จังหวัดที่ใช้ไฟเยอะสุดคือกรุงเทพฯ แต่ไม่ได้มีแค่เรื่องแอร์บ้าน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ถ้าถามว่า จังหวัดไหนใช้ไฟฟ้ามากที่สุดในไทย คำตอบคือ กรุงเทพมหานคร แบบทิ้งห่างจังหวัดอื่นพอสมควร

เมื่อรวมปริมาณใช้ไฟฟ้าจากทุกประเภทผู้ใช้ในชุดข้อมูลรายจังหวัดปี 2566 ของกระทรวงพลังงาน กรุงเทพฯ ใช้ไฟราว 37,660 ล้านหน่วย หรือ 37.66 พันล้านกิโลวัตต์ชั่วโมง ขณะที่ชลบุรีซึ่งเป็นอันดับสองอยู่ที่ประมาณ 14,635 ล้านหน่วย และระยองตามมาราว 11,009 ล้านหน่วย

ตัวเลขนี้ไม่ได้หมายความว่าคนกรุงเปิดแอร์เก่งกว่าคนจังหวัดอื่นอย่างเดียว เพราะในหนึ่งวัน กรุงเทพฯ มีทั้งคอนโดและบ้านพักนับไม่ถ้วน อาคารสำนักงาน ห้าง โรงพยาบาล รถไฟฟ้า โรงแรม ร้านอาหาร ศูนย์ข้อมูล และกิจการอีกมหาศาลที่เปิดใช้ไฟพร้อมกันตั้งแต่เช้าจนดึก

ไฟของกรุงเทพฯ ไม่ได้ถูกใช้แค่ในบ้าน

เฉพาะการใช้ไฟภาคที่อยู่อาศัยของกรุงเทพฯ ก็สูงเกือบ 11,938 ล้านหน่วยแล้ว แต่เมื่อรวมไฟของกิจการขนาดเล็ก กิจการขนาดกลางและใหญ่ อาคารเฉพาะทาง ไฟสาธารณะ และหน่วยงานรัฐ ตัวเลขจึงพุ่งขึ้นมาก

ลองนึกภาพวันทำงานธรรมดา อาคารหนึ่งเปิดแอร์ทั้งชั้น ลิฟต์วิ่งตลอดวัน คอมพิวเตอร์และจอประชุมทำงานพร้อมกัน ร้านกาแฟชั้นล่างแช่ของในตู้เย็น และห้างใกล้กันกำลังเปิดไฟรับลูกค้า ทุกอย่างดูเป็นกิจวัตร แต่เมื่อเกิดขึ้นพร้อมกันหลายพันอาคาร ผลรวมจึงมหาศาล

นี่จึงเป็นเหตุผลที่การดูว่า “จังหวัดไหนใช้ไฟมาก” ต้องแยกให้ออกระหว่าง ไฟที่ประชาชนใช้ในบ้าน กับ ไฟทั้งระบบเศรษฐกิจของจังหวัด เพราะสองอย่างนี้ไม่ใช่เรื่องเดียวกันเสียทีเดียว

กลุ่มตามหลังคือจังหวัดเศรษฐกิจและอุตสาหกรรม

ห้าอันดับแรกจากการรวมข้อมูลทุกประเภทในปี 2566 คือ กรุงเทพมหานครประมาณ 37,660 ล้านหน่วย ชลบุรี 14,635 ล้านหน่วย ระยอง 11,009 ล้านหน่วย สมุทรปราการ 10,365 ล้านหน่วย และสมุทรสาคร 8,232 ล้านหน่วย

ชลบุรีกับระยองจึงน่าสนใจมาก เพราะแม้จำนวนประชากรจะไม่เท่ากรุงเทพฯ แต่มีฐานการผลิต โรงงาน ท่าเรือ คลังสินค้า และกิจกรรมอุตสาหกรรมขนาดใหญ่จำนวนมาก การใช้ไฟของโรงงานต่อเนื่องทั้งกระบวนการจึงดันยอดรวมขึ้นไปอยู่กลุ่มบนสุดของประเทศ

ถ้ามองเฉพาะภาคอุตสาหกรรม ชลบุรีใช้ไฟในกลุ่มกิจการขนาดกลาง ขนาดใหญ่ ไฟสำรอง และอัตราไฟฟ้าพิเศษรวมกันเกือบ 9,839 ล้านหน่วย ส่วนระยองอยู่ราว 9,087 ล้านหน่วย ตัวเลขนี้สะท้อนบทบาทของพื้นที่อุตสาหกรรมตะวันออกได้ชัดเจนกว่าแค่การมองจำนวนบ้านหรือจำนวนคน

ใช้ไฟมากไม่เท่ากับค่าไฟบ้านต้องแพงกว่า

อันดับระดับจังหวัดเป็นภาพรวมของการใช้พลังงานทั้งหมด ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยบิลไฟของแต่ละครัวเรือน คนอยู่ต่างจังหวัดอาจมีค่าไฟสูงได้หากเปิดแอร์หลายเครื่อง ใช้เครื่องทำน้ำอุ่น เตาไฟฟ้า หรือชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าเป็นประจำ ขณะเดียวกันคนกรุงเทพฯ ที่อยู่ห้องเล็กและคุมพฤติกรรมการใช้ ก็อาจจ่ายน้อยกว่าหลายบ้านได้

สิ่งที่เจ้าของบ้านควรดูจึงไม่ใช่ว่าจังหวัดตัวเองอยู่อันดับเท่าไร แต่คือ จำนวนหน่วยในบิลของตัวเองเพิ่มจากเดือนก่อนเพราะอะไร ช่วงอากาศร้อน แอร์มักเป็นตัวหลัก ตามด้วยตู้เย็น เครื่องทำน้ำอุ่น เครื่องใช้ให้ความร้อน และอุปกรณ์ที่เปิดทิ้งไว้นานเกินจำเป็น

การตั้งแอร์ในระดับพอดี ปิดม่านลดแดด ทำความสะอาดแผ่นกรอง และปิดอุปกรณ์ที่ไม่ใช้ อาจดูเป็นเรื่องเล็กเมื่อเทียบกับตัวเลขหลายหมื่นล้านหน่วยของทั้งจังหวัด แต่สำหรับบิลสิ้นเดือนของแต่ละบ้าน ผลต่างนั้นเห็นได้จริงกว่าแน่นอน

ภาพประกอบสร้างขึ้นเพื่อการนำเสนอ ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์หรือสถานที่จริง