อ่างเก็บน้ำในไทย ใหญ่แค่ไหน? บางแห่งมีพื้นที่เกือบ 2 เท่าของเมืองพัทยา

ถ้าพูดถึงอ่างเก็บน้ำ คนส่วนใหญ่มักนึกถึงตัวเลขอย่าง “ล้านลูกบาศก์เมตร” แต่ตัวเลขนั้นอาจทำให้เราเห็นภาพขนาดจริงได้ยาก

ลองเปลี่ยนวิธีวัดจาก ปริมาณน้ำ มาเป็น พื้นที่ แล้วเอาไปเทียบกับเมืองที่เรารู้จัก เรื่องจะเห็นภาพขึ้นทันที

เมืองพัทยามีพื้นที่ 208.10 ตารางกิโลเมตร แต่มีอ่างเก็บน้ำของไทยบางแห่งที่มีพื้นที่มากกว่านั้นอย่างชัดเจน

เริ่มจากอ่างที่ใหญ่ประมาณ 2 เมืองพัทยา

ตัวเลขที่น่าสนใจที่สุดคือ เขื่อนศรีนครินทร์ จังหวัดกาญจนบุรี

ข้อมูลของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยระบุว่า อ่างเก็บน้ำศรีนครินทร์มีพื้นที่ 419 ตารางกิโลเมตร และมีความจุอ่างเก็บน้ำ 17,745 ล้านลูกบาศก์เมตร

ถ้าเอาพื้นที่นี้มาเทียบกับเมืองพัทยาที่มี 208.10 ตารางกิโลเมตร อ่างเก็บน้ำศรีนครินทร์มีพื้นที่ประมาณ 2 เท่าของเมืองพัทยา

พูดง่าย ๆ คือ ถ้าเรามีแผนที่เมืองพัทยา 2 แผ่นที่มีพื้นที่เท่ากัน ก็ยังมีขนาดรวมใกล้เคียงกับพื้นที่อ่างเก็บน้ำศรีนครินทร์

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมคำว่า “อ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่” อาจไม่ได้ใหญ่แค่ในความรู้สึก แต่ใหญ่ในระดับพื้นที่จริงด้วย

อีกแห่งที่มีขนาดเกือบ 2 เท่าพัทยา

เขื่อนวชิราลงกรณ จังหวัดกาญจนบุรี ก็อยู่ในกลุ่มเดียวกัน

กฟผ. ระบุพื้นที่อ่างเก็บน้ำไว้ที่ 388 ตารางกิโลเมตร และมีความจุอ่างเก็บน้ำ 8,860 ล้านลูกบาศก์เมตร

เมื่อเทียบกับพื้นที่เมืองพัทยา 208.10 ตารางกิโลเมตร อ่างแห่งนี้มีพื้นที่ประมาณ 1.86 เท่าของพัทยา

ดังนั้นถ้าพูดแบบภาษาคนทั่วไป จะบอกว่า เกือบ 2 เมืองพัทยา ก็พอเห็นภาพได้

แล้วเขื่อนภูมิพลล่ะ

อ่างเก็บน้ำเขื่อนภูมิพล จังหวัดตาก มีพื้นที่ 300 ตารางกิโลเมตร ตามข้อมูลของ กฟผ. และมีความจุอ่างเก็บน้ำ 13,462 ล้านลูกบาศก์เมตร

เมื่อเทียบกับพัทยาแล้ว มีพื้นที่ประมาณ 1.44 เท่า

หมายความว่า แม้จะไม่ถึงสองเท่า แต่ก็ยังมีพื้นที่มากกว่าเมืองพัทยาอยู่พอสมควร

เขื่อนสิรินธรก็ใหญ่กว่าพัทยา

เขื่อนสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี มีพื้นที่อ่างเก็บน้ำ 288 ตารางกิโลเมตร และมีความจุ 1,966.50 ล้านลูกบาศก์เมตร

เมื่อเทียบกับพื้นที่เมืองพัทยาแล้ว อ่างเก็บน้ำแห่งนี้มีขนาดประมาณ 1.38 เท่า

หรือพูดให้เห็นภาพง่ายขึ้นคือ พื้นที่อ่างเก็บน้ำสิรินธรสามารถครอบคลุมพื้นที่เทียบเท่าเมืองพัทยาได้ทั้งเมือง และยังเหลือพื้นที่อีกส่วนหนึ่ง

เขื่อนสิริกิติ์ก็ไม่ได้เล็กอย่างที่คิด

ข้อมูล กฟผ. ระบุว่าอ่างเก็บน้ำเขื่อนสิริกิติ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ มีพื้นที่ 260 ตารางกิโลเมตร และมีความจุอ่างเก็บน้ำ 9,510 ล้านลูกบาศก์เมตร

เมื่อเทียบกับพัทยา จะอยู่ที่ประมาณ 1.25 เท่า

จึงเป็นอีกตัวอย่างที่ทำให้เห็นว่า “พื้นที่อ่างเก็บน้ำ” ของเขื่อนขนาดใหญ่ในไทยสามารถอยู่ในระดับเดียวกับพื้นที่ของเมืองทั้งเมืองได้

ส่วนป่าสักชลสิทธิ์อยู่คนละระดับ

เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ จังหวัดลพบุรี มีพื้นที่ผิวน้ำ ณ ระดับเก็บกักประมาณ 148 ตารางกิโลเมตร จากข้อมูลที่เผยแพร่ในงานวิจัยของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ตัวเลขนี้คิดเป็นประมาณ 71% ของพื้นที่เมืองพัทยา

จึงยังไม่ถึงขนาดเท่าพัทยาทั้งเมือง แต่ก็ใหญ่พอที่จะทำให้คำว่า “อ่างเก็บน้ำ” ดูต่างจากภาพบ่อน้ำหรือหนองน้ำทั่วไปอย่างมาก

ตารางเดียวเห็นภาพทั้งหมด

ฐานเปรียบเทียบคือพื้นที่เมืองพัทยา 208.10 ตารางกิโลเมตร ส่วนตัวเลขของแต่ละอ่างมาจากข้อมูล กฟผ. และแหล่งวิชาการตามที่ระบุข้างต้น

แต่อย่าสับสน “พื้นที่อ่าง” กับ “ปริมาณน้ำ”

มีจุดหนึ่งที่ต้องแยกให้ออก

พื้นที่อ่างเก็บน้ำ บอกว่าเมื่อมีน้ำถึงระดับที่กำหนด ผืนน้ำกินพื้นที่กว้างเท่าไร ส่วน ความจุอ่างเก็บน้ำ บอกว่าสามารถเก็บน้ำได้มากแค่ไหน

สองตัวเลขนี้จึงไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

และพื้นที่ผิวน้ำเองก็สามารถเปลี่ยนไปตามระดับน้ำได้ ดังนั้นเวลานำข้อมูลจากหลายแหล่งมาเทียบกัน ต้องดูด้วยว่าแต่ละแหล่งใช้ระดับน้ำหรือเกณฑ์ใดในการคำนวณ

สิ่งที่ตัวเลขนี้กำลังบอกเรา

สิ่งที่น่าสนใจไม่ใช่แค่การรู้ว่าอ่างไหนใหญ่กว่าใคร

แต่คือการได้เห็นว่าโครงสร้างพื้นฐานด้านน้ำของไทยบางแห่งมีขนาดระดับ “เมืองหนึ่งเมือง” จริง ๆ

จากอ่างเก็บน้ำศรีนครินทร์ที่มีพื้นที่ 419 ตารางกิโลเมตร ไปจนถึงป่าสักชลสิทธิ์ที่มีพื้นที่ผิวน้ำประมาณ 148 ตารางกิโลเมตร จะเห็นว่าคำว่า “อ่างเก็บน้ำ” ครอบคลุมพื้นที่ตั้งแต่ระดับหลายสิบไปจนถึงหลายร้อยตารางกิโลเมตร

ครั้งหน้าถ้าเห็นตัวเลขว่าอ่างแห่งหนึ่งมีพื้นที่ 300 หรือ 400 ตารางกิโลเมตร อาจไม่ต้องจินตนาการจากตัวเลขอย่างเดียว

ให้นึกถึง เมืองพัทยา 208.10 ตารางกิโลเมตร

แล้วภาพของคำว่า “ใหญ่” จะชัดขึ้นทันที