สังเกตไหม? ทำไมเราถึงมองไม่เห็น "ตาตัวเอง" ตอนกำลังกรอกตา?

สังเกตไหม? ทำไมเราถึงมองไม่เห็น "ตาตัวเอง" ตอนกำลังกรอกตา?

ลองเดินไปยืนหน้ากระจกเงา แล้วลองกรอกสายตามองสลับไปมาระหว่างตาซ้ายกับตาขวาของตัวเองดู คุณจะพบกับความประหลาดใจว่า ไม่ว่าคุณจะพยายามจ้องจับผิดหรือหมุนสายตาเร็วแค่ไหน คุณจะไม่มีวันมองเห็น "ดวงตาของตัวเองกำลังเคลื่อนที่" ผ่านหน้ากระจกเลยสักครั้ง สิ่งที่คุณเห็นมีเพียงภาพตาซ้ายที่นิ่งสนิท แล้วตัดสลับมาเป็นภาพตาขวาที่นิ่งสนิททันที ราวกับว่ามีใครบางคนกดปุ่มตัดต่อวิดีโอข้ามจังหวะการหมุนตาของคุณออกไป ปรากฏการณ์ลึกลับนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นกลไกการเซนเซอร์ระดับเทพที่สมองสร้างขึ้นมาเพื่อปกป้องคุณจากการมึนหัว

ตามธรรมชาติแล้ว ดวงตาของเราไม่ได้จ้องนิ่งอยู่กับที่ แต่เคลื่อนไหวหมุนไปมาตลอดเวลาด้วยความเร็วสูงมาก เรียกว่าการเคลื่อนที่แบบ "สัคเคด (Saccade)" ซึ่งเป็นการกรอกตาอย่างรวดเร็วเพื่อเปลี่ยนจุดสนใจของภาพ ในแต่ละวัน ดวงตาของคนเราทำการหมุนแบบสัคเคดนี้มากกว่าสี่แสนครั้ง หากสมองทำการประมวลผลรับภาพทุกเสี้ยววินาทีที่ดวงตากำลังเคลื่อนที่ ภาพที่คุณมองเห็นในชีวิตประจำวันคงจะสั่นไหว เบลอ และหมุนเคว้งคว้างตลอดเวลา คล้ายกับการถือกล้องวิดีโอแล้ววิ่งสะบัดไปมา จนทำให้คุณเกิดอาการวิงเวียนศีรษะและคลื่นไส้อยู่ตลอดเวลา

เพื่อแก้ไขปัญหานี้ วิวัฒนาการของมนุษย์จึงได้ติดตั้งระบบพิเศษสุดล้ำขึ้นมาในสมอง เรียกว่า "ระบบบอดขณะกรอกตา (Saccadic Masking หรือ Saccadic Suppression)" ทุกครั้งที่สมองสั่งการให้กล้ามเนื้อดวงตาทำการกรอกหรือหมุนสายตา สมองส่วนรับภาพจะทำการ "ปิดระบบรับภาพชั่วคราว" ในเสี้ยววินาทีนั้นทันที สมองจะปฏิเสธการประมวลผลภาพเบลอๆ ที่เกิดจากการหมุนของตา ทำให้เกิดภาวะตาบอดชั่วขณะในช่วงเวลาเพียงไม่กี่มิลลิวินาที

คำถามคือ ในเมื่อสมองปิดการรับภาพไป แล้วทำไมเราถึงไม่เห็นภาพตัดกลายเป็นจอดำมืดสนิท? คำตอบคือ สมองของเราเป็นนักตัดต่อมือหนึ่ง มันจะทำการ "เติมเต็มช่องว่าง" ของเวลาที่หายไปนั้นให้อัตโนมัติ โดยการนำภาพชัดเจนภาพสุดท้ายก่อนกรอกตา และภาพชัดเจนภาพแรกหลังกรอกตาเสร็จสิ้น มาเชื่อมต่อเข้าหากันอย่างเนียนกริบ ทำให้เรารู้สึกว่าการมองเห็นของเราต่อเนื่องและราบรื่นตลอดเวลาโดยไม่มีจังหวะสะดุดเลยแม้แต่นิดเดียว

กลไกการปิดภาพชั่วขณะของสมองนี้เอง คือเหตุผลที่ทำให้คุณไม่มีวันมองเห็นดวงตาของตัวเองกำลังหมุนหรือกรอกไปมาในกระจกได้เลย เพราะในวินาทีที่ดวงตาของคุณเริ่มเคลื่อนที่ สมองได้ทำการปิดการรับภาพนั้นทิ้งไปเรียบร้อยแล้ว และเปิดภาพใหม่อีกครั้งเมื่อดวงตาของคุณหยุดหมุนและโฟกัสที่จุดใหม่สำเร็จแล้วนั่นเอง