เปิดปริศนาหินอ่อน ทำไมรูปปั้นโบราณถึงชอบ "เปลือยกาย" กันนัก?

เคยเดินเที่ยวพิพิธภัณฑ์แล้วสงสัยไหมครับว่า ทำไมรูปปั้นเทพเจ้าหรือวีรบุรุษยุคคลาสสิก ไม่ว่าจะเป็นของกรีกหรือโรมัน ถึงชอบโชว์เรือนร่างกันแบบไม่กั๊กขนาดนั้น? ไม่ว่าจะยืนถือหอก นั่งทอดอารมณ์ หรือกำลังสู้กับสัตว์ประหลาด พี่แกแทบไม่ใส่เสื้อผ้ากันเลยสักชิ้น จะว่าไปก็เขินสายตาแทนอยู่เหมือนกันนะ

จริงๆ แล้ว รสนิยมการสร้างรูปปั้นแกะสลักหินอ่อนเปลือยกายแบบนี้ ไม่ใช่เรื่องของความลามกหรืออยากโชว์สยิวเลยสักนิดครับ เชื่อไหมว่าสำหรับชาวกรีกโบราณ ร่างกายมนุษย์คือสิ่งที่งดงามที่สุดที่ธรรมชาติและเทพเจ้าสร้างขึ้นมา การแกะสลักรูปปั้นเปลือยเปล่าเลยกลายเป็นการสรรเสริญ "ความสมบูรณ์แบบ" ของมนุษย์ในยุคนั้นนั่นเอง

เอาเข้าจริง ค่านิยมนี้เขามีชื่อเรียกว่า Heroic Nudity หรือ ความเปลือยอันเป็นวีรบุรุษ ครับ เวลาที่ปฏิมากรกรีกจะแกะสลักเทพเจ้า ร่างกายที่เปลือยเปล่าจะสื่อถึงความงามอันเป็นอมตะ ความบริสุทธิ์ และเกียรติยศสูงสุด การไม่สวมเสื้อผ้าคือการบอกว่า ตัวละครนี้ไม่มีอะไรต้องซ่อนเร้น และอยู่เหนือเหนือความเสื่อมโทรมของมนุษย์ธรรมดา

ส่วนพวกนักกีฬาในยุคกรีกโบราณล่ะ? ยิ่งว้าวไปใหญ่ เพราะเวลาเข้าแข่งขันโอลิมปิกสมัยโน้น พวกเขาก็ลงแข่งกันแบบถอดหมดเปลือกจริงๆ ครับ! ล่าสุดนักประวัติศาสตร์วิเคราะห์กันว่า นอกจากเรื่องความสะดวกในการเคลื่อนไหวแล้ว การโชว์มัดกล้ามและมัดเนื้อที่ผ่านการฝึกฝนมาอย่างหนัก ยังเป็นการอวดความมีวินัยและเกียรติยศของผู้แข่งขันคนนั้นด้วย

แต่พอมาถึงยุคโรมัน ประเพณีนี้ก็ปรับเปลี่ยนไปนิดหน่อย ชาวโรมันมองว่ากษัตริย์หรือแม่ทัพผู้ยิ่งใหญ่ ควรได้รับการยกย่องเหมือนเทพเจ้า เราเลยได้เห็นรูปปั้นแกะสลักสไตล์โรมันที่ส่วนหัวเป็นหน้าจักรพรรดิวัยกลางคน แต่ท่อนล่างกลับเป็นซิกแพกและกล้ามแขนแน่นๆ ของเทพเจ้ากรีกไปซะงั้น! เรียกได้ว่าเป็นการตัดต่อพันธุกรรมศิลปะเพื่อความเท่ในยุคนั้นเลยก็ว่าได้

เพราะฉะนั้น ครั้งหน้าที่คุณเดินผ่านรูปปั้นหินอ่อนเปลือยกายในพิพิธภัณฑ์ ลองมองข้ามความเขินอาย แล้วตั้งใจดูรอยหยักของกล้ามเนื้อ เส้นเลือดบนผิวหิน และสัดส่วนอันสมบูรณ์แบบดูครับ แล้วคุณจะเข้าใจว่า สิ่งที่เราเห็นไม่ใช่แค่หินแกะสลักเปลือยกายธรรมดา แต่คือบันทึกประวัติศาสตร์ที่สะท้อนว่า มนุษย์เคยเฉลิมฉลองความงดงามของชีวิตและเรือนร่างอย่างบริสุทธิ์ใจขนาดไหน