คนวัยทำงานหายไปไหน? มอง 5 จังหวัดที่เผชิญการย้ายออกของประชากร

ลองมองออกไปรอบ ๆ ชุมชนในต่างจังหวัดดูไหมครับว่า ทุกวันนี้คนที่เดินตามท้องถนนเป็นวัยไหนกันบ้าง? หลายพื้นที่เราอาจเห็นเด็กนักเรียนกับผู้สูงอายุอยู่มาก ขณะที่วัยทำงานหรือคนรุ่นใหม่จำนวนหนึ่งย้ายออกไปเรียนหรือทำงานในเมืองใหญ่

การย้ายถิ่นของประชากรมีหลายเหตุผล ทั้งเรื่องงาน การศึกษา ครอบครัว และการเปลี่ยนที่อยู่อาศัย ขณะเดียวกัน ความแตกต่างด้านโอกาสทางเศรษฐกิจระหว่างพื้นที่ก็เป็นหนึ่งในประเด็นที่ถูกพูดถึง เมื่อแหล่งงานจำนวนมากกระจุกตัวอยู่ในกรุงเทพฯ ปริมณฑล เมืองอุตสาหกรรม และจังหวัดเศรษฐกิจสำคัญ

สำหรับ 5 จังหวัดที่ต้นฉบับนำมาจัดอันดับ มีดังนี้

อันดับ 5: ศรีสะเกษ

ศรีสะเกษเป็นจังหวัดเกษตรกรรมสำคัญของอีสานใต้ คนรุ่นใหม่ส่วนหนึ่งเลือกเดินทางออกจากพื้นที่เพื่อเรียนต่อหรือทำงาน โดยเฉพาะงานที่ต้องใช้ทักษะเฉพาะทางซึ่งอาจมีตัวเลือกในจังหวัดไม่มากเท่าเมืองใหญ่

อันดับ 4: ร้อยเอ็ด

ร้อยเอ็ดเป็นอีกจังหวัดที่มีประชากรจำนวนหนึ่งเดินทางไปทำงานนอกพื้นที่ ภาคเกษตรยังมีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจของจังหวัด ขณะที่แรงงานบางส่วนเลือกเข้าสู่ภาคอุตสาหกรรมและบริการในเมืองใหญ่ และส่งรายได้กลับมายังครอบครัวที่บ้าน

อันดับ 3: มหาสารคาม

แม้มหาสารคามจะขึ้นชื่อว่าเป็น “ตักศิลาแห่งอีสาน” และมีสถาบันการศึกษาหลายแห่ง แต่หลังเรียนจบ บัณฑิตบางส่วนต้องออกไปหางานในจังหวัดอื่น เนื่องจากตำแหน่งงานที่ตรงกับทักษะและวุฒิการศึกษาไม่ได้มีอยู่ในพื้นที่ทุกสาขา

ปรากฏการณ์เช่นนี้ทำให้เมืองการศึกษาสามารถมีคนหนุ่มสาวเข้ามาเรียนจำนวนมาก แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะตั้งหลักทำงานอยู่ในจังหวัดหลังเรียนจบ

อันดับ 2: อุบลราชธานี

อุบลราชธานีเป็นจังหวัดขนาดใหญ่และเป็นศูนย์กลางสำคัญของอีสานตอนล่าง แต่ก็มีประชากรส่วนหนึ่งย้ายไปทำงานยังกรุงเทพฯ ปริมณฑล และจังหวัดเศรษฐกิจอื่น ๆ เช่นเดียวกับหลายจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

เหตุผลของการย้ายถิ่นจึงไม่ควรถูกมองว่าเป็นเพียงการ “ทิ้งบ้านเกิด” เพราะสำหรับหลายครอบครัว การออกไปทำงานต่างจังหวัดเป็นวิธีเพิ่มทางเลือกด้านรายได้และอาชีพ

อันดับ 1: นครราชสีมา

หลายคนอาจแปลกใจว่าทำไมประตูสู่อีสานอย่างนครราชสีมาจึงถูกจัดไว้ในอันดับหนึ่งของบทความนี้

นครราชสีมามีฐานประชากรขนาดใหญ่และเป็นจุดเชื่อมต่อการเดินทางระหว่างภาคอีสานกับภาคกลาง ทำให้ประชาชนสามารถเดินทางหรือย้ายไปทำงานในกรุงเทพฯ ปริมณฑล และจังหวัดใกล้เคียงได้ค่อนข้างสะดวก

อย่างไรก็ตาม การพิจารณาว่าจังหวัดใด “ย้ายออกมากที่สุด” ต้องดูให้ชัดด้วยว่าใช้ตัวเลข จำนวนการย้ายออกจากทะเบียนบ้าน อัตราการย้ายออก หรือการย้ายสุทธิ เพราะแต่ละตัวชี้วัดให้ภาพที่แตกต่างกัน และจังหวัดที่มีประชากรมากย่อมมีโอกาสมีจำนวนการย้ายเข้า-ออกสูงตามไปด้วย

จากประสบการณ์ที่ผมเคยไปเยือนหมู่บ้านในหลายอำเภอทางภาคอีสาน สิ่งหนึ่งที่สัมผัสได้คือสภาพคล้าย “บ้านพักคนชั่วคราว” ในช่วงเทศกาล หมู่บ้านและเมืองจะกลับมาคึกคักไปด้วยผู้คนและรถยนต์ แต่พอพ้นเทศกาล หลายพื้นที่ก็กลับมาเงียบลง เหลือผู้สูงอายุและเด็กอยู่ที่บ้านมากขึ้น

การย้ายออกของประชากรวัยทำงานจึงไม่ใช่แค่เรื่องของตัวเลข แต่สะท้อนคำถามใหญ่เรื่องงาน รายได้ และโอกาสในการใช้ชีวิตนอกเมืองศูนย์กลาง

แล้วจังหวัดบ้านเกิดของคุณล่ะครับ ตอนนี้เพื่อน ๆ รุ่นเดียวกันยังเหลือทำงานอยู่ที่บ้านกันกี่คน?

SOURCES:

• กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย — มีชุดข้อมูลทางการ “จำนวนการย้ายออกทะเบียนบ้านจากการทะเบียน จำแนกตามภาค และจังหวัด พ.ศ. 2555–2567” ซึ่งสำนักงานสถิติแห่งชาติเผยแพร่ไว้ในระบบข้อมูลสถิติ
• สำนักงานสถิติแห่งชาติ — สำรวจการย้ายถิ่นของประชากรเป็นประจำทุกปี และมีข้อมูลจำแนกสถานภาพ รูปแบบ และสาเหตุการย้ายถิ่น

REFERENCES:

• ข้อมูลสถิติและตัวชี้วัดที่สำคัญ — สำนักงานสถิติแห่งชาติ
• สำรวจการย้ายถิ่นของประชากร — สำนักงานสถิติแห่งชาติ
• ระบบสถิติทางการทะเบียน — กรมการปกครอง