เปิดรายชื่อจังหวัดไทยที่ไม่มีสนามบินพาณิชย์ จริง ๆ แล้วไม่ได้มีแค่จังหวัดเดียว

ถ้าถามว่า “จังหวัดไหนในประเทศไทยไม่มีสนามบินพาณิชย์?” คำตอบที่เจอบนอินเทอร์เน็ตอาจทำให้สับสน เพราะบางข้อมูลพูดถึง “ไม่มีสนามบิน” ขณะที่บางข้อมูลหมายถึง “ไม่มีเที่ยวบินพาณิชย์”

และสองอย่างนี้ไม่เหมือนกัน

ข้อมูลของสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย หรือ CAAT แสดงให้เห็นว่า ประเทศไทยมีสนามบินสาธารณะหลายสิบแห่ง แต่สถานะของแต่ละแห่งแตกต่างกัน บางแห่งเปิดใช้งาน บางแห่งอยู่ระหว่างกระบวนการรับรอง และบางแห่งไม่มีการดำเนินงาน

ดังนั้นคำถามที่แม่นกว่าคือ จังหวัดไหนไม่มีสนามบินพาณิชย์สำหรับการเดินทางของผู้โดยสาร

ไม่ได้มีแค่จังหวัดเดียว

หลักฐานจากหน่วยงานราชการชี้ให้เห็นอย่างน้อยหลายจังหวัดที่ไม่มีสนามบินพาณิชย์ของตัวเอง

หนึ่งในนั้นคือ นครสวรรค์

ข้อมูลจังหวัดนครสวรรค์ของกระทรวงพาณิชย์ระบุไว้ตรง ๆ ว่า จังหวัดไม่มีสนามบินพาณิชย์ แม้ในพื้นที่จะมีสนามบินของกองบิน 4 ที่อำเภอตาคลี และสนามบินของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์อยู่ก็ตาม

นี่จึงเป็นตัวอย่างที่ชัดมากว่า “มีสนามบิน” ไม่ได้แปลว่า “มีสนามบินพาณิชย์”

อีกจังหวัดคือ กำแพงเพชร

ข้อมูลพื้นฐานของจังหวัดระบุว่าการเดินทางทางอากาศต้องใช้สนามบินของจังหวัดใกล้เคียง โดยกล่าวถึงสนามบินในจังหวัดสุโขทัยและพิษณุโลก

พูดง่าย ๆ คือ ถ้าอยู่กำแพงเพชรแล้วต้องขึ้นเครื่องบิน ผู้โดยสารไม่ได้เดินทางไปขึ้นเครื่องที่สนามบินในจังหวัดตัวเอง แต่ต้องเดินทางต่อไปยังสนามบินของจังหวัดข้างเคียง

ลำพูนก็เป็นอีกกรณีที่น่าสนใจ

จังหวัดลำพูนอยู่ติดกับเชียงใหม่ และระยะทางระหว่างสองจังหวัดไม่ได้ไกลมากนัก

แต่รายงานของสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจรระบุว่า ลำพูนยังไม่มีสนามบินพาณิชย์เปิดให้บริการ

วิธีเดินทางทางอากาศของคนในพื้นที่จึงสามารถใช้สนามบินเชียงใหม่ ซึ่งเป็นสนามบินหลักของภูมิภาคแทนได้

กรณีนี้สะท้อนเรื่องหนึ่งที่น่าสนใจ

การไม่มีสนามบินพาณิชย์ไม่ได้แปลว่าจังหวัดนั้นเดินทางทางอากาศไม่ได้

แต่หมายถึงผู้โดยสารต้องเดินทางไปขึ้นเครื่องที่สนามบินของจังหวัดอื่น

พัทลุงก็ไม่มีสนามบินพาณิชย์ของตัวเอง

พัทลุงเป็นอีกจังหวัดที่มักทำให้เกิดความเข้าใจผิดเมื่อพูดถึงสนามบิน

ข้อมูลราชการระบุว่าพัทลุงไม่มีสนามบินพาณิชย์ของตัวเอง และสามารถใช้สนามบินพาณิชย์ในจังหวัดใกล้เคียง เช่น ตรัง หาดใหญ่ และนครศรีธรรมราช

นี่ทำให้เห็นภาพชัดขึ้นว่า ระบบการเดินทางทางอากาศไม่ได้จำเป็นต้องมีสนามบินอยู่ทุกจังหวัด

จังหวัดหนึ่งอาจพึ่งพาสนามบินของจังหวัดข้างเคียงได้ หากระยะทางและระบบถนนเอื้อให้เดินทางต่อได้สะดวก

แล้วเพชรบูรณ์ล่ะ? มีสนามบิน แต่ไม่ได้หมายความว่าบินได้

เพชรบูรณ์เป็นกรณีที่ต่างออกไป

จังหวัดมีสนามบินอยู่ในพื้นที่ แต่ข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติระบุว่า ยังไม่มีเที่ยวบินพาณิชย์ให้บริการ

นี่คือจุดที่คำว่า “สนามบิน” กับ “เที่ยวบินพาณิชย์” แยกออกจากกันอย่างชัดเจน

การมีรันเวย์ อาคาร หรือสนามบินในระบบ ไม่ได้หมายความว่าจะมีสายการบินเปิดขายตั๋วโดยสารตามตารางบินประจำ

ดังนั้นถ้าถามว่า

“จังหวัดเพชรบูรณ์มีสนามบินไหม?”

คำตอบคือมี

แต่ถ้าถามว่า

“มีเที่ยวบินพาณิชย์ให้บริการหรือไม่?”

คำตอบเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

สนามบินตากก็เป็นตัวอย่างที่ต้องดูสถานะ

ฐานข้อมูลของ CAAT แสดง “สนามบินตาก” อยู่ในรายการสนามบินสาธารณะ แต่สถานะที่แสดงในระบบเป็น No operation

นั่นหมายความว่า แค่ค้นชื่อสนามบินเจอในฐานข้อมูล ยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่ามีเที่ยวบินโดยสารให้บริการอยู่

นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมการทำรายชื่อ “จังหวัดที่ไม่มีสนามบินพาณิชย์” จึงไม่ควรใช้วิธีนับชื่อสนามบินจากแผนที่อย่างเดียว

CAAT มีสนามบินสาธารณะ 38 แห่ง แต่ไม่ได้หมายความว่าทั้ง 38 แห่งมีเที่ยวบินประจำ

CAAT ระบุว่าปัจจุบันมี สนามบินสาธารณะ 38 แห่ง ในรายการของหน่วยงาน

แต่ในรายชื่อนั้นมีสนามบินหลายสถานะ ตั้งแต่สนามบินที่ได้รับใบรับรองและใช้งานอยู่ ไปจนถึงสนามบินที่อยู่ระหว่างกระบวนการ หรือมีสถานะไม่มีการดำเนินงาน

ยิ่งเมื่อดูข้อมูลสถิติการขนส่งทางอากาศ CAAT ยังแยกข้อมูลเป็น เที่ยวบินประจำแบบมีกำหนด หรือ Scheduled Flights และ เที่ยวบินแบบไม่ประจำ หรือ Non-Scheduled Flights

ดังนั้นการตอบคำถามเรื่องสนามบินต้องดูอย่างน้อย 3 ชั้น

มีสนามบินหรือไม่

สนามบินนั้นเป็นสนามบินสาธารณะหรือไม่

มีเที่ยวบินพาณิชย์ประจำให้บริการหรือไม่

ถ้าข้ามขั้นใดขั้นหนึ่ง ก็มีโอกาสได้คำตอบผิด

สรุปจังหวัดที่พบหลักฐานชัดว่าไม่มีสนามบินพาณิชย์ของตัวเอง

จากเอกสารราชการที่ตรวจสอบได้ มีตัวอย่างจังหวัดที่เข้าข่ายอย่างชัดเจน เช่น

• นครสวรรค์ — จังหวัดระบุว่าไม่มีสนามบินพาณิชย์

• กำแพงเพชร — ไม่มีสนามบิน และต้องใช้สนามบินจังหวัดใกล้เคียง

• ลำพูน — ยังไม่มีสนามบินพาณิชย์เปิดให้บริการ

• พัทลุง — ไม่มีสนามบินพาณิชย์ของตัวเอง

ส่วน เพชรบูรณ์ ต้องแยกออกมาเป็นกรณีพิเศษ เพราะมีสนามบิน แต่ข้อมูลราชการระบุว่ายังไม่มีเที่ยวบินพาณิชย์ให้บริการ

จึงไม่ควรนำทั้ง 5 จังหวัดไปจัดอยู่ในหมวดเดียวกันโดยไม่อธิบายเงื่อนไข

ทำไมบางจังหวัดถึงไม่มีสนามบินพาณิชย์?

เหตุผลไม่ได้มีเพียงเรื่องจำนวนประชากร

สนามบินต้องมีทั้งโครงสร้างพื้นฐาน ความปลอดภัย ระบบการเดินอากาศ การบริหารจัดการ และที่สำคัญคือ ความต้องการเดินทางที่มากพอให้เกิดเที่ยวบิน

ถ้าจังหวัดหนึ่งอยู่ใกล้สนามบินขนาดใหญ่ของจังหวัดข้างเคียงอยู่แล้ว การสร้างหรือเปิดสนามบินใหม่อาจไม่ได้ทำให้ระบบการเดินทางมีประสิทธิภาพขึ้นเสมอไป

กรณีลำพูนเป็นตัวอย่างที่เห็นภาพ เพราะอยู่ใกล้เชียงใหม่ซึ่งมีท่าอากาศยานนานาชาติอยู่แล้ว

ส่วนพัทลุงก็สามารถพึ่งพาสนามบินในจังหวัดใกล้เคียงได้หลายแห่ง

เพราะฉะนั้น “ไม่มีสนามบิน” ไม่ได้แปลว่าเป็นจังหวัดที่เดินทางลำบากเสมอไป

นี่อาจเป็นจุดที่หลายคนเข้าใจผิด

สนามบินเป็นเพียงหนึ่งส่วนของระบบคมนาคม

บางจังหวัดไม่มีสนามบินพาณิชย์ แต่เชื่อมต่อกับสนามบินของจังหวัดข้างเคียงด้วยถนน รถโดยสาร หรือรถยนต์ส่วนตัวได้

ในทางกลับกัน จังหวัดที่มีสนามบินก็ไม่ได้หมายความว่าจะมีเที่ยวบินให้บริการทุกแห่งตลอดเวลา

ชื่อสนามบินในแผนที่จึงไม่ใช่คำตอบสุดท้าย

สิ่งที่ควรดูคือสถานะสนามบิน และเที่ยวบินที่ให้บริการจริง

บทสรุป

คำถามว่า “จังหวัดเดียวในไทยที่ไม่มีสนามบินพาณิชย์คือจังหวัดอะไร?” จึงไม่ควรตอบด้วยชื่อจังหวัดเดียว

หลักฐานราชการที่ตรวจสอบได้พบมากกว่าหนึ่งจังหวัดที่ไม่มีสนามบินพาณิชย์ของตัวเอง เช่น นครสวรรค์ กำแพงเพชร ลำพูน และพัทลุง

ขณะเดียวกันยังมีกรณีที่น่าสนใจกว่า คือ มีสนามบินแต่ไม่มีเที่ยวบินพาณิชย์ อย่างเพชรบูรณ์

สุดท้ายแล้ว คำว่า “ไม่มีสนามบิน” กับ “ไม่มีเที่ยวบินพาณิชย์” ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

และนี่คือเหตุผลที่คำถามสั้น ๆ อย่าง “จังหวัดไหนไม่มีสนามบินพาณิชย์?” ต้องดูข้อมูลมากกว่าการเปิดแผนที่แล้วนับชื่อสนามบิน