6 เครื่องพิมพ์ดีดภาษาไทยรุ่นแรก ที่เหลือเพียงไม่กี่เครื่องในโลก

ก่อนคอมพิวเตอร์จะเข้ามาเปลี่ยนโลกเอกสาร คนไทยเคยใช้เครื่องพิมพ์ดีดที่มีประวัติยาวนานกว่าศตวรรษ และจุดเริ่มต้นของเรื่องนี้ย้อนกลับไปถึงสมัย รัชกาลที่ 5

ในปี พ.ศ. 2434 เอ็ดวิน ฮันเตอร์ แมคฟาร์แลนด์ หรือ Edwin Hunter McFarland ได้ร่วมพัฒนาเครื่องพิมพ์ดีดสำหรับอักษรไทยในสหรัฐอเมริกา โดยใช้เครื่อง Smith Premier เป็นพื้นฐาน ก่อนนำเครื่องรุ่นแรกกลับมาสยามในปี พ.ศ. 2435

เครื่องเก่าเหล่านี้ไม่ได้มีคุณค่าแค่ความโบราณ เพราะมันเกี่ยวข้องกับจุดเริ่มต้นของการพิมพ์ภาษาไทยและวิวัฒนาการของแป้นพิมพ์ที่เราใช้กันมาจนถึงปัจจุบัน

🥇 1. Smith Premier — ตำนานเครื่องพิมพ์ดีดไทยเครื่องแรก

นี่คือ อันดับหนึ่งแบบไม่ต้องแย่งกัน เพราะ Smith Premier คือยี่ห้อของเครื่องพิมพ์ดีดภาษาไทยเครื่องแรกที่แมคฟาร์แลนด์นำมาพัฒนาร่วมกับผู้ผลิตในสหรัฐฯ

เครื่องรุ่นแรกมีแป้นถึง 7 แถว และไม่มีปุ่ม Shift แบบเครื่องยุคใหม่ ที่น่าสนใจยิ่งกว่าคือพื้นที่บนแป้นมีไม่พอสำหรับตัวอักษรไทยทั้งหมด จึงมีการตัด ฃ และ ฅ ออกไปจากระบบแป้นพิมพ์ยุคแรก

ในปี พ.ศ. 2435 แมคฟาร์แลนด์นำเครื่อง Smith Premier เข้าถวาย รัชกาลที่ 5 พระองค์ทรงทดลองพิมพ์และมีการสั่งซื้อเข้ามาใช้ในราชการอีก 17 เครื่อง

ปัจจุบัน Smith Premier ที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ไทยโดยตรงมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์สูงมาก

แล้วแพงแค่ไหน? ราคาขึ้นอยู่กับว่าเป็น Smith Premier ธรรมดา หรือเป็นเครื่องที่ยืนยันได้ว่าเป็นรุ่นภาษาไทยยุคแรกและมีประวัติชัดเจน โดยมีร้านของเก่าในไทยเคยตั้งราคา Smith Premier No.4 ไว้ราว 90,000 บาท แต่ราคานี้เป็นราคาขายตั้ง ไม่ใช่ราคาประมูลที่ขายสำเร็จ จึงไม่ควรนำไปเหมารวมกับเครื่องไทยรุ่นแรกทุกเครื่อง

⚙️ 2. Remington รุ่นภาษาไทยยุคแรก — จุดเปลี่ยนจากแป้น 7 แถว

หลัง Smith Premier ถูก Remington เข้ามารับช่วงการผลิตในปี พ.ศ. 2458 รูปแบบเครื่องพิมพ์ดีดไทยเริ่มเปลี่ยนไป

ในปี พ.ศ. 2465 George B. McFarland เดินทางไปสหรัฐฯ และร่วมงานกับ Remington เพื่อพัฒนาเครื่องพิมพ์ดีดไทยขนาดเล็กที่สามารถพิมพ์สัมผัสได้ ระบบนี้เริ่มได้รับการยอมรับมากขึ้น

เครื่อง Remington ยุคแรกที่ยังมีตัวอักษรไทยเดิมครบ จึงเป็นอีกกลุ่มที่น่าสนใจสำหรับนักสะสม

🖋️ 3. Remington รุ่นตั้งโต๊ะ — เครื่องที่ช่วยเปลี่ยนวิธีพิมพ์ของคนไทย

ความร่วมมือระหว่าง McFarland กับ Remington ดำเนินต่อไปจนเกิดเครื่องรุ่นตั้งโต๊ะในช่วง พ.ศ. 2468

จุดสำคัญอยู่ที่การใช้ระบบแป้นแบบยกแคร่และการพิมพ์สัมผัส ซึ่งแตกต่างจาก Smith Premier รุ่นแรกรุ่นที่ต้องใช้แป้นจำนวนมาก

ต่อมาแนวคิดการจัดวางแป้นได้รับการพัฒนาจนกลายเป็นพื้นฐานของ แป้นเกษมณี ที่คนไทยคุ้นเคยในเวลาต่อมา

🏛️ 4. Royal รุ่นภาษาไทย — คู่แข่งจากอเมริกาที่เข้ามาในตลาดสยาม

หลังระบบแป้นแบบใหม่ได้รับความนิยม เครื่องพิมพ์ดีดภาษาไทยไม่ได้มีเพียง Remington

Royal จากสหรัฐอเมริกาเป็นหนึ่งในแบรนด์ที่เข้ามาทำตลาดไทย และมีเครื่องพิมพ์ดีดภาษาไทยรุ่นเก่าหลงเหลืออยู่ในหมู่นักสะสม

เครื่องที่ยังมีตัวอักษรไทยเดิม ป้ายบริษัท และชิ้นส่วนครบ ยิ่งมีเสน่ห์ เพราะสะท้อนช่วงที่ตลาดเครื่องพิมพ์ดีดไทยเริ่มมีการแข่งขันมากขึ้น

🖤 5. Underwood รุ่นภาษาไทย — เครื่องสำนักงานยุคเก่าที่กลายเป็นของสะสม

Underwood เป็นอีกแบรนด์จากสหรัฐฯ ที่เข้ามาในตลาดไทยตั้งแต่ยุคแรก ๆ และมีหลักฐานการใช้ในสถานศึกษาและสำนักงานของไทย

เอกสารประวัติของโรงเรียนอัสสัมชัญระบุว่ามีการใช้เครื่อง Underwood, Remington และ Smith Premier ในการเรียนการสอนช่วงต้นศตวรรษที่ 20

เครื่อง Underwood ภาษาไทยที่มีอายุเก่า ตัวถังเดิม และแป้นไทยยังครบ จึงเป็นของที่คนสะสมเครื่องพิมพ์ดีดยุคเก่าตามหา

🇩🇪 6. Olympia ภาษาไทย — รุ่นหลังแต่กลายเป็นตำนานในไทย

ถ้าพูดถึงเครื่องพิมพ์ดีดที่คนไทยคุ้นเคยมากที่สุดในช่วงหลัง Olympia จากเยอรมนีตะวันตกต้องติดอยู่ในกลุ่มนี้

Olympia เข้ามามีบทบาทมากในตลาดไทยช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และกลายเป็นหนึ่งในแบรนด์ยอดนิยมร่วมกับ Remington

แม้จะไม่ใช่เครื่องพิมพ์ดีดไทยรุ่นแรก แต่รุ่นเก่าที่มีแป้นไทย ตัวถังสวย และอุปกรณ์ครบ ก็กลายเป็นของสะสมที่มีราคาสูงได้