ตกเทรนด์บ้างก็ดี! JOMO ความสุขของการไม่ต้องรู้ทุกเรื่องชาวบ้าน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

มีบางคืนที่เราเปิดโทรศัพท์เพียงตั้งใจจะตอบแชต แต่จบลงด้วยการรู้ว่าใครทะเลาะกับใคร ร้านไหนกำลังโดนแบน คนดังคนไหนพูดอะไร และมีคลิปอีกกี่คลิปที่ “ทุกคนกำลังดูอยู่” ผ่านไปเกือบชั่วโมง สมองอิ่มข้อมูล แต่ไม่ได้รู้สึกว่าชีวิตดีขึ้นเลย

ความรู้สึกกลัวพลาดเรื่องสำคัญมีชื่อเรียกคุ้นหูว่า FOMO หรือ Fear of Missing Out ส่วนอีกฝั่งหนึ่งคือ JOMO—Joy of Missing Out—ความพอใจที่เกิดจากการยอมรับว่า เราไม่จำเป็นต้องอยู่ในทุกวงสนทนา ไม่ต้องดูทุกดราม่า และไม่ต้องมีความเห็นกับทุกเรื่องที่ไหลผ่านหน้าจอ

การไม่รู้ ไม่ได้แปลว่าไม่ใส่ใจ

JOMO ไม่ใช่การปิดโลกหรือทำเป็นไม่รับรู้ปัญหา มันคือการเลือกให้ชัดว่าเรื่องไหนควรใช้พลังงาน เรื่องไหนแค่กำลังแย่งความสนใจของเราอยู่เฉย ๆ ข่าวที่กระทบงาน ครอบครัว สุขภาพ การเงิน หรือความปลอดภัย ย่อมควรตามให้ทัน แต่ดราม่าที่ไม่มีผลกับชีวิตเราในอีกสามวันข้างหน้า อาจไม่ต้องรีบเข้าไปนั่งแถวหน้า

คำว่า JOMO ถูกใช้โดยนักเขียนและผู้ประกอบการด้านเทคโนโลยี Anil Dash ในปี 2012 เพื่อบรรยายความสบายใจของการยอมพลาดบางสิ่งโดยตั้งใจ แก่นของมันไม่ใช่การหนีผู้คน แต่คือการเลิกตีความว่าทุกกิจกรรม ทุกเทรนด์ และทุกบทสนทนาที่เราไม่ได้อยู่ด้วย คือโอกาสที่สูญหายไป

เพราะความจริงคือ ต่อให้ตามทันทุกอย่าง เราก็ยังไม่มีเวลาหรือพลังพอจะทำทุกอย่างอยู่ดี การรู้ข่าวเร็วขึ้นหนึ่งชั่วโมง ไม่ได้ทำให้ชีวิตตัดสินใจได้ดีขึ้นเสมอไป

ดราม่าที่ไม่กดดู ก็ยังจบได้เอง

หลายคนคงเคยกดเข้าไปอ่านคอมเมนต์ด้วยเหตุผลว่า “ขอดูนิดเดียว” แล้วพบว่าใจตัวเองเริ่มร้อนขึ้นกับเรื่องของคนที่ไม่รู้จัก กระแสออนไลน์ถูกออกแบบให้ต่อเนื่อง มีประเด็นใหม่ ความเห็นใหม่ และคนมาโต้กลับใหม่เสมอ ถ้าเรารอให้ทุกฝ่ายสรุปตรงกันก่อนจึงวางโทรศัพท์ได้ วันนั้นอาจไม่มาถึง

การเลือกไม่ร่วมวงไม่ได้หมายความว่าเราเห็นด้วยกับทุกอย่างที่เกิดขึ้น บางครั้งมันแค่หมายถึงว่าเราตระหนักว่า ความสนใจเป็นทรัพยากรจำกัด และไม่อยากใช้มันหมดไปกับเหตุการณ์ที่เราเปลี่ยนอะไรไม่ได้

จุดที่น่าสนใจคือ JOMO มักเริ่มจากความโล่งเล็ก ๆ ไม่ใช่ความสุขแบบตื่นเต้น เช่น ปิดแจ้งเตือนแล้วไม่ได้มีอะไรพัง ไม่ตอบทันทีแล้วคนที่สำคัญก็ยังติดต่อมาได้ หรือข้ามคลิปไวรัลไปแล้ววันถัดมาชีวิตก็ยังคุยกับเพื่อนได้ตามปกติ

คัดข่าวให้เหลือเท่าที่ชีวิตต้องใช้

ไม่จำเป็นต้องลบทุกแอปหรือหายไปจากโลกออนไลน์เพื่อเริ่มต้น ลองตั้งกติกาให้ตัวเองแบบที่ทำได้จริงก่อน เช่น

• กำหนดช่วงเวลาเช็กข่าว แทนการเปิดดูทันทีทุกครั้งที่มือว่าง

• เลือกแหล่งข่าวหลักไม่กี่แหล่ง แล้วค่อยอ่านเรื่องที่เกี่ยวกับชีวิตหรือหน้าที่ของตัวเอง

• ปิดแจ้งเตือนที่ไม่ใช่คนสำคัญ งานเร่งด่วน หรือเหตุฉุกเฉิน

• ก่อนกดดูเรื่องร้อน ลองถามว่า “รู้แล้วฉันต้องทำอะไรต่อไหม” ถ้าคำตอบคือไม่ ก็เลื่อนผ่านได้

• เว้นพื้นที่ที่ไม่มีจอเลยสักช่วงหนึ่ง เช่น ระหว่างกินข้าว เดินทางระยะสั้น หรือก่อนนอน

วิธีเหล่านี้ไม่ใช่กฎเหล็ก และไม่ใช่การแข่งขันว่าใครใช้โทรศัพท์น้อยกว่าใคร เป้าหมายคือให้การเปิดหน้าจอเป็นการเลือกของเรา ไม่ใช่ปฏิกิริยาอัตโนมัติต่อทุกเสียงเตือน

เมื่อไม่ต้องคอยสแกนว่าโลกออนไลน์กำลังพูดเรื่องอะไรอยู่ตลอดเวลา บทสนทนาตรงหน้ามักกลับมาชัดขึ้น อาหารมื้อนั้นมีรสชาติขึ้น ทางเดินกลับบ้านเงียบขึ้น และเวลาว่างไม่ต้องถูกแปลว่าเป็นช่องว่างที่ต้องรีบยัดคอนเทนต์เข้าไป

แน่นอนว่าโซเชียลมีเดียมีประโยชน์มาก ทั้งการติดตามข่าว การหาชุมชน และการติดต่อคนที่อยู่ไกล การทำ JOMO จึงไม่ใช่การประกาศว่าโลกออนไลน์แย่ แต่เป็นการใช้มันแบบรู้ว่าเมื่อไรพอ ข้อมูลบางอย่างช่วยให้เราเชื่อมต่อกัน ขณะที่ข้อมูลบางอย่างเพียงทำให้เรารู้สึกว่าต้องรีบไปอยู่ที่อื่นเสมอ

การตกเทรนด์จึงไม่ใช่ความพ่ายแพ้ บางทีสิ่งที่พลาดไปอาจเป็นเพียงคลิปหนึ่ง ดราม่าหนึ่ง หรือบทสนทนาที่พรุ่งนี้ก็ถูกแทนที่ด้วยเรื่องใหม่ แต่สิ่งที่ได้กลับมา คือสมาธิ เวลา และพื้นที่เล็ก ๆ ให้ชีวิตของตัวเองดังพอที่จะได้ยิน