จังหวัดในประเทศไทยที่เสี่ยงดินโคลนถล่มซ้ำซากมากที่สุด — จังหวัดไหนอันดับหนึ่ง?

ลองนึกภาพว่ากลางดึกที่ฝนตกหนัก เสียงน้ำป่าพรวดพราดพร้อมเสียงครืนใหญ่จากบนภูเขาดังขึ้น แล้วดินโคลนสีแดงข้นก็ทะลักเข้ากลืนกินทุกอย่างในหมู่บ้านภายในเวลาไม่กี่นาที สำหรับคนเมืองนี่ยกให้เป็นเพียงข่าวในทีวี แต่สำหรับชาวบ้านในพื้นที่เสี่ยงสูง มันคือความกลัวที่ต้องนอนลุ้นทุกครั้งที่เมฆฝนก้อนใหญ่ตั้งเค้า

ภัยพิบัติดินโคลนถล่มไม่ได้เกิดขึ้นแบบสุ่ม แต่มีปัจจัยเร่งจากโครงสร้างทางธรณีวิทยา สภาพความชันของภูเขา ความหนาของชั้นดิน และการสูญเสียไม้ใหญ่ที่มีรากช่วยยึดเกาะหน้าดิน เมื่อฝนตกสะสมเกิน 100–150 มิลลิเมตรในเวลาไม่กี่ชั่วโมง มวลน้ำจะเข้าไปแทรกตัวในอุ้มน้ำของดินจนหนักเกินไปและสไลด์ลงมาตามทิศทางความชันอย่างรุนแรง

อันดับ 5: พังงา

จังหวัดชายฝั่งอันดามันที่มีเทือกเขาสูงสลับซับซ้อนและรับมรสุมตะวันตกเฉียงใต้แบบเต็มๆ ในฤดูฝน ดินบริเวณแนวดอยมักเป็นดินร่วนปนทรายจากหินกรนิต เมื่อเจอฝนตกชักชวนสะสมต่อเนื่องหลายวัน หน้าดินชั้นบนจึงสไลด์ลงมาปิดทับเส้นทางและชุมชนขอบเขาซ้ำซาก

อันดับ 4: ตาก

ด้วยพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นเทือกเขาสลับซับซ้อนและแนวดอยสูงทอดตัวยาวตลอดแนวชายแดน การทำเกษตรบนพื้นที่สูงบวกกับไฟป่าที่ทำลายลูกไม้ป่าดั้งเดิม ส่งผลให้เมื่อเข้าสู่ช่วงมรสุม ดินบนดอยสูงสไลด์ทับเส้นทางสัญจรในอำเภอห่างไกลเกือบทุกปี

อันดับ 3:อุตรดิตถ์

มีบาดแผลทางประวัติศาสตร์จากเหตุการณ์โคลนถล่มครั้งใหญ่ในอดีต โครงสร้างภูมิประเทศที่เป็นแอ่งรับน้ำจากเทือกเขาสูง ประกอบกับชั้นดินบนเขาส่วนใหญ่เป็นดินที่เกิดจากหินสลายตัว ทำให้ยามที่มีพายุหมุนเวียนเข้ามาปะทะ ดินโคลนพร้อมรอกไม้จะทะลักลงมาสู่ชุมชนด้านล่างอย่างรวดเร็ว

อันดับ 2: แพร่

จังหวัดในแอ่งกระทะภาคเหนือตอนบนที่มีลำห้วยสาขาขนานไปกับแนวดอยสูง เมื่อพื้นที่ป่าต้นน้ำลดลง ความสามารถในการชะลอความเร็วของน้ำป่าก็ลดลงตามไปด้วย ส่งผลให้พื้นที่ชุมชนติดขอบเขาประสบปัญหาดินสไลด์และน้ำป่าไหลหลากหลากเข้าทับที่อยู่อาศัยซ้ำแล้วซ้ำเล่า

อันดับ 1:น่าน

ครองอันดับหนึ่งพื้นที่เสี่ยงภัยดินโคลนถล่มรุนแรงที่สุดอย่างน่าตกใจ ด้วยปัจจัยความชันของภูเขาที่สูงชันติดอันดับต้นๆ ของประเทศ บวกกับปรากฏการณ์ป่าต้นน้ำที่ถูกเปลี่ยนเป็นแปลงเกษตรเชิงเดี่ยว จนไร้รากไม้ใหญ่คอยยึดอุ้มน้ำไว้ ในช่วงฤดูฝนแทบทุกปี เราจะได้เห็นข่าวชาวบ้านในอำเภอขอบนอกต้องอพยพหนีดินโคลนสไลด์ปิดหมู่บ้านอย่างถอนตัวไม่ได้สิ่งที่ผมเห็นจากการลงพื้นที่ติดตามปัญหานี้คือ "หอเตือนภัยและชาวบ้านห้วยตื่น" มีความสำคัญมากกว่าสิ่งก่อสร้างขนาดใหญ่ เพราะความเร็วของโคลนถล่มนั้นไม่มีเวลาให้ลังเล หากชาวบ้านไม่มีระบบเตือนภัยชุมชนและการซ้อมอพยพที่แม่นยำ การสูญเสียก็มักจะสูงตามไปด้วยภัยดินโคลนถล่มเป็นสัญญาณเตือนตรงจากธรรมชาติว่าเราได้รุกรานป่าต้นน้ำเกินขอบเขตแล้ว แล้วในพื้นที่ของคุณ เวลาฝนตกหนักต่อเนื่อง เคยมีสัญญาณเตือนภัยเรื่องน้ำป่าหรือดินสไลด์บ้างไหมครับ?