ตำบลไหนมีโกดังและโรงงานขนาดเล็กหนาแน่นที่สุด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

มีหลายพื้นที่ที่ขับรถเข้าไปในซอยแล้วภาพตรงหน้าดูเหมือนชุมชนธรรมดา มีบ้าน มีร้านอาหาร มีต้นไม้ แต่พอรถบรรทุกเริ่มวิ่งสวนกันทีละคัน ประตูเหล็กบานใหญ่เปิดรับพาเลตสินค้า และหลังคาเมทัลชีตโผล่ต่อกันเป็นช่วง ๆ ก็รู้ได้ทันทีว่าพื้นที่นั้นไม่ได้เงียบอย่างที่เห็น

โกดังและโรงงานขนาดเล็กจำนวนมากไม่ได้รวมตัวเป็นนิคมอุตสาหกรรมที่มีป้ายเด่นชัด บางแห่งอยู่ในที่ดินอุตสาหกรรม บางแห่งกระจายตามถนนรองและซอยลึก จึงกลายเป็น “นิคมอุตสาหกรรมแฝง” ที่สำคัญต่อการขนส่งสินค้าในชีวิตประจำวันมากกว่าที่คนผ่านไปมาจะสังเกต

คำตอบที่ตรงที่สุดคือ ประเทศไทยยังไม่มีตารางสาธารณะชุดเดียวที่จัดอันดับทุกตำบลว่าแห่งใดมีโกดังและโรงงานเล็กมากที่สุด เพราะข้อมูลโรงงานกับข้อมูลคลังสินค้าไม่ได้ถูกเก็บด้วยนิยามเดียวกันทั้งหมด และโกดังบางประเภทก็ไม่อยู่ในทะเบียนโรงงาน

กรมโรงงานอุตสาหกรรมมีระบบค้นหาสถานประกอบการที่กรองได้ถึงระดับตำบล พร้อมข้อมูลที่ตั้งและประเภทกิจการ แต่สถิติภาพรวมที่เผยแพร่เป็นประจำมักสรุปในระดับจังหวัด ไม่ได้ประกาศอันดับตำบลทั่วประเทศ การจะหาผู้ชนะจริงจึงต้องดาวน์โหลดข้อมูลรายแห่ง แยกกิจการผลิตออกจากคลังสินค้า แล้วตรวจพิกัดและขอบเขตตำบลซ้ำอีกชั้น

จุดที่ทำให้การนับยากคือคำว่า “โรงงานขนาดเล็ก” อาจหมายถึงโรงงานตามกฎหมาย โรงงานประกอบชิ้นส่วน อาคารเก็บสินค้า หรือธุรกิจแพ็กและกระจายสินค้า ซึ่งแต่ละแบบใช้ทะเบียนคนละระบบ ถ้านับรวมกันแบบไม่กำหนดเกณฑ์ ตัวเลขก็เทียบกันไม่ได้

จุดที่เห็นภาพชัดในสมุทรปราการ

แม้ยังฟันธงอันดับหนึ่งทั้งประเทศไม่ได้ แต่ตำบลบางเสาธง อำเภอบางเสาธง จังหวัดสมุทรปราการ เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีหลักฐานชัดว่ามีความเข้มข้นด้านอุตสาหกรรมและโลจิสติกส์สูง การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยระบุที่ตั้งของนิคมอุตสาหกรรมบางพลีไว้ในตำบลบางเสาธง ขณะที่ผู้ให้บริการอสังหาริมทรัพย์อุตสาหกรรมก็มีคลังสินค้าขนาดใหญ่ในพื้นที่อำเภอบางเสาธง

เหตุผลไม่ได้อยู่ที่โกดังอย่างเดียว แต่เป็นตำแหน่งที่เชื่อมฝั่งตะวันออกของกรุงเทพฯ กับถนนบางนา-ตราด ทางด่วน สนามบิน และเส้นทางไปเขตอุตสาหกรรมภาคตะวันออกได้สะดวก ธุรกิจจึงเลือกวางทั้งโรงงานประกอบสินค้า ศูนย์เก็บสต็อก และจุดกระจายของไว้ใกล้กัน รถหนึ่งคันจึงอาจรับของจากโรงงาน ส่งเข้าคลัง และออกไปส่งลูกค้าได้ในรอบเดียว

แต่บางเสาธงควรถูกเรียกว่า “ตัวอย่างพื้นที่เด่น” มากกว่า “ตำบลอันดับหนึ่ง” จนกว่าจะมีการนับด้วยเกณฑ์เดียวกันทั้งประเทศ เช่น จำนวนสถานประกอบการต่อพื้นที่ 1 ตารางกิโลเมตร จำนวนอาคารคลังสินค้า หรือพื้นที่ใช้สอยด้านโลจิสติกส์

ทำไมเรื่องนี้จึงกระทบคนที่ไม่ได้ทำงานโรงงาน

พื้นที่ที่โกดังหนาแน่นช่วยให้สินค้ามาถึงเร็วขึ้นและสร้างงานจำนวนมาก แต่ก็มาพร้อมรถบรรทุก การจราจร เสียง การใช้ถนน และความกดดันต่อชุมชนรอบข้าง การรู้ว่าโกดังกระจุกอยู่ตรงไหนจึงไม่ได้มีประโยชน์แค่กับนักลงทุนหรือบริษัทขนส่ง แต่ยังช่วยให้ท้องถิ่นวางถนน จุดกลับรถ เวลาเดินรถ และมาตรการดูแลคนในซอยได้ตรงปัญหากว่าเดิม

ถ้าจะทำอันดับที่น่าเชื่อถือจริง คำถามไม่ควรมีแค่ว่า “ที่ไหนเยอะที่สุด” แต่ต้องถามต่อว่าเรานับอะไรบ้าง และพื้นที่นั้นรองรับการขนส่งกับคุณภาพชีวิตของคนที่อยู่ข้างโกดังได้ดีแค่ไหน