ไขข้อข้องใจ: 6 จังหวัดไม่มีศาลหลักเมือง เรื่องจริงหรือตำนานเก่า
หลายคนคงเคยผ่านตากับข้อมูลในโลกออนไลน์ที่ระบุว่า ประเทศไทยมี 6 จังหวัดที่ไม่มีศาลหลักเมือง ได้แก่ ชลบุรี, พัทลุง, นครพนม, มุกดาหาร, หนองบัวลำภู และ บึงกาฬ
เรื่องนี้สร้างความสงสัยให้กับผู้คนจำนวนมากว่า ในยุคปัจจุบัน ข้อมูลนี้ยังเป็นความจริงอยู่หรือไม่? หรือเป็นเพียงข้อมูลเก่าที่ไม่ได้อัปเดต?
หากสืบค้นจากหลักฐานการจัดสร้างศาลหลักเมืองและการตั้งเมืองในประเทศไทย จะพบว่า ข้อมูลนี้ถูกต้องเพียงบางส่วนในอดีต แต่ปัจจุบันเกือบทั้งหมดเปลี่ยนไปแล้ว และมีเพียงจังหวัดเดียวเท่านั้นที่ยังไม่มีศาลหลักเมืองประจำจังหวัดอย่างเป็นทางการ
อัปเดตสถานะจริงรายจังหวัด: 6 เมืองที่เคยถูกระบุว่าไร้ศาลหลักเมือง
1. พัทลุง — (ปัจจุบัน: มีแล้ว)
ในอดีต พัทลุงเป็นหนึ่งในจังหวัดที่ไม่มีศาลหลักเมืองกลางประจำจังหวัดมาอย่างยาวนาน จนกระทั่งมีการขับเคลื่อนและจัดสร้าง ศาลหลักเมืองจังหวัดพัทลุง ขึ้นอย่างเป็นทางการ ณ บริเวณวัดควนปรง อำเภอเมืองพัทลุง โดยมีการประกอบพิธีตั้งเสาหลักเมืองและเปิดให้ประชาชนเข้าสักการะเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวพัทลุงเรียบร้อยแล้ว
2. บึงกาฬ — (ปัจจุบัน: มีแล้ว)
หลังจากได้รับการยกฐานะเป็นจังหวัดที่ 77 ของประเทศไทยในปี พ.ศ. 2554 จังหวัดบึงกาฬได้ดำเนินการจัดสร้าง ศาลหลักเมืองจังหวัดบึงกาฬ ขึ้นบริเวณศูนย์ราชการจังหวัด เพื่อให้เป็นสิริมงคลและเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวเมืองตามประเพณีการตั้งเมืองใหม่
3. หนองบัวลำภู — (ปัจจุบัน: มีแล้ว)
หนองบัวลำภูมี ศาลพระวอ-พระตา และ ศาลหลักเมืองหนองบัวลำภู ซึ่งตั้งอยู่บริเวณสวนสาธารณะสมเด็จพระนเรศวรมหาราช อำเภอเมืองหนองบัวลำภู เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองที่ชาวจังหวัดให้ความเคารพนับถือมาอย่างยาวนาน
4. มุกดาหาร — (ปัจจุบัน: มีแล้ว)
มุกดาหารมี ศาลเจ้าพ่อฟ้ามุง ซึ่งถือเป็นศาลหลักเมืองมุกดาหาร ตั้งอยู่บริเวณหน้าศาลากลางจังหวัดมุกดาหาร เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่เมืองมาตั้งแต่สมัยก่อตั้งเมืองมุกดาหารในอดีต
5. นครพนม — (ปัจจุบัน: มีแล้ว)
จังหวัดนครพนมมี ศาลหลักเมืองนครพนม ตั้งอยู่ ณ บริเวณอำเภอเมืองนครพนม เป็นสถานที่ประกอบพิธีสำคัญทางศาสนาและความเชื่อของจังหวัดอย่างเป็นทางการ
6. ชลบุรี — (ปัจจุบัน: ยังไม่มีศาลหลักเมืองประจำจังหวัดอย่างเป็นทางการ)
ชลบุรีเป็นจังหวัดเดียวในบรรดา 6 จังหวัดนี้ที่ ยังไม่มี "ศาลหลักเมืองประจำจังหวัด" ที่สร้างขึ้นเป็นศูนย์กลางของทั้งจังหวัดโดยมติมหาดไทยเหมือนจังหวัดอื่น
อย่างไรก็ตาม ชลบุรีมี "หอพระพุทธสิหิงค์" บริเวณหน้าศาลากลางจังหวัด ซึ่งทำหน้าที่เป็นปูชนียสถานและศูนย์รวมจิตใจหลักของชาวชลบุรีแทน นอกจากนี้ในระดับอำเภอ เช่น อำเภอพนัสนิคม ก็มีศาลหลักเมืองประจำท้องถิ่นของตนเองเช่นกัน
ทำไมบางจังหวัดในอดีตถึงไม่มีศาลหลักเมือง?
การตั้งศาลหลักเมืองเป็นวัฒนธรรมการตั้งเมืองตามความเชื่อแบบโบราณเพื่อความมั่นคงและเป็นสิริมงคล แต่ในประวัติศาสตร์ไทย บางพื้นที่ไม่ได้เริ่มต้นจากการเป็น "เมืองมณฑลหลัก" ในรูปแบบเดียวกัน หรือมีศูนย์รวมจิตใจในรูปแบบอื่นอยู่แล้ว เช่น:
-
มีพระธาตุหรือปูชนียสถานสำคัญ: บางจังหวัดใช้พระเจดีย์หรือพระธาตุสำคัญประจำเมืองเป็นศูนย์รวมจิตใจหลักแทนเสาหลักเมือง
-
การเปลี่ยนแปลงเขตการปกครอง: หลายจังหวัดแยกตัวหรือควบรวมในยุคหลัง ทำให้การสร้างศาลหลักเมืองเพิ่งมาดำเนินการในยุครัตนโกสินทร์ตอนปลายหรือยุคปัจจุบัน
สรุป
หากถามว่า "6 จังหวัดที่เคยถูกระบุว่าไม่มีศาลหลักเมือง ปัจจุบันยังไม่มีจริงหรือไม่"
คำตอบคือ "ไม่จริงแล้วสำหรับ 5 จังหวัด" (พัทลุง, บึงกาฬ, หนองบัวลำภู, มุกดาหาร, นครพนม) เนื่องจากทุกจังหวัดมีศาลหลักเมืองหรือสถานะสิ่งศักดิ์สิทธิ์หลักเมืองอย่างเป็นทางการแล้ว
มีเพียง จังหวัดชลบุรี เพียงแห่งเดียวที่ยังคงใช้หอพระพุทธสิหิงค์เป็นศูนย์รวมจิตใจหลักประจำจังหวัด โดยไม่มีการสร้างศาลหลักเมืองกลางประจำจังหวัดเหมือนพื้นที่อื่น
กรมศิลปากร (ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมการตั้งศาลหลักเมือง)
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพัทลุง / บึงกาฬ / ชลบุรี
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
เปิดส่วนแบ่งตลาดแอปส่งอาหารไทย GrabFood, LINE MAN และ ShopeeFood ใครมีสัดส่วนเท่าไร
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
ถ่านหินนำมาหุงข้าวได้หรือไม่? จากเชื้อเพลิงใต้พิภพสู่เตาหุงต้มในชีวิตประจำวัน
ประธานาธิบดีมองโกเลียประกาศลาออก หลังถูกกล่าวหาว่าทุจริต
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?
โรงเรียนดังที่เด็กไทยแห่สอบเข้า ปี 2569 เปิดตัวเลขผู้สมัครและอัตราการแข่งขัน
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
รู้หรือไม่? มีจังหวัดเดียวในไทยที่ไม่มีแม่น้ำสายหลักไหลผ่าน แต่ผู้คนยังใช้ชีวิตได้ตามปกติ!
หมอผ่าตัดดังของญี่ปุ่นเผย "หมอเถื่อนมีอยู่จริง!!"
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
โรงเรียนดังที่เด็กไทยแห่สอบเข้า ปี 2569 เปิดตัวเลขผู้สมัครและอัตราการแข่งขัน
เปิดส่วนแบ่งตลาดแอปส่งอาหารไทย GrabFood, LINE MAN และ ShopeeFood ใครมีสัดส่วนเท่าไร
รู้หรือไม่? มีจังหวัดเดียวในไทยที่ไม่มีแม่น้ำสายหลักไหลผ่าน แต่ผู้คนยังใช้ชีวิตได้ตามปกติ!
เปิดหมู่บ้านล้านนาที่ยังรักษาวิถีบรรพบุรุษ ทั้งภาษา อาหาร และประเพณีที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน

