ตำบลไหนมีร้านสะดวกซื้อกระจุกที่สุด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เดินเข้าซอยในเมืองใหญ่บางแห่งแล้วเจอร้านขายน้ำ อาหารพร้อมกิน และของใช้จิปาถะอยู่ใกล้กันจนแทบมองเห็นหน้าร้านถัดไป หลายคนจึงอดสงสัยไม่ได้ว่า ถ้านับกันจริงจัง ตำบลไหนของไทยมีร้านสะดวกซื้อเปิด 24 ชั่วโมง กระจุกอยู่ในซอยเดียวหรือระยะเดินใกล้กันมากที่สุด

คำถามนี้ดูเหมือนน่าจะตอบได้ง่ายจากการเปิดแผนที่ แต่พอลองหาตัวเลขระดับตำบล กลับพบว่าข้อมูลสาธารณะที่ใช้ตัดสิน “ที่สุด” ยังไม่อยู่ในชุดเดียวกัน

ร้านเชนรายใหญ่มีหน้าค้นหาสาขาของตนเอง เช่น 7-Eleven มีระบบค้นหาร้าน และโลตัสมีรายชื่อสาขาพร้อมที่อยู่กับเวลาเปิดให้บริการในหลายรูปแบบ แต่ข้อมูลเหล่านี้เป็นข้อมูลแยกตามแต่ละผู้ประกอบการ ไม่ใช่ฐานข้อมูลกลางที่รวมทุกร้านสะดวกซื้อทุกแบรนด์ รวมถึงร้านอิสระไว้แล้วจัดอันดับตามตำบล

ยิ่งคำว่า “ติดกัน” ก็มีความหมายได้หลายแบบ บางคนหมายถึงอยู่คนละฝั่งถนน บางคนหมายถึงเดินไม่เกิน 100 เมตร ขณะที่ซอยหนึ่งอาจมีร้านอยู่ห่างกัน 300 เมตร แต่ยังให้ความรู้สึกว่าหาอะไรกินได้ตลอดทาง ถ้าไม่กำหนดเส้นแบ่งให้เหมือนกัน ผลจัดอันดับก็เปลี่ยนทันที

อีกจุดที่ทำให้ตอบแบบฟันธงไม่ได้คือ ร้านสะดวกซื้อไม่ได้เปิด 24 ชั่วโมงทุกแห่ง แม้จะใช้ชื่อรูปแบบเดียวกัน บางสาขาในพื้นที่ชุมชนหรืออาคารเฉพาะกิจอาจมีเวลาเปิดต่างกัน และร้านที่คนในพื้นที่เรียกว่า “มินิมาร์ต” ก็อาจไม่มีสถานะเดียวกับร้านเชน การเอาร้านทั้งหมดมารวมกันโดยไม่คัดเวลาทำการ จะทำให้คำถามเรื่องร้าน 24 ชั่วโมงคลาดเคลื่อน

หากจะทำอันดับให้ตรวจสอบซ้ำได้จริง ต้องเริ่มจากกติกาสั้น ๆ ก่อน เช่น นับเฉพาะร้านที่ระบุว่าเปิด 24 ชั่วโมงในวันสำรวจ กำหนดว่ากลุ่มร้านต้องอยู่ห่างกันไม่เกิน 100 เมตรตามเส้นทางเดินจริง แล้วบันทึกพิกัดของทุกสาขาในขอบเขตตำบลเดียวกัน จากนั้นจึงนับว่าตำบลใดมีกลุ่มร้านลักษณะนี้มากที่สุด ไม่ใช่นับจำนวนร้านทั้งตำบลอย่างเดียว

ดังนั้น ณ ตอนนี้ ยังไม่มีข้อมูลสาธารณะชุดเดียวที่ยืนยันได้ว่าตำบลใด “มากที่สุด” สำหรับเงื่อนไขร้านสะดวกซื้อ 24 ชั่วโมงที่ตั้งติดกันหรือกระจุกในซอยเดียว การระบุชื่อตำบลใดตำบลหนึ่งเป็นแชมป์จึงเสี่ยงกลายเป็นการเดาจากภาพจำของย่านคนหนาแน่น

แต่คำถามนี้น่าสนใจกว่าการหาเจ้าของอันดับ เพราะมันสะท้อนว่าร้านเหล่านี้ไม่ได้เลือกทำเลจากจำนวนคนอย่างเดียว ยังมองจังหวะการเดินเท้า คนกลับบ้านดึก หอพัก สำนักงาน โรงพยาบาล สถานีขนส่ง และพฤติกรรมซื้อของทันทีด้วย วันหนึ่งถ้ามีคนรวบรวมพิกัดทุกแบรนด์พร้อมเวลาเปิดจริงและเกณฑ์ระยะห่างที่ชัดเจน เราอาจได้เห็นแผนที่ที่ตอบได้ทั้งว่า “ซอยไหนร้านแน่นที่สุด” และ “พื้นที่แบบไหนทำให้ร้านอยู่ใกล้กันแล้วไปต่อได้”

ตอนนี้คำตอบที่ซื่อตรงที่สุดจึงไม่ใช่ชื่อของตำบล แต่คือ ประเทศไทยยังขาดฐานข้อมูลกลางสำหรับจัดอันดับนี้ และนั่นเป็นช่องว่างที่น่าทำเป็นโครงการแผนที่สาธารณะไม่น้อยเลย