้บ้าง ก็ลดค่าน้ำและลดน้ำที่ไหลลงท่อโดยเปล่าประโยชน์

ล้างรถ จักรยาน และอุปกรณ์ทำสวน

รถที่เปื้อนฝุ่นหรือจักรยานที่เลอะโคลนหลังกลับจากทางเปียก ไม่จำเป็นต้องเปิดน้ำประปาแรง ๆ ตั้งแต่ต้น น้ำฝนที่เก็บไว้ใช้ฉีดชะคราบดินเบื้องต้น ล้างล้อรถ ล้างเครื่องมือทำสวน หรือทำความสะอาดกระถางต้นไม้ได้ดี

ถ้าจะนำไปล้างรถทั้งคัน ควรดูความสะอาดของน้ำก่อนเสมอ น้ำที่มีตะกอนหรือเก็บไว้นานจนมีกลิ่นอาจทิ้งคราบบนผิวรถได้ วิธีง่ายคือกักน้ำไว้ให้ตะกอนนอนก้นถัง แล้วตักหรือเปิดใช้น้ำส่วนบน หลีกเลี่ยงการกวนน้ำก้นถังขึ้นมา

ใช้กับชักโครกหรือซักผ้าได้ไหม

ทำได้ในระบบที่ออกแบบแยกท่อและมีการกรองหรือบำบัดตามการใช้งาน แต่ไม่ควรต่อท่อน้ำฝนปนกับท่อน้ำประปาดื่มโดยพลการ เพราะเสี่ยงปนเปื้อนย้อนกลับ ระบบใหญ่จึงมักมีถังปิด มุ้งกันแมลง ตัวดักเศษวัสดุ และจุดปล่อยน้ำฝนช่วงแรกทิ้งก่อนเข้าถัง

สำหรับบ้านทั่วไป ถ้ายังไม่ได้ทำระบบเฉพาะ ใช้กับงานนอกบ้านจะง่ายและปลอดภัยกว่า เช่น รดน้ำ ล้างพื้น หรือฉีดล้างอุปกรณ์

แล้วเอามาดื่ม อาบ หรือทำอาหารได้หรือไม่

คำตอบไม่ได้อยู่ที่ว่าน้ำดูใสหรือไม่ น้ำฝนสามารถรับเชื้อโรคและสารปนเปื้อนระหว่างไหลผ่านอากาศ หลังคา รางน้ำ และถังเก็บได้ หน่วยงานด้านสาธารณสุขจึงแนะนำว่า หากจะใช้ดื่ม ทำอาหาร หรืออาบ ควรมีระบบบำบัดที่เหมาะสม ตรวจคุณภาพน้ำอย่างสม่ำเสมอ และดูแลชุดเก็บน้ำจริงจัง

การต้มอย่างเดียวช่วยจัดการเชื้อโรคบางส่วนได้ แต่ไม่ได้แก้ปัญหาสารเคมีหรือโลหะที่อาจปนอยู่ จึงไม่ควรคิดว่าน้ำฝนทุกถังต้มแล้วดื่มได้ทันที โดยเฉพาะน้ำที่ไหลจากหลังคาเก่าหรืออยู่ใกล้แหล่งควัน ฝุ่น และการจราจรหนาแน่น

หัวใจของการเก็บน้ำฝนไม่ใช่มีถังใหญ่ที่สุด แต่คือรู้ว่าน้ำถังนั้นจะใช้กับอะไร เริ่มจากงานนอกบ้านที่ปลอดภัย ดูแลรางน้ำให้สะอาด ปิดฝาถังไม่ให้ยุงและเศษขยะลงไป แล้วน้ำที่เคยไหลหายไปกับฝนก็จะกลายเป็นน้ำสำรองที่มีประโยชน์จริงในบ้าน