มหาวิทยาลัยที่เคยเปิดในไทย แต่วันนี้ปิดกิจการแล้ว มีที่ไหนบ้าง

ถ้าย้อนกลับไปหลายสิบปี ชื่อมหาวิทยาลัยบางแห่งอาจเคยปรากฏอยู่ในโบรชัวร์รับสมัคร หนังสือแนะแนวการศึกษา หรือแม้แต่ป้ายหน้าสถาบัน แต่เมื่อเวลาผ่านไป บางชื่อกลับหายออกจากระบบการศึกษาไทยโดยที่คนรุ่นใหม่แทบไม่เคยได้ยิน

เรื่องนี้ไม่ใช่แค่ความทรงจำ เพราะข้อมูลของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ระบุว่ามีสถาบันอุดมศึกษาเอกชนที่เลิกกิจการในช่วงปีการศึกษา 2560–2567 อยู่หลายแห่ง โดยมีทั้งมหาวิทยาลัย วิทยาลัย และสถาบันเฉพาะทางปะปนกันไป

คำถามจึงน่าสนใจกว่าว่า “มหาวิทยาลัยไหนปิดไปแล้วบ้าง”

มหาวิทยาลัยเอเชียน จากมหาวิทยาลัยนานาชาติสู่ชื่อในประวัติศาสตร์

มหาวิทยาลัยเอเชียน หรือ Asian University เป็นหนึ่งในชื่อที่น่าสนใจที่สุด

มหาวิทยาลัยแห่งนี้ก่อตั้งขึ้นในช่วงทศวรรษ 2530 และเปิดการเรียนการสอนโดยใช้ภาษาอังกฤษเป็นหลัก มีทั้งนักศึกษาไทยและต่างชาติ และตั้งอยู่ในจังหวัดชลบุรี

แต่สถานะของมหาวิทยาลัยเปลี่ยนไปในปี 2560

ข้อมูลของ อว. ระบุว่ามหาวิทยาลัยเอเชียนเลิกกิจการตั้งแต่ 15 สิงหาคม 2560 ขณะที่คำสั่งกระทรวงศึกษาธิการระบุว่าการเลิกกิจการเกิดขึ้นตามความประสงค์ของผู้รับใบอนุญาตและความเห็นชอบของสภามหาวิทยาลัย

จุดที่ควรระวังคือ เอกสารทางการไม่ได้ให้เหตุผลสั้น ๆ ว่า “ปิดเพราะไม่มีนักศึกษา” หรือ “ปิดเพราะขาดทุน” ดังนั้นสองข้อความนี้ไม่ควรถูกนำมาเขียนเป็นข้อเท็จจริงโดยไม่มีหลักฐานเพิ่มเติม

มหาวิทยาลัยเว็บสเตอร์ (ประเทศไทย) มหาวิทยาลัยจากสหรัฐฯ ที่เคยมีวิทยาเขตในไทย

อีกชื่อหนึ่งที่คนสนใจเรื่องการศึกษานานาชาติอาจคุ้นคือ มหาวิทยาลัยเว็บสเตอร์ (ประเทศไทย)

มหาวิทยาลัยเว็บสเตอร์ (ประเทศไทย) เป็นมหาวิทยาลัยจากสหรัฐอเมริกาที่เข้ามาดำเนินการในประเทศไทย โดยเปิดการเรียนการสอนทั้งระดับปริญญาตรีและบัณฑิตศึกษา

ประเทศไทยเคยมีทั้งศูนย์วิชาการในกรุงเทพฯ และวิทยาเขตบริเวณชะอำ/หัวหิน

แต่วันนี้ชื่อดังกล่าวไม่ได้ดำเนินกิจการในประเทศไทยแล้ว

เอกสารของสำนักงานปลัดกระทรวง อว. ระบุว่าคณะกรรมการการอุดมศึกษามีมติให้คำแนะนำรัฐมนตรีในการเลิกกิจการ และคำสั่งให้เลิกกิจการมีผลย้อนหลังตั้งแต่ 31 ธันวาคม 2564

กรณีนี้จึงเป็นตัวอย่างที่ดีว่า มหาวิทยาลัยจากต่างประเทศที่เคยมีอยู่จริงในประเทศไทย ก็สามารถยุติการดำเนินงานในประเทศได้

มหาวิทยาลัยบริติช (ประเทศไทย) เคยมีอยู่จริง แต่เปิดได้ไม่นาน

อีกชื่อหนึ่งที่พบในข้อมูลประวัติการศึกษาไทยคือ มหาวิทยาลัยบริติช (ประเทศไทย)

ข้อมูลที่เผยแพร่เกี่ยวกับสถาบันระบุว่า มหาวิทยาลัยบริติช (ประเทศไทย) จัดตั้งขึ้นในปี 2539 ในจังหวัดพิษณุโลก และยุติกิจการในปี 2543 โดยระบุสาเหตุในข้อมูลดังกล่าวว่าเป็นการขอเลิกกิจการ

กรณีนี้ทำให้เห็นอีกเรื่องหนึ่งที่น่าสนใจ

มหาวิทยาลัยบางแห่งไม่ได้อยู่ได้นานหลายสิบปี

บางสถาบันเกิดขึ้นในช่วงที่การศึกษาระดับอุดมศึกษาเอกชนกำลังขยายตัว แต่ต่อมาก็ไม่ได้ดำเนินกิจการต่อจนถึงปัจจุบัน

มหาวิทยาลัยนานาชาติศิรินสยาม อีกชื่อที่คนรุ่นใหม่อาจไม่คุ้น

มหาวิทยาลัยนานาชาติศิรินสยาม เป็นอีกชื่อหนึ่งที่ปรากฏอยู่ในประวัติสถาบันอุดมศึกษาไทย

ข้อมูลที่เผยแพร่เกี่ยวกับมหาวิทยาลัยระบุว่าจัดตั้งขึ้นในปี 2538 และตั้งอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่ ก่อนยุติกิจการในปี 2541

ปัจจุบันชื่อของมหาวิทยาลัยแห่งนี้แทบไม่ปรากฏในรายชื่อมหาวิทยาลัยที่คนทั่วไปใช้ค้นหาข้อมูลเพื่อสมัครเรียนแล้ว

และนี่คือสิ่งที่น่าสนใจของประวัติศาสตร์การศึกษา

รายชื่อมหาวิทยาลัยในประเทศไทยไม่ได้หยุดนิ่ง

บางแห่งเกิดขึ้น บางแห่งเปลี่ยนชื่อ บางแห่งควบรวม และบางแห่งเลิกกิจการ

แล้วปัจจุบันมีมหาวิทยาลัยที่ปิดไปแล้วกี่แห่ง

ตรงนี้ต้องแยกคำว่า “มหาวิทยาลัย” กับ “สถาบันอุดมศึกษา” ออกจากกัน

ข้อมูลของสำนักงานปลัดกระทรวง อว. ในชุดข้อมูลพื้นฐานสถาบันอุดมศึกษาเอกชน ระบุสถาบันอุดมศึกษาเอกชนที่เลิกกิจการไว้ 5 แห่งในช่วงปีการศึกษา 2560–2567 ได้แก่

ดังนั้นถ้าจะเขียนอย่างแม่นยำ ไม่ควรเรียกว่า “5 มหาวิทยาลัยที่ปิดไปแล้ว” เพราะข้อมูลชุดนี้มีทั้งมหาวิทยาลัย วิทยาลัย และสถาบันเฉพาะทาง

คำที่ถูกต้องกว่าคือ “สถาบันอุดมศึกษาเอกชนที่เลิกกิจการ”

การปิดมหาวิทยาลัย ไม่ได้มีคำตอบเดียวว่า “เพราะอะไร”

ประเด็นนี้สำคัญที่สุดสำหรับบทความนี้

ในอดีตมีการวิเคราะห์ปัญหามหาวิทยาลัยไทยเกี่ยวกับจำนวนผู้เรียนที่ลดลงและการแข่งขันของสถาบันอุดมศึกษา แต่การนำเหตุผลดังกล่าวไปอธิบายมหาวิทยาลัยแต่ละแห่งต้องมีหลักฐานเฉพาะกรณีรองรับ

เพราะฉะนั้น การเห็นชื่อมหาวิทยาลัยอยู่ในรายชื่อ “เลิกกิจการ” ไม่ได้ทำให้เราสามารถสรุปเองได้ทันทีว่าเพราะไม่มีนักศึกษา เพราะขาดทุน หรือเพราะคุณภาพไม่ดี

เอกสารทางการบางกรณีเพียงระบุว่า ผู้รับใบอนุญาตแจ้งความประสงค์ขอเลิกดำเนินกิจการ และหน่วยงานกำกับได้ดำเนินการตามกฎหมาย

นี่เป็นรายละเอียดเล็ก ๆ แต่สำคัญมากในการเล่าเรื่องการศึกษา

จากมหาวิทยาลัยในฝัน สู่ชื่อในประวัติศาสตร์

ทุกวันนี้เวลาพูดถึงมหาวิทยาลัยที่เด็กอยากเข้า เรามักนึกถึงชื่อที่ยังเปิดสอนและแข่งขันกันรับนักศึกษาอยู่

แต่ในอีกด้านหนึ่ง ประวัติศาสตร์การศึกษาไทยก็มีมหาวิทยาลัยที่เคยเปิดประตูรับนักศึกษา ก่อนจะปิดตัวลงในเวลาต่อมา

บางแห่งอยู่มานาน บางแห่งอยู่ไม่นาน

บางแห่งเป็นมหาวิทยาลัยของไทย บางแห่งมีรากมาจากต่างประเทศ

และบางแห่งยังมีข้อมูลในเอกสารราชการ ขณะที่ชื่อกลับค่อย ๆ หายไปจากความทรงจำของคนทั่วไป

สิ่งที่เรื่องเหล่านี้บอกเราอาจไม่ใช่ว่า “มหาวิทยาลัยไหนเจ๊ง” แต่คือ ระบบการศึกษาเองก็เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา

ชื่อที่วันนี้ดูเหมือนจะอยู่คู่กับวงการศึกษาไปอีกนาน อาจไม่ได้อยู่ตรงนั้นตลอดไปก็ได้

ถ้าให้เลือกหนึ่งชื่อจากมหาวิทยาลัยที่ปิดไปแล้ว คุณจำชื่อไหนได้มากที่สุด