ชอบกินของเน่าไม่ได้แปลว่าเป็นโรคเดียว แต่อาจเป็นสัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บางคนไม่ได้แค่เผลอกินอาหารค้างคืน แต่รู้สึกว่าอาหารที่เริ่มบูด มีกลิ่นแรง หรือรสเปรี้ยวเกินปกติ “น่ากินกว่าเดิม” จนตั้งใจหา อยู่เรื่อย ๆ เรื่องนี้ไม่มีชื่อโรคตายตัวว่า โรคชอบกินของเน่า และไม่ควรรีบสรุปด้วยคำเดียวว่าแปลกหรือป่วย แต่ถ้าพฤติกรรมเกิดซ้ำ ควบคุมยาก หรือทำให้เสี่ยงอันตราย ก็ควรหาสาเหตุอย่างจริงจัง

ก่อนอื่นต้องแยกให้ชัดว่า “อาหารหมักดองที่ทำอย่างปลอดภัย” เช่น ปลาร้า กิมจิ โยเกิร์ต หรือผักดอง ไม่เท่ากับอาหารเน่าเสีย อาหารหมักใช้จุลินทรีย์ภายใต้การควบคุม ส่วนอาหารที่เก็บผิดอุณหภูมิ ทิ้งไว้นาน มีรา กลิ่นผิดปกติ หรือภาชนะบวม อาจมีเชื้อโรคหรือสารพิษที่มองไม่เห็น ต่อให้ตักส่วนที่ดูเสียออก ก็ไม่ได้รับประกันว่าส่วนที่เหลือปลอดภัย

ทำไมบางคนถึงอยากกินของที่คนอื่นว่าเสีย

เหตุผลอาจเป็นได้ตั้งแต่ความชอบด้านกลิ่น รส และเนื้อสัมผัส ไปจนถึงพฤติกรรมที่ผูกกับความเคยชิน เช่น ไม่อยากทิ้งของ กลัวเสียดาย หรือเติบโตมากับการกินอาหารค้างมื้อโดยไม่ได้ป่วยทุกครั้ง บางคนอยู่ในภาวะเครียด วิตกกังวล หรือมีพฤติกรรมกินเพื่อคลายความรู้สึก จึงกลับไปหาอาหารแบบเดิมซ้ำ ๆ

อีกคำที่มักถูกพูดถึงคือ พิกา (pica) แต่พิกาไม่ได้หมายถึงการชอบอาหารบูดโดยตรง ภาวะนี้คือการกินสิ่งที่ไม่ใช่อาหารอย่างต่อเนื่องนานอย่างน้อย 1 เดือน เช่น ดิน กระดาษ ชอล์ก หรือทราย ซึ่งอาจสัมพันธ์กับภาวะขาดธาตุเหล็กหรือสังกะสีได้ ดังนั้นถ้ามีทั้งความอยากกินของเสียและกินของที่ไม่ใช่อาหารร่วมกัน ควรเล่าให้แพทย์ฟังครบ ไม่ต้องกลัวว่าจะถูกตัดสิน

อันตรายไม่ได้อยู่แค่กลิ่นหรือรส

อาหารเสียอาจทำให้เกิดอาหารเป็นพิษได้ อาการที่พบได้บ่อยคือคลื่นไส้ อาเจียน ปวดบิดท้อง ถ่ายเหลว และมีไข้ อาการอาจเริ่มเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมง หรือช้าหลายวันตามชนิดเชื้อ จึงไม่ใช่ว่ากินแล้วไม่ป่วยทันทีจะหมายความว่าปลอดภัย

ควรพบแพทย์โดยเร็วหากถ่ายเป็นเลือด ถ่ายเหลวนานเกิน 3 วัน ไข้สูง อาเจียนจนดื่มน้ำไม่ได้ ปัสสาวะน้อย ปากแห้งมาก หน้ามืดเวลาเปลี่ยนท่า หรือปวดท้องรุนแรง เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ ผู้ตั้งครรภ์ และผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำควรระวังมากกว่าคนทั่วไป

ถ้ารู้ตัวว่าหยุดพฤติกรรมนี้ยาก ควรเริ่มอย่างไร

• ทิ้งอาหารที่ขึ้นรา มีกลิ่นหรือสีผิดปกติ หรือเก็บไว้นานโดยไม่แน่ใจ แทนการชิมเพื่อพิสูจน์

• จดสั้น ๆ ว่าอยากกินอะไร เกิดเวลาไหน และก่อนหน้านั้นรู้สึกอย่างไร ข้อมูลนี้ช่วยเห็นรูปแบบได้มากกว่าการโทษตัวเอง

• ถ้าความอยากเกิดบ่อย ให้พบแพทย์ทั่วไปเพื่อตรวจสุขภาพพื้นฐานและประเมินภาวะขาดธาตุเหล็กหรือปัจจัยอื่นตามอาการ

• ถ้าพฤติกรรมเกี่ยวข้องกับความเครียด ความคิดวนซ้ำ หรือทำให้ใช้ชีวิตลำบาก การคุยกับจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาเป็นการหาทางออก ไม่ใช่การติดป้ายว่าเป็นคนผิดปกติ

ประเด็นสำคัญคืออย่าใช้คำว่า “ชอบของเน่า” กลบสิ่งที่ร่างกายหรือใจอาจกำลังส่งสัญญาณอยู่ ความชอบอาหารบางอย่างอาจไม่มีอันตราย แต่เมื่อมันพาไปสู่อาหารเสียซ้ำ ๆ หรือมีการกินสิ่งที่ไม่ใช่อาหารร่วมด้วย การตรวจให้รู้สาเหตุย่อมปลอดภัยกว่ารอลุ้นว่ามื้อนี้จะไม่เป็นอะไร