ทำไมอ่านหนังสือตั้งนานแต่จำไม่ได้สักที แล้วต้องอ่านยังไงให้ซึมลึกถึงแก่น

เคยไหมครับ? นั่งอ่านหนังสือจบไปเป็นเล่มๆ ตั้งใจกวาดสายตาผ่านทุกบรรทัดอย่างดี แต่พอมีคนเดินมาถามว่า "เล่มนี้เกี่ยวกับอะไรเหรอ?" เรากลับยืนอึ้ง แล้วตอบได้แค่วงกว้างๆ หรือบางทีผ่านไปแค่วันสองวัน เนื้อหาที่เคยอ่านก็ปลิวหายไปกับสายลมราวกับไม่เคยผ่านสมองมาก่อนเลย

จริงๆ แล้ว อาการอ่านแล้วไม่เข้าหัว ไม่ใช่เพราะเราสมองไม่ดีหรือขาดสมาธิหรอกครับ แต่เป็นเพราะสมองของเรากำลังอ่านแบบ Passive Reading หรือการกวาดสายตารับข้อมูลฝ่ายเดียว โดยไม่ได้ชวนสมองให้คิดตาม เปรียบเหมือนเรานั่งฟังคนพูดไปเรื่อยๆ โดยไม่ได้ตั้งใจฟัง เนื้อหาถึงไม่ได้ถูกจดจำในระยะยาว

เทคนิคที่นักอ่านมืออาชีพใช้กัน เอาเข้าจริงมันเริ่มต้นจากการเปลี่ยนมาเป็น Active Reading หรือการดึงตัวเองเข้าไปมีส่วนร่วมกับหนังสือครับ ง่ายที่สุดเลยคือลองพกสติ๊กเกอร์โน้ตหรือปากกาไฮไลต์ไว้ข้างตัว แล้วคุยกับหนังสือระหว่างอ่าน ถ้าเจอประโยคไหนที่ปิ๊งขึ้นมา อย่าแค่ขีดฆ่าผ่านๆ แต่ให้ลองเขียนโน้ตสั้นๆ ด้วยภาษาของตัวเองลงไปข้างหน้ากระดาษ

เชื่อไหมว่า การกลั่นกรองความคิดแล้วเขียนออกมาด้วยภาษาตัวเอง มันคือกระบวนการที่บังคับให้สมองต้องทำการย่อยข้อมูลจริงๆ ไม่ใช่แค่กวาดสายตาผ่านๆ และถ้าอยากให้อ่านแล้วจำได้แม่นขึ้นไปอีก ลองใช้เทคนิค อ่านจบหนึ่งบทแล้วเล่าให้คนอื่นฟัง หรือจินตนาการว่าเรากำลังอธิบายเรื่องนี้ให้เพื่อนที่ไม่รู้เรื่องเลยฟังแบบง่ายๆ ดูครับ

อีกหนึ่งจุดตกม้าตายของหลายคนคือการฝืนอ่านตอนที่สมองล้า เอาเข้าจริงการอ่านหนังสือที่มีสาระหนักๆ รวดเดียวหลายชั่วโมง สมองเราจะเริ่มปฏิเสธการรับข้อมูล การแบ่งเวลาอ่านเป็นช่วงสั้นๆ สัก 25-30 นาที แล้วพักสายตา จะช่วยให้สมองจัดเก็บข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่าการนั่งจมอยู่เป็นวันๆ

สุดท้ายนี้ การอ่านหนังสือให้เข้าใจจริงไม่ได้วัดกันที่จำนวนเล่มที่เราอ่านจบในแต่ละเดือน แต่มันวัดกันที่ว่าเราได้ตกผลึกความคิด และนำสิ่งที่อ่านไปเชื่อมโยงกับชีวิตจริงได้มากน้อยแค่ไหน ลองปรับวิธีอ่านดูใหม่ แล้วคุณจะพบว่าหนังสือเล่มเดิม อาจให้ความหมายและคุณค่าใหม่ๆ ที่คุณไม่เคยสัมผัสมาก่อนเลยครับ