หลังเลิกเรียนก่อนกลับบ้านในวัยเด็กต้องแวะเสมอ

“รถเข็นขายขนม” หน้าโรงเรียน เป็นภาพจำสมัยเด็กที่เคยใส่ชุดนักเรียน ต่อแถวซื้อของตอนเลิกเรียน ภาพจำที่ผุดขึ้นมาน่าจะคล้ายกันหมดเลย คือรถเข็นคันเล็กๆ ที่มีร่มคันใหญ่ๆ กางบังแดด มีกระจกใสๆ กันฝุ่น มีเสียงฉ่าๆ จากกระทะ มีกลิ่นหอมลอยมาเตะจมูกตั้งแต่ยังเดินไม่ถึงหน้าโรงเรียน แล้วก็มีเด็กๆ ยืนมุงกันเต็มไปหมด เสียงคุยกันจอแจ เสียงแม่ค้าพ่อค้าตะโกนถามว่า “เอาอะไรดีลูก”

“เมนูอะไรที่ต้องเจอเสมอ” ไม่ว่ายุคไหน ไม่ว่าโรงเรียนจะอยู่ในกรุงเทพฯ หรือต่างจังหวัด ของคาวชนิดแรกที่นึกออกเลยก็คือลูกชิ้นทอด รถเข็นลูกชิ้นทอดถือเป็นอาหารสามัญประจำหน้าโรงเรียนอย่างแท้จริง ลูกชิ้นที่ขายก็มีหลายแบบ ลูกชิ้นหมู ลูกชิ้นไก่ ลูกชิ้นเอ็นหมู ลูกชิ้นปลาระเบิด ที่พอลงทอดแล้วพองกลมๆ น่ากิน บางร้านก็มีไส้กรอกแดงในตำนาน แท่งเล็กๆ สีแดงสด หั่นบั้งๆ พอทอดแล้วบานออกเป็นดอกไม้ กรอบนอกนุ่มใน โรยผงเขย่าหรือจิ้มน้ำจิ้มมะขามรสเปรี้ยวหวานเผ็ดนิดๆ น้ำจิ้มขวดบีบสีส้มๆ ที่เด็กๆ ชอบราดเยอะๆ นั่นแหละ เสน่ห์ของรถเข็นลูกชิ้นคือรอไม่นาน สั่งปุ๊บได้ปั๊บ ถือไม้เสียบเดินกินได้เลย ราคาไม้ละห้าบาทสิบบาท เด็กๆ มีเงินยี่สิบบาทก็อิ่มได้แล้ว

ถัดมาที่ต้องเจอคู่กันเลยก็คือไก่ทอด ไม่ว่าจะเป็นน่องไก่เล็ก ปีกไก่ทอดเกลือ ไก่ป๊อป ไก่เขย่าผงชีส ผงวิงซ์แซ่บ ผงสาหร่าย บางร้านมาเป็นรถเข็นไก่ทอดหาดใหญ่ ไก่ทอดกระเทียมเจียวหอมๆ กินกับข้าวเหนียวนุ่มๆ ห่อใบตอง หรือห่อกระดาษหนังสือพิมพ์รองด้วยถุงร้อนอีกที กลิ่นหอมของกระเทียมกับพริกไทยทำให้ท้องร้องตั้งแต่ยังไม่ได้สั่ง บางวันมีโครงไก่ทอดกรอบๆ ที่เคี้ยวได้ทั้งชิ้น ราคาถูกมาก เป็นเมนูยอดนิยมสำหรับวันที่เงินเหลือน้อยแต่อยากได้อะไรเคี้ยวเพลินๆ

อีกเมนูที่เรียกได้ว่าขาดไม่ได้เลยคือของเสียบไม้ปิ้งย่าง ลูกชิ้นปิ้ง ไส้กรอกปิ้ง หมึกย่าง ปลาหมึกเสียบไม้ย่างบนเตาถ่าน หอมควันอ่อนๆ แล้วราดน้ำจิ้มซีฟู้ดสีเขียวรสแซ่บ น้ำจิ้มหวานเหนียวๆ สีดำๆ สำหรับลูกชิ้นปิ้ง รถเข็นแบบนี้มักจะมีเตาย่างเล็กๆ ควันโขมงหน่อยๆ แต่เด็กๆ ก็ทนได้เพราะความอร่อยอยู่ตรงหน้า ไม้ละสิบบาท สิบบาทเท่านั้น ได้เคี้ยวหนุบหนับ

แล้วก็ต้องมีเครปญี่ปุ่น รถเข็นเครปเป็นเหมือนศูนย์รวมความตื่นเต้น แป้งบางกรอบ วนบนเตากลมร้อนๆ เสียงเกรียงเหล็กแซะแป้งดังแกร๊กๆ เป็นจังหวะ ไส้ก็เลือกได้ตามใจ ทั้งไส้คาวอย่างแฮม ไส้กรอก ปูอัด ไข่ไก่ แล้วราดมายองเนส ซอสมะเขือเทศ โรยพริกไทย หรือไส้หวานอย่างครีมหวาน ฝอยทอง กล้วยหอม ช็อกโกแลต โรยด้วยผงโกโก้ บางคนสั่งไส้พริกเผาหมูหยองที่รสจัดจ้านขึ้นมาหน่อย เครปรถเข็นหน้าโรงเรียนราคาไม่แพง ชิ้นใหญ่ ถือกินเดินกลับบ้านได้จนหมดโดยไม่ต้องใช้ช้อน

โตเกียวก็เป็นญาติสนิทกับเครป แผ่นเล็กๆ กรอบนอกนุ่มใน ไส้ครีมหวานๆ ใส่ไข่นกกระทา ไส้กรอก หรือหมูสับ บางร้านทำไส้เค็มไส้หวานในชิ้นเดียวกัน กัดไปคำแรกเจอความเค็มของไส้กรอก คำต่อไปเจอครีมหวาน ตัดกันลงตัวพอดี ทำเร็ว ขายเร็ว เด็กๆ ยืนรอหน้าเตา ดูการวนแป้งแล้วก็เพลินดี

โรตีก็เป็นอีกหนึ่งขวัญใจ รถเข็นโรตีที่ตีแป้งกลางอากาศ ฟาดไปฟาดมาจนแผ่นบาง แล้วเอาไปทอดบนกระทะแบนๆ จนเหลืองกรอบ ราดนมข้นหวาน โรยน้ำตาลทราย บางคนชอบใส่กล้วยหอมหั่นเป็นแว่นๆ แล้วราดช็อกโกแลต กลายเป็นโรตีกล้วยหอมที่หอมหวานมากๆ เสียงกระทะฉ่าๆ กลิ่นเนยหอมๆ ทำให้รถเข็นโรตีมักมีคิวยาวเสมอ โดยเฉพาะช่วงเย็นใกล้เลิกเรียน

ฝั่งของกินเล่นเย็นๆ ก็ต้องยกให้ไอศกรีมหลอด ไอติมหลอด หรือไอศกรีมโบราณใส่ถ้วยขนมปังกรอบๆ ไอศกรีมตักใส่ขนมปัง มีข้าวเหนียว ลูกชิด เยลลี่สีแดงๆ โรยถั่วลิสงคั่ว เป็นเมนูคลายร้อนชั้นยอด ราคาเริ่มต้นแค่สิบบาท รถเข็นบางคันมีไอศกรีมไข่แข็ง ที่เอาไข่แดงไปตีกับไอศกรีมวานิลลา เนื้อเนียนหนึบๆ กินแล้วสดชื่นมาก

อีกอย่างที่เด็กๆ รุมแย่งกันซื้อแบบต้องรีบวิ่งไปจองก่อนหมดก็คือยำต่างๆ ยำลูกชิ้น ยำมาม่า ยำไส้กรอก ยำรวมมิตรใส่หมูยอ ปูอัด หมึกกรอบ เส้นมาม่าลวกนุ่มๆ คลุกน้ำยำรสเปรี้ยวหวานเผ็ด มีมะเขือเทศ มะนาวสดๆ พริกซอย หอมซอย ผักชี ใส่ถุงมัดหนังยาง เขย่าๆ ให้เข้ากัน รสชาติจัดจ้าน กินแล้วตื่นเลยทีเดียว รถเข็นยำมักจะมีเครื่องเยอะมาก วางเรียงเป็นถาดสีสันสดใส เด็กๆ ชอบเพราะเลือกเครื่องได้เอง ชอบอะไรใส่เยอะๆ ได้

ขนมโตเกียวเนยกรอบ ขนมไข่นกกระทา ขนมบ้าบิ่นมะพร้าวอ่อน ก็เป็นของทอดที่ต้องแย่งกันเหมือนกัน ขนมไข่นกกระทาลูกกลมๆ สีเหลืองทอง กรอบนอกนุ่มหนึบข้างใน ทำจากแป้งผสมกับเนื้อของหัวสีเหลืองๆ ที่ปลูกใต้ดิน เวลาทอดต้องคนตลอดเวลาไม่ให้ติดกัน บางร้านขายขนมไข่หงส์ ขนมไข่เต่า ลูกเล็กๆ เคี้ยวเพลิน

เฟรนช์ฟรายส์เขย่าผงก็เป็นดาวเด่นช่วงหลังปี พ.ศ. 2545 (ค.ศ. 2002) เป็นต้นมา หลังจากกระแสของทอดเขย่าผงเริ่มมาแรง เฟรนช์ฟรายส์เส้นยาวๆ ทอดจนเหลืองกรอบ แล้วใส่ถังเขย่ากับผงชีส ผงบาร์บีคิว ผงสาหร่าย เขย่าเสียงดังก๊อกแก๊กๆ เปิดฝามาหอมฟุ้ง เด็กๆ ชอบมากเพราะได้รสเข้มข้น ถือถ้วยกระดาษกินด้วยไม้จิ้ม

แล้วก็มีน้ำต่างๆ น้ำแข็งไส น้ำหวานใส่แก้วโอ่ง น้ำอัดลมตักใส่ถุงมัดหนังยางเสียบหลอด ชาเย็น โกโก้เย็น ชานมไข่มุกที่เริ่มมาฮิตจัดๆ ช่วงปี พ.ศ. 2555 (ค.ศ. 2012) รถเข็นชานมไข่มุกหน้าโรงเรียนมักขายแก้วละยี่สิบ ยี่สิบห้าบาท ไข่มุกหนึบๆ ดูดเพลินๆ ใส่น้ำแข็งเยอะๆ หวานเย็นชื่นใจ

ทำไมเมนูเหล่านี้ถึงขายดีจนเด็กๆ ต้องรุมแย่งกันซื้อ ลองมองจากมุมของเด็กนักเรียนดู เงินในกระเป๋ามีจำกัด อยากได้ของที่อิ่ม อร่อย รวดเร็ว ถือเดินกินได้ ไม่ต้องนั่งโต๊ะให้เสียเวลา ของทอด ของปิ้ง ของยำ ตอบโจทย์หมดเลย ได้กลิ่นหอมๆ จากการทอดใหม่ๆ เห็นสีสันสดใส เห็นเพื่อนซื้อก็อยากซื้อตามกัน เป็นความสุขเล็กๆ หลังเลิกเรียนที่เหนื่อยมาทั้งวัน ได้ยืนคุยกับเพื่อนหน้าแผง ได้ลุ้นว่าวันนี้จะมีไส้ใหม่ๆ อะไรมาขายบ้าง บางร้านมีกิมมิกน่ารักๆ อย่างการให้เลือกผงเขย่าเอง การให้ตักน้ำจิ้มเอง หรือการแถมสติกเกอร์เล็กๆ

รถเข็นหน้าโรงเรียนจึงไม่ใช่แค่ที่ขายของกิน แต่เป็นพื้นที่เล็กๆ ที่รวมความทรงจำ ความหิว ความสนุก และกลิ่นอายของวัยเรียนเอาไว้ด้วยกันทั้งหมด ไม่ว่าจะผ่านไปกี่ยุค ตั้งแต่รุ่นที่ต้องพกเหรียญสลึงไปซื้อขนม จนถึงรุ่นที่สแกนจ่ายด้วยโทรศัพท์ เมนูลูกชิ้นทอด ไก่ทอด เครป โตเกียว โรตี ยำรสแซ่บ ก็ยังคงวนเวียนอยู่หน้าโรงเรียนเสมอ เหมือนเป็นธรรมเนียมที่รู้กันว่าเลิกเรียนแล้วต้องแวะรถเข็นก่อนกลับบ้าน