โรงเรียนลอยน้ำแห่งเดียวในประเทศไทย อยู่กลางเขื่อนภูมิพล ทำไมเด็กต้องเรียนบนแพ

ถ้าโรงเรียนทั่วไปต้องเดินเข้าไปผ่านประตูโรงเรียน ที่นี่กลับต้อง นั่งเรือเข้าไปเรียน

กลางผืนน้ำเหนือเขื่อนภูมิพล จังหวัดลำพูน มีห้องเรียนแห่งหนึ่งตั้งอยู่บนเรือนแพ ชื่อว่า โรงเรียนบ้านก้อจัดสรร ห้องเรียนเรือนแพ

ฐานข้อมูลการศึกษาจังหวัดลำพูนมีชื่อ “บ้านก้อจัดสรร ห้องเรียนเรือนแพ” อยู่จริง และสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดลำพูนก็มีรายงานการลงพื้นที่โรงเรียนแห่งนี้โดยตรง

ที่น่าสนใจคือ หลายแหล่งเรียกที่นี่ว่า “โรงเรียนลอยน้ำแห่งเดียวในประเทศไทย” หรือ “โรงเรียนกลางน้ำแห่งเดียวในประเทศไทย” แต่เมื่อดูข้อมูลอย่างละเอียด เรื่องนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะต้องการสร้างโรงเรียนให้แปลก

เหตุผลจริง ๆ ง่ายกว่านั้น

เด็กที่อาศัยอยู่กับชุมชนเรือนแพ ต้องมีโรงเรียนที่เข้าถึงพวกเขาได้

โรงเรียนนี้อยู่ที่ไหน

โรงเรียนบ้านก้อจัดสรร ห้องเรียนเรือนแพ ตั้งอยู่บริเวณต้นน้ำเขื่อนภูมิพล ในพื้นที่อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน

สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดลำพูนรายงานเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2567 ว่า การเดินทางจากอำเภอลี้เข้าไปยังโรงเรียนต้องเดินทางต่อด้วยเรืออีกประมาณ 11 กิโลเมตร

พูดง่าย ๆ คือ

เดินทางมาถึงฝั่งแล้ว ยังไม่ถึงโรงเรียน

ต้องลงเรือไปต่อ

นี่คือเหตุผลที่สถานที่แห่งนี้แตกต่างจากโรงเรียนทั่วไปตั้งแต่การเดินทาง

ทำไมต้องสร้างโรงเรียนไว้กลางน้ำ?

ห้องเรียนเรือนแพถูกจัดตั้งขึ้นเพื่อให้เด็กในชุมชนที่อาศัยอยู่บริเวณเรือนแพและพื้นที่ห่างไกลสามารถเข้าถึงการศึกษาได้

ข้อมูลจากสื่อที่รายงานเรื่องโรงเรียนระบุว่า เด็กจำนวนหนึ่งเป็นลูกหลานของชาวประมงและครอบครัวที่ใช้ชีวิตอยู่บนแพ ขณะที่โรงเรียนบนฝั่งอยู่ไกลและการเดินทางไม่สะดวก

ดังนั้น การสร้างห้องเรียนขึ้นกลางน้ำจึงเป็นการแก้ปัญหาตามสภาพพื้นที่

แทนที่จะให้เด็กเดินทางออกจากชุมชนทุกวัน

โรงเรียนจึงเข้ามาอยู่ใกล้ชุมชนมากขึ้น

ไม่ใช่โรงเรียนแยก แต่เป็น “ห้องเรียนเรือนแพ”

จุดหนึ่งที่มักถูกเล่าคลาดเคลื่อนคือการเรียกที่นี่ว่า “โรงเรียนเรือนแพ” จนเหมือนเป็นชื่อโรงเรียนอย่างเป็นทางการ

ชื่อที่ปรากฏในฐานข้อมูลการศึกษาคือ “บ้านก้อจัดสรร ห้องเรียนเรือนแพ” ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโรงเรียนบ้านก้อจัดสรร

จึงควรเข้าใจว่า

โรงเรียนบ้านก้อจัดสรร = โรงเรียนหลัก

ห้องเรียนเรือนแพ = ห้องเรียนสาขาที่อยู่กลางน้ำ

ความแตกต่างเล็ก ๆ ของชื่อ แต่สำคัญต่อความถูกต้องของบทความ

โรงเรียนหนึ่งแห่งบนแพ มีอะไรบ้าง

รายงานของสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดลำพูนในปี 2567 ระบุว่า พื้นที่โรงเรียนประกอบด้วยแพประมาณ 3–4 ลำ ซึ่งแบ่งการใช้งานออกเป็นหลายส่วน

มีทั้งพื้นที่สำหรับเด็กปฐมวัย ห้องเรียนหลัก และแพสำหรับทำการเกษตร

ห้องเรียนหลักมีหน้าที่มากกว่าการเรียนในเวลากลางวัน

เพราะข้อมูลของจังหวัดระบุว่า กลางคืนพื้นที่เดียวกันยังใช้เป็นห้องนอนของเด็ก ๆ

นี่จึงไม่ใช่เพียง “ห้องเรียนบนแพ”

แต่มันคือพื้นที่ใช้ชีวิตของเด็กบางคนด้วย

นักเรียนมีไม่กี่คน แต่ครูต้องดูแลหลายระดับชั้น

จำนวนเด็กที่นี่ไม่ได้มากเหมือนโรงเรียนในเมือง

ข้อมูลจากสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดลำพูน ณ วันที่ 30 สิงหาคม 2567 ระบุว่า มีนักเรียน 6 คน และมีครู “ครูน้อย” นายปริญญา ขันอาษา ดูแลการเรียนการสอน

โรงเรียนขนาดเล็กจึงมีโจทย์ที่ต่างออกไป

ครูไม่ได้ทำหน้าที่เพียงสอนตามวิชา

แต่ต้องดูแลการใช้ชีวิตของเด็กในพื้นที่ที่มีข้อจำกัดทั้งด้านการเดินทางและเทคโนโลยี

โรงเรียนที่ไม่มีไฟฟ้าและสัญญาณโทรศัพท์

นี่เป็นอีกเรื่องที่ทำให้ชีวิตการเรียนของเด็กที่นี่แตกต่างจากโรงเรียนทั่วไป

สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดลำพูนระบุว่า ในช่วงเวลาที่ลงพื้นที่ โรงเรียนไม่มีไฟฟ้าและไม่มีสัญญาณโทรศัพท์ ทำให้การนำเทคโนโลยีมาใช้ในการเรียนการสอนไม่สะดวก

ลองนึกภาพห้องเรียนที่ไม่มีสัญญาณโทรศัพท์

การเข้าถึงข้อมูลออนไลน์ที่เด็กในเมืองคุ้นเคย จึงไม่ใช่เรื่องที่ทำได้ง่าย ๆ

แต่ถึงอย่างนั้น ห้องเรียนก็ยังเปิดอยู่

“คิดถึงวิทยา” ทำให้โรงเรียนแห่งนี้เป็นที่รู้จักทั่วประเทศ

คนจำนวนมากอาจคุ้นชื่อโรงเรียนแห่งนี้จากภาพยนตร์ไทยเรื่อง คิดถึงวิทยา

โรงเรียนบ้านก้อจัดสรร ห้องเรียนเรือนแพ ถูกใช้เป็นสถานที่ถ่ายทำภาพยนตร์เรื่องนี้ และสถานที่จริงยังถูกกล่าวถึงในข้อมูลการท่องเที่ยวของพื้นที่

ภาพยนตร์ทำให้ผู้ชมจำนวนมากได้เห็นโรงเรียนกลางน้ำผ่านจอภาพยนตร์

แต่ชีวิตจริงของเด็กที่นี่มีมากกว่าฉากในหนัง

เพราะหลังกล้องยังมีการเดินทางทางเรือ ห้องเรียนเล็ก ๆ ครู และเด็กที่ต้องใช้ชีวิตอยู่กับสภาพพื้นที่จริงทุกวัน

แล้ว “แห่งเดียวในประเทศไทย” จริงไหม?

ตรงนี้ต้องแยก ข้อเท็จจริง ออกจาก ถ้อยคำที่ใช้เรียก

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยมีข้อมูลแนะนำสถานที่แห่งนี้ในฐานะ “โรงเรียนกลางน้ำแห่งเดียวในประเทศไทย” ขณะที่สื่อหลายแห่งก็ใช้คำว่า “โรงเรียนเรือนแพแห่งเดียวในประเทศไทย”

แต่ยังไม่ควรขยับข้อความนี้ไปเป็น

“ได้รับการยืนยันจากฐานข้อมูลโรงเรียนทั่วประเทศว่าไม่มีโรงเรียนลอยน้ำแห่งอื่น”

เพราะการพิสูจน์คำว่า “แห่งเดียว” ในความหมายดังกล่าว จำเป็นต้องมีฐานข้อมูลระดับประเทศที่จำแนกโรงเรียนตามลักษณะ “ลอยน้ำ/เรือนแพ” อย่างเป็นระบบ

ดังนั้นคำที่ปลอดภัยที่สุดคือ

“โรงเรียนกลางน้ำที่แหล่งข้อมูลหลายแห่งระบุว่าเป็นแห่งเดียวในประเทศไทย”

สิ่งที่น่าสนใจกว่าคำว่า “โรงเรียนลอยน้ำ”

ถ้ามองให้พ้นจากความแปลกของสถานที่ โรงเรียนบ้านก้อจัดสรร ห้องเรียนเรือนแพกำลังสะท้อนแนวคิดง่าย ๆ อย่างหนึ่ง

การศึกษาไม่จำเป็นต้องรอให้เด็กเดินทางไปถึงโรงเรียนเสมอไป

ในพื้นที่ที่ถนนไม่ใช่คำตอบ การเดินทางทางเรือจึงเข้ามาแทน

ในพื้นที่ที่ชุมชนอยู่บนแพ ห้องเรียนก็สามารถอยู่บนแพได้

และในพื้นที่ที่มีเด็กเพียงไม่กี่คน โรงเรียนขนาดเล็กก็ยังมีความหมาย หากมันทำให้เด็กเหล่านั้นยังมีโอกาสเรียนหนังสือ

นี่อาจเป็นเหตุผลที่โรงเรียนแห่งนี้น่าสนใจกว่าการเป็น “โรงเรียนแปลก ๆ กลางน้ำ”

เพราะสิ่งที่ลอยอยู่กลางน้ำไม่ใช่แค่ตัวอาคาร

แต่คือโอกาสทางการศึกษาของเด็กกลุ่มหนึ่ง

สรุป

โรงเรียนบ้านก้อจัดสรร ห้องเรียนเรือนแพ ตั้งอยู่บริเวณต้นน้ำเขื่อนภูมิพล อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน เป็นห้องเรียนสาขาที่ตั้งอยู่บนเรือนแพกลางน้ำ

 ข้อมูลจากจังหวัดลำพูนระบุว่าในปี 2567 โรงเรียนมีนักเรียน 6 คน ครู 1 คน และต้องเดินทางต่อด้วยเรือประมาณ 11 กิโลเมตรจากจุดที่เข้าถึงทางบก

 แหล่งข้อมูลด้านการท่องเที่ยวและสื่อหลายแห่งเรียกที่นี่ว่า โรงเรียนกลางน้ำหรือโรงเรียนเรือนแพแห่งเดียวในประเทศไทย

แต่สิ่งที่ควรจำมากกว่าคำว่า “แห่งเดียว” คือ

นี่คือโรงเรียนที่เกิดขึ้นจากความจำเป็นของพื้นที่

เมื่อเด็กอยู่กลางน้ำ โรงเรียนก็ต้องหาทางไปถึงเด็ก

และบางครั้ง ห้องเรียนหนึ่งห้องอาจไม่ได้มีความหมายแค่เรื่องการศึกษา

แต่มันหมายถึงการทำให้เด็กคนหนึ่งยังมีโอกาสเลือกอนาคตของตัวเองได้