เปิด 5 อันดับมหาวิทยาลัยไทยที่มีวิทยาเขตมากที่สุด

เวลาเราพูดถึงมหาวิทยาลัย หลายคนอาจนึกถึงสถานที่เรียนหลักเพียงแห่งเดียว แต่จริง ๆ แล้วมหาวิทยาลัยไทยหลายแห่งมีการขยาย “วิทยาเขต” ไปยังจังหวัดต่าง ๆ เพื่อกระจายโอกาสทางการศึกษา รองรับนักศึกษา และสร้างเครือข่ายการเรียนการสอนในภูมิภาค

บางมหาวิทยาลัยไม่ได้มีเพียง 2–3 วิทยาเขต แต่กระจายอยู่มากกว่า 10 แห่งทั่วประเทศเลยทีเดียว

สำหรับการจัดอันดับครั้งนี้ นับจากหน่วยที่มหาวิทยาลัยระบุอย่างเป็นทางการว่าเป็น “วิทยาเขต” หรือ Campus โดยไม่รวมวิทยาลัย ศูนย์การศึกษา หน่วยวิทยบริการ หรือ “พื้นที่การศึกษา” ที่มหาวิทยาลัยไม่ได้จัดอยู่ในหมวดวิทยาเขต เพื่อให้ใช้เกณฑ์เดียวกันในการเปรียบเทียบ

1. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย — 12 วิทยาเขต

อันดับแรกคือ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย หรือ มจร ซึ่งมีเครือข่ายการศึกษากระจายอยู่ในหลายภูมิภาคของประเทศไทย

เว็บไซต์มหาวิทยาลัยระบุวิทยาเขตอย่างเป็นทางการจำนวน 12 แห่ง ได้แก่ วิทยาเขตหนองคาย, นครศรีธรรมราช, เชียงใหม่, ขอนแก่น, นครราชสีมา, อุบลราชธานี, แพร่, สุรินทร์, พะเยา, บาฬีศึกษาพุทธโฆส, นครสวรรค์ และนครน่าน เฉลิมพระเกียรติฯ

นอกจากวิทยาเขตเหล่านี้ มจร.ยังมีวิทยาลัยสงฆ์ หน่วยวิทยบริการ และสถาบันสมทบอีกหลายแห่ง แต่ส่วนดังกล่าวไม่ได้ถูกนำมารวมในการนับครั้งนี้

2. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย — 7 วิทยาเขต

อันดับต่อมาคือ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย หรือ มมร ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยด้านพระพุทธศาสนาอีกแห่งที่มีเครือข่ายการศึกษาครอบคลุมหลายภูมิภาค

มหาวิทยาลัยระบุว่ามี 7 วิทยาเขต ได้แก่ วิทยาเขตมหาวชิราลงกรณราชวิทยาลัย, วิทยาเขตสิรินธรราชวิทยาลัย, วิทยาเขตอีสาน, วิทยาเขตล้านนา, วิทยาเขตศรีธรรมาโศกราช, วิทยาเขตร้อยเอ็ด และวิทยาเขตศรีล้านช้าง

นอกจากนี้ยังมีวิทยาลัยและศูนย์การศึกษาอีกหลายแห่ง ซึ่งแยกสถานะออกจาก “วิทยาเขต” อย่างชัดเจน

3. มหาวิทยาลัยมหิดล — 6 วิทยาเขต

มหาวิทยาลัยมหิดล มีพื้นที่การศึกษากระจายทั้งในกรุงเทพฯ นครปฐม และภูมิภาค โดยข้อมูลของมหาวิทยาลัยระบุ Campus หลักรวม 6 แห่ง ได้แก่ ศาลายา, พญาไท, บางกอกน้อย, กาญจนบุรี, นครสวรรค์ และอำนาจเจริญ

ศาลายาถือเป็นศูนย์กลางขนาดใหญ่ของมหาวิทยาลัย ขณะที่พญาไทและบางกอกน้อยเป็นที่ตั้งของคณะและหน่วยงานด้านการแพทย์และสุขภาพหลายแห่ง

ส่วนกาญจนบุรี นครสวรรค์ และอำนาจเจริญ เป็นการขยายบทบาทด้านการศึกษาและบริการวิชาการออกไปยังภูมิภาค ทำให้เครือข่ายของมหิดลไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะกรุงเทพฯ และนครปฐม

4. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ — 5 วิทยาเขต

หนึ่งในมหาวิทยาลัยที่บทความเดิมตกหล่นไปคือ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ หรือ ม.อ. ซึ่งมีถึง 5 วิทยาเขต ได้แก่ วิทยาเขตปัตตานี, วิทยาเขตหาดใหญ่, วิทยาเขตภูเก็ต, วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี และวิทยาเขตตรัง โดยเว็บไซต์หลักของมหาวิทยาลัยแสดงรายชื่อทั้ง 5 แห่งไว้อย่างชัดเจน

วิทยาเขตเหล่านี้กระจายอยู่ในหลายจังหวัดของภาคใต้ โดยแต่ละแห่งมีคณะ หลักสูตร และจุดเน้นทางวิชาการแตกต่างกันตามบริบทของพื้นที่

ด้วยเหตุนี้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์จึงเป็นหนึ่งในมหาวิทยาลัยไทยที่มีโครงสร้างแบบหลายวิทยาเขตเด่นชัดที่สุดแห่งหนึ่ง

5. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก — 4 วิทยาเขตเท่ากัน

อันดับที่ 5 มีจำนวนเท่ากัน 2 มหาวิทยาลัย

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีพื้นที่ที่ใช้ชื่อเป็นวิทยาเขตในการรับสมัครและเว็บไซต์มหาวิทยาลัยรวม 4 แห่ง ได้แก่ บางเขน, กำแพงแสน, ศรีราชา และวิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร ส่วนสำนักงานเขตบริหารการเรียนรู้พื้นที่สุพรรณบุรีถูกแยกออกจากรายชื่อวิทยาเขต จึงไม่รวมในการนับครั้งนี้

ขณะที่ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก หรือ มทร.ตะวันออก ระบุวิทยาเขต 4 แห่ง ได้แก่ บางพระ, จันทบุรี, จักรพงษภูวนารถ และอุเทนถวาย โดยเว็บไซต์มหาวิทยาลัยปัจจุบันยังแสดงทั้ง 4 แห่งไว้ในช่องทางติดต่อของมหาวิทยาลัย

ดังนั้นทั้งสองมหาวิทยาลัยจึงอยู่ใน อันดับ 5 ร่วม ตามเกณฑ์การนับวิทยาเขตในบทความนี้

ทำไมบางมหาวิทยาลัยมีหลายพื้นที่ แต่ไม่อยู่ในอันดับนี้?

สิ่งที่ทำให้การนับวิทยาเขตของมหาวิทยาลัยไทยค่อนข้างซับซ้อนคือ แต่ละมหาวิทยาลัยใช้ชื่อหน่วยการศึกษาไม่เหมือนกัน บางแห่งเรียกว่า “วิทยาเขต” ขณะที่บางแห่งใช้คำว่า “ศูนย์”, “พื้นที่การศึกษา”, “เขตพื้นที่” หรือ “สำนักงานบริหารพื้นที่”

ตัวอย่างเช่น มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา ปัจจุบันระบุว่าจัดการศึกษาใน 6 พื้นที่ ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย ตาก น่าน พิษณุโลก และลำปาง จึงไม่ได้นำเลข 6 นี้มานับเป็น “6 วิทยาเขต” ในการจัดอันดับครั้งนี้

ดังนั้น หากเปลี่ยนเกณฑ์จาก “จำนวนวิทยาเขต” เป็น “จำนวนพื้นที่จัดการศึกษา” อันดับของมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ก็อาจเปลี่ยนแปลงได้เช่นกัน

สรุป 5 อันดับตามเกณฑ์นี้

1. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย — 12 วิทยาเขต
2. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย — 7 วิทยาเขต
3. มหาวิทยาลัยมหิดล — 6 วิทยาเขต
4. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ — 5 วิทยาเขต
5. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ / มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก — 4 วิทยาเขต

แหล่งข้อมูล: เว็บไซต์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยมหิดล, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก