เปิด 5 ประเทศปลูกทุเรียนมากที่สุดในโลก ใครคือแชมป์ตัวจริง?

  ถ้าพูดถึง “ราชาแห่งผลไม้” อย่าง ทุเรียน หลายคนอาจนึกถึงประเทศไทยเป็นประเทศแรก เพราะทุเรียนไทยมีชื่อเสียงไปไกลถึงตลาดจีนและอีกหลายประเทศทั่วโลก แต่เรารู้หรือไม่ว่า ประเทศที่ปลูกทุเรียนมากที่สุด อาจจะไม่ใช่ประเทศเดียวกับประเทศที่ส่งออกมากที่สุดก็ได้

   จากข้อมูลปี 2024 ชี้ให้เห็นภาพที่น่าสนใจว่า อินโดนีเซียเป็นยักษ์ใหญ่ด้านการผลิต ขณะที่ ไทยยังครองตำแหน่งผู้นำด้านการส่งออก และเวียดนามกำลังไล่ตามมาอย่างรวดเร็ว ซึ่งในบทความนี้ เรามาดูกันดีกว่า ว่า 5 ประเทศที่ติดอันดับของการปลูกทุเรียน ว่ามี          ประเทศอะรไรกันบ้าง และมีจุดเด่นด้านไหนกัน

   1. อินโดนีเซีย เจ้าพ่อทุเรียนแห่งอาเซียน
อินโดนีเซียถือเป็นประเทศที่มีการผลิตทุเรียนในปริมาณมหาศาล โดยในปี 2024 ผลผลิตทุเรียนอยู่ที่ประมาณ 1.96 ล้านตัน ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบ 5 ปีของประเทศ

พื้นที่ผลิตสำคัญจะอยู่บนเกาะชวา รวมถึงหลายพื้นที่ในเกาะสุมาตรา กาลิมันตัน และสุลาเวสี โดยจังหวัดชวาตะวันออกเป็นแหล่งผลิตที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ
แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ แม้ว่าอินโดนีเซียจะผลิตทุเรียนได้เกือบ 2 ล้านตัน แต่อินโดนีเซียกลับส่งออกทุเรียนสดเพียงประมาณ 591 ตัน ในปี 2024 เท่านั้น
ซึ่งเหตุผลสำคัญคือทุเรียนจำนวนมากถูกบริโภคภายในประเทศ ทำให้อินโดนีเซียเป็นตัวอย่างชัดเจนของประเทศที่ “ผลิตเยอะ แต่ไม่ได้ส่งออกเยอะ”

   2. ไทย โรงงานผลิตทุเรียนเพื่อการส่งออก
ประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศผู้ผลิตทุเรียนรายใหญ่ของโลก และมีชื่อเสียงด้านการปลูกทุเรียนเชิงการค้า โดยเฉพาะภาคตะวันออก เช่น จันทบุรี ระยอง และตราด

จุดแข็งของไทยไม่ได้อยู่แค่ปริมาณการผลิต แต่ยังรวมถึงระบบคัดเกรด บรรจุภัณฑ์ การขนส่ง และเครือข่ายการส่งออกที่พัฒนามานาน และที่สำคัญคือ ไทยยังครองตำแหน่ง ผู้ส่งออกทุเรียนสดอันดับ 1 ของโลกด้วย
  ข้อมูล Trade Map ระบุว่าในปี 2024 ไทยส่งออกทุเรียนสดประมาณ 857,427 ตัน คิดเป็นราว 62% ของปริมาณการส่งออกทุเรียนสดทั่วโลก
และตลาดใหญ่ในการส่งออกที่ใหญ่ที่สุดของไทยคือ จีน โดยในปี 2024 ไทยส่งออกทุเรียนประมาณ 859,183 ตัน มูลค่าราว 3.76 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยจีนเป็นตลาดหลักถึงประมาณ 97.4% ของการส่งออกทุเรียนไทย
นี่จึงเป็นเหตุผลที่ประเทศไทยยังคงมีบทบาทสำคัญในตลาดทุเรียนโลก

   3. เวียดนาม คู่แข่งที่กำลังมาแรงของไทย
หากมีประเทศหนึ่งที่กำลังสร้างแรงกดดันให้ไทยมากที่สุดในตลาดทุเรียน นั่นคือ เวียดนาม ซึ่งเวียดนามสามารถขยายพื้นที่ปลูกทุเรียนและพัฒนาการส่งออกได้อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะหลังจากสามารถเข้าสู่ตลาดจีนอย่างเป็นทางการ
   โดยในปี 2024 เวียดนามส่งออกทุเรียนสดประมาณ 435,690 ตัน กลายเป็นผู้ส่งออกอันดับ 2 ของโลก และ เมื่อรวมไทยกับเวียดนาม ทั้งสองประเทศมีสัดส่วนการส่งออกทุเรียนสดประมาณ 94% ของตลาดโลก

    นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมตลาดทุเรียนในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา จึงไม่ได้มีเพียง “ไทยกับจีน” อีกต่อไป แต่เวียดนามกำลังกลายเป็นคู่แข่งสำคัญของไทยโดยตรง

   4. มาเลเซีย เจ้าของทุเรียนพันธุ์ดังระดับโลก
มาเลเซียอาจไม่ได้ส่งออกทุเรียนในปริมาณเท่าไทยหรือเวียดนาม แต่มีจุดขายที่แตกต่างออกไป นั่นคือ ทุเรียนพันธุ์พรีเมียม โดยเฉพาะทเรียน มูซังคิง (Musang King) ซึ่งเป็นพันธุ์ที่มีชื่อเสียงและได้รับความนิยมในตลาดจีน เป็นอย่างมาก
   ในปี 2024 มาเลเซียส่งออกทุเรียนสดประมาณ 22,365 ตัน ตามข้อมูลของ Trade Map
  ฉะนั้น จุดเด่นของมาเลเซียจึงอยู่ที่การสร้างมูลค่าจากพันธุ์คุณภาพสูง มากกว่าการแข่งขันด้วยปริมาณเพียงอย่างเดียว

   5. ฟิลิปปินส์ อีกหนึ่งประเทศผู้ปลูกทุเรียนสำคัญ
ฟิลิปปินส์ก็เป็นอีกประเทศหนึ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีการปลูกทุเรียน โดยเฉพาะพื้นที่ทางตอนใต้ของประเทศ
แม้การส่งออกยังห่างจากไทยและเวียดนามมาก แต่ฟิลิปปินส์มีศักยภาพที่จะขยายตลาดในอนาคตเช่นกัน ซึ่งในปี 2024 ฟิลิปปินส์ส่งออกทุเรียนสดประมาณ 16,073 ตัน ตามข้อมูล Trade Map

   แล้วใครคือ “แชมป์ตัวจริง”?
คำตอบนี้ขึ้นอยู่กับว่าเราวัดจากอะไร เพราะทั้ง 5 ประเทศ มีจุดเด่นแตกต่างกัน ซึ่งถ้าจะถามว่า

- แชมป์ด้านการผลิต คำตอบคืออินโดนีเซีย ซึ่ง ผลิตทุเรียนได้ประมาณ 1.96 ล้านตันในปี 2024 แต่จะเน้นการบริโภคภายในประเทศ มากกว่าส่งออก

- แชมป์ด้านการส่งออก คำตอบคือ ไทย
ซึ่งส่งออกทุเรียนสดประมาณ 857,000 ตันในปี 2024 ยังคงเป็นอันดับหนึ่งเรื่องการส่งออกทุเรียน และมีตลาดสำคัญอยู่ที่จีน

- คู่แข่งที่เติบโตเร็ว คำตอบคือ เวียดนาม ส่งออกประมาณ 435,700 ตัน ในปีเดียว ซึ่งสู่สีกับไทยในขณะนี้
ดังนั้นจึงพูดได้ว่า อินโดนีเซียคือยักษ์ใหญ่ด้านการผลิต ส่วนไทยคือมหาอำนาจด้านการส่งออกทุเรียน

   ทำไมไทยถึงส่งออกทุเรียนได้มาก?
เหตุผลสำคัญไม่ได้มีเพียงเรื่องพื้นที่ปลูก แต่เป็นการสะสมความเชี่ยวชาญด้านทุเรียนเพื่อการค้าระหว่างประเทศมาเป็นเวลานาน ซึ่งไทยมีทั้งแหล่งผลิตขนาดใหญ่ ระบบรวบรวมและคัดแยกผลผลิต โรงคัดบรรจุ ระบบขนส่ง และตลาดต่างประเทศที่แข็งแรง โดยเฉพาะตลาดจีน ซึ่งเป็นตลาดสำคัญอย่างมากของทุเรียนไทย
  ในปี 2023 จีนเคยนำเข้าทุเรียนสดจากไทยประมาณ 929,000 ตัน หรือคิดเป็นกว่า 65% ของทุเรียนสดทั้งหมดที่จีนซื้อจากต่างประเทศในปีนั้น

   อย่างไรก็ตาม การแข่งขันกำลังเปลี่ยนไป เพราะเวียดนามเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว และส่วนแบ่งตลาดของไทยในจีนลดลงในปี 2024 ขณะที่เวียดนามเพิ่มบทบาทขึ้นอย่างชัดเจนมากขึ้น

   จาก “ราชาแห่งผลไม้” สู่การแข่งขันระดับโลก
ทุเรียนไม่ได้เป็นเพียงผลไม้ยอดนิยมในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นสินค้าเกษตรมูลค่าสูงที่หลายประเทศต้องการแย่งส่วนแบ่งตลาด
- อินโดนีเซียมีผลผลิตมหาศาล
- ไทยมีความแข็งแกร่งด้านการส่งออก
- เวียดนามกำลังโตอย่างรวดเร็ว
- มาเลเซียสร้างจุดขายด้วยพันธุ์พรีเมียม
- ส่วนฟิลิปปินส์กำลังเพิ่มบทบาทในตลาด
และในอนาคต การแข่งขันของทุเรียนอาจไม่ได้วัดกันแค่ “ใครปลูกได้มากที่สุด” แต่อาจวัดกันที่ ใครรักษาคุณภาพได้ดีที่สุด ใครส่งออกได้มีประสิทธิภาพที่สุด และใครครองใจผู้บริโภคได้มากที่สุด เพราะในตลาดทุเรียนโลกยุคใหม่ แชมป์อาจไม่ได้มีเพียงหนึ่งเดียว