แมลงวันเป็นพาหะนำโรคอะไรได้บ้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

แมลงวันบ้านตัวเล็ก ๆ ที่บินวนอยู่แถวถังขยะ ห้องน้ำ มูลสัตว์ หรือเศษอาหาร ไม่ได้กัดคนเหมือนยุง แต่มีวิธีพาเชื้อโรคที่น่ารำคาญไม่แพ้กัน คือ ติดเชื้อไว้ที่ขา ลำตัว ปีก และปาก แล้วไปแตะอาหารหรือน้ำของเรา จึงเรียกว่าเป็นพาหะเชิงกล ไม่ได้หมายความว่าแมลงวันทุกตัวมีเชื้อ หรือเห็นแมลงวันหนึ่งตัวแล้วต้องป่วยทันที แต่ยิ่งมีแมลงวันมากและอาหารเปิดทิ้งไว้นาน ความเสี่ยงยิ่งสูงขึ้น

จุดที่ต้องระวังคือแมลงวันกินอาหารด้วยการปล่อยน้ำย่อยลงบนพื้นผิวแล้วดูดกลับ อีกทั้งอาจถ่ายหรือคายอาหารเดิมออกมาได้ หากก่อนหน้านั้นมันเพิ่งเกาะของสกปรก เชื้อจึงมีโอกาสย้ายมาอยู่บนอาหารพร้อมกินได้

โรคที่เกี่ยวข้องกับแมลงวัน

กลุ่มโรคที่พบความเชื่อมโยงชัดที่สุดคือ โรคทางเดินอาหารและอุจจาระร่วง จากเชื้อแบคทีเรียหรือปรสิตที่ปนเปื้อนในอาหารและน้ำ เช่น

• บิดจากเชื้อชิเกลลา ทำให้ปวดบิด ถ่ายเหลวหรือมีมูกเลือด ไข้ และอ่อนเพลีย

• อหิวาตกโรค จากเชื้อ Vibrio cholerae ซึ่งทำให้ถ่ายเป็นน้ำปริมาณมาก เสี่ยงขาดน้ำอย่างรวดเร็ว

• ท้องเสียจากเชื้ออีโคไลบางสายพันธุ์ อาจมีปวดท้อง คลื่นไส้ ถ่ายเหลว และบางสายพันธุ์ทำให้อาการรุนแรงได้

• อาหารเป็นพิษจากซัลโมเนลลา มักมีไข้ ปวดท้อง ถ่ายเหลว และอาเจียน

• การติดเชื้อแคมไพโลแบคเตอร์ ทำให้ท้องเสีย ปวดเกร็งท้อง และมีไข้ได้

• โรคจากโปรโตซัวบางชนิด เช่น Giardia หรือ Cryptosporidium ซึ่งทำให้ท้องเสียยืดเยื้อ โดยเฉพาะเมื่ออาหารหรือน้ำปนเปื้อน

พูดให้ตรงที่สุด แมลงวันเป็นหนึ่งในทางที่เชื้อเหล่านี้อาจเคลื่อนจากสิ่งสกปรกสู่อาหาร ไม่ใช่สาเหตุเดียวของทุกเคส เพราะอาหารเป็นพิษยังเกิดจากมือผู้ปรุง ภาชนะ น้ำดื่ม วัตถุดิบดิบ หรือการเก็บอาหารผิดอุณหภูมิได้เหมือนกัน

ปิดฝาอาหารคือการตัดทางของเชื้อ

วิธีรับมือที่ได้ผลไม่ได้ซับซ้อนเลย: เก็บขยะให้มิดชิด ล้างภาชนะและพื้นผิวที่เปื้อนเศษอาหาร ปิดฝาอาหารหรือใช้ตู้/มุ้งครอบอาหาร ล้างผักผลไม้และมือให้สะอาด รวมถึงไม่ปล่อยให้อาหารพร้อมกินวางเปิดนานเกินจำเป็น

สำหรับร้านอาหาร จุดสำคัญคือแยกพื้นที่ขยะออกจากจุดเตรียมอาหาร มีตะแกรงกันแมลง และทำให้ภาชนะใส่อาหารมีฝาปิดจริงจัง เรื่องนี้ไม่ใช่แค่ภาพลักษณ์ร้าน แต่ลดโอกาสที่อาหารจะสัมผัสสิ่งปนเปื้อนโดยตรง

หากมีอาการถ่ายเหลวมาก อาเจียนจนดื่มน้ำไม่ได้ ไข้สูง ถ่ายเป็นเลือด ปากแห้ง ปัสสาวะน้อย หรือเป็นเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัว ควรพบแพทย์ ไม่ควรซื้อยาหยุดถ่ายมากินเองโดยไม่ประเมินสาเหตุ

แมลงวันอาจบินผ่านไปในไม่กี่วินาที แต่การปิดฝาอาหารและล้างมือให้ถูกจังหวะ ช่วยตัดวงจรเสี่ยงได้ตั้งแต่ต้นทาง