ลพบุรีไม่ได้มีลิงแค่ในเมือง เปิดข้อมูล 6 อำเภอที่เคยพบลิงรวมกว่า 9,000 ตัว

ถ้าพูดถึงจังหวัดที่มีลิง คนไทยจำนวนไม่น้อยคงนึกถึง ลพบุรี เป็นจังหวัดแรก ๆ โดยเฉพาะภาพฝูงลิงที่เคยเดินอยู่ตามถนน อาคาร และโบราณสถานใจกลางเมือง

แต่เรื่องที่น่าสนใจกว่านั้นคือ ลิงของลพบุรีไม่ได้มีอยู่เฉพาะในเขตเมืองเก่าเท่านั้น

ข้อมูลการสำรวจของสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 1 สาขาสระบุรี ระบุว่า ลพบุรีเคยพบประชากรลิงใน 6 อำเภอ และเมื่อรวมกันมีประมาณ 9,324 ตัว จากการสำรวจปี พ.ศ. 2562

ตัวเลขนี้จึงไม่ได้หมายความว่าอำเภอใดอำเภอหนึ่งมีลิง 9,324 ตัว แต่เป็นจำนวนรวมของลิงใน 6 อำเภอที่พบจากการสำรวจในช่วงเวลานั้น

ลพบุรีมีลิงอยู่กี่อำเภอ?

จากข้อมูลดังกล่าว พบประชากรลิงใน 6 อำเภอ ได้แก่

• อำเภอเมืองลพบุรี

• อำเภอท่าวุ้ง

• อำเภอหนองม่วง

• อำเภอชัยบาดาล

• อำเภอบ้านหมี่

• อำเภอพัฒนานิคม

รวมประชากรลิงประมาณ 9,324 ตัว

สิ่งที่ต้องระวังคือ ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลจากการสำรวจที่อ้างถึงปี พ.ศ. 2562 จึงไม่ควรนำมาใช้แทนจำนวนลิงของลพบุรีในปีปัจจุบัน

พูดง่าย ๆ คือ ลพบุรีมีพื้นที่ที่พบลิงหลายอำเภอ แต่เราไม่ควรบอกว่าแต่ละอำเภอมีลิงเท่ากัน หรือเอา 9,324 ตัวไปเป็นตัวเลขของอำเภอใดอำเภอหนึ่ง

แล้วลิงในเมืองลพบุรีมีเท่าไร?

ภาพจำเรื่อง “เมืองลิง” ส่วนใหญ่เกิดจากลิงในเขตเมืองเก่าลพบุรี

ในการสำรวจวันที่ 18–19 กรกฎาคม พ.ศ. 2566 เจ้าหน้าที่และทีมอาสาสมัครสำรวจลิงในพื้นที่สำคัญ 4 จุด ได้แก่ พระปรางค์สามยอด ตลาดมโนราห์ ชโยวานิช และศาลพระกาฬ

ผลการสำรวจนับได้ทั้งหมด 2,206 ตัว

โดยจุดที่พบลิงมากที่สุดคือบริเวณ พระปรางค์สามยอด รองลงมาคือชโยวานิช ศาลพระกาฬ และตลาดมโนราห์ ตามลำดับ

ตรงนี้จึงทำให้เห็นความแตกต่างของข้อมูลอย่างชัดเจน

9,324 ตัว = ข้อมูลรวมลิงใน 6 อำเภอจากการสำรวจที่อ้างถึงปี 2562

2,206 ตัว = ลิงที่สำรวจได้ใน 4 จุดของเขตเมืองเก่าลพบุรีในปี 2566

ตัวเลขสองชุดนี้จึงไม่ควรนำมาเปรียบเทียบกันแบบตรง ๆ โดยไม่บอกขอบเขตและปี

ทำไมลพบุรีถึงมีภาพจำว่าเป็น “เมืองลิง”?

ความน่าสนใจของลพบุรีไม่ได้อยู่เพียงจำนวนลิง แต่คือการที่ลิงเข้ามาอยู่ในพื้นที่ที่มนุษย์ใช้ชีวิตประจำวัน

บริเวณพระปรางค์สามยอดและศาลพระกาฬเป็นพื้นที่ที่มีทั้งโบราณสถาน ชุมชน ร้านค้า และกิจกรรมของผู้คน จึงเกิดภาพที่ค่อนข้างแตกต่างจากพื้นที่ธรรมชาติทั่วไป เพราะคนกับลิงอยู่ใกล้กันมาก

เมื่อจำนวนลิงเพิ่มขึ้น ปัญหาจึงไม่ได้มีแค่เรื่องการท่องเที่ยว แต่เกี่ยวข้องกับการใช้ชีวิตของประชาชน การทำลายทรัพย์สิน และการจัดการประชากรสัตว์ป่า

กรมอุทยานแห่งชาติฯ จึงดำเนินมาตรการทั้งการทำหมัน การจับ และการเคลื่อนย้ายลิงไปยังสถานที่ที่เหมาะสม

ตัวเลขลิงลพบุรีไม่ได้อยู่นิ่ง

ข้อมูลของกรมอุทยานฯ เป็นตัวอย่างที่ดีว่าการพูดว่า “ลพบุรีมีลิงกี่ตัว” จำเป็นต้องถามต่อว่า สำรวจเมื่อไร และนับพื้นที่ไหน

ในปี 2566 กรมอุทยานฯ ระบุว่าประชากรลิงทั้งจังหวัดลพบุรีอยู่ที่ 5,709 ตัว ขณะที่เฉพาะบริเวณเขตเทศบาลเมืองลพบุรีมี 2,206 ตัว

ต่อมาในเดือนมกราคม 2569 กรมอุทยานฯ รายงานสถานการณ์หลังการบริหารจัดการลิงว่า บริเวณศาลพระกาฬ พระปรางค์สามยอด และอาคารใกล้เคียง มีลิงอาศัยอยู่เพียง ร้อยกว่าตัว ขณะที่ลิงมากกว่า 3,000 ตัวอยู่ในการดูแลของสถานอนุบาลสัตว์เทศบาลเมืองลพบุรี

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการใช้ตัวเลขเก่าแล้วเขียนว่า “ปัจจุบันลพบุรีมีลิง 9,324 ตัว” จึงไม่ถูกต้อง

แล้วประเทศไทยมีพื้นที่อื่นที่มีลิงจำนวนมากไหม

มีเช่นกัน และหนึ่งในพื้นที่ที่น่าสนใจคือ วนอุทยานโกสัมพี อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม

พื้นที่แห่งนี้เป็นถิ่นอาศัยของลิงแสม และข้อมูลของเทศบาลตำบลโกสุมพิสัยระบุว่ามีลิงแสมอาศัยอยู่มากกว่า 800 ตัว

โกสัมพียังมีเอกลักษณ์อีกอย่างคือมีการจัดประเพณี “บุญพาข้าวลิง” เพื่อจัดหาอาหารให้ฝูงลิงและส่งเสริมการอนุรักษ์ลิงแสมในพื้นที่ โดยจังหวัดมหาสารคามระบุว่า วนอุทยานโกสัมพีมีลิงแสมขนสีเทาและสีทองจำนวนมาก และเป็นพื้นที่ที่มีเอกลักษณ์ด้านลิงแสมของจังหวัด

ดังนั้น หากมองประเทศไทยในภาพกว้าง เรื่อง “เมืองลิง” ไม่ได้มีเพียงลพบุรี แต่ลพบุรีมีความโดดเด่นตรงที่ ลิงกับเมืองมนุษย์เคยอยู่ใกล้ชิดกันอย่างมาก จนกลายเป็นภาพจำระดับประเทศ

สรุป: อำเภอไหนมีลิงมากที่สุด

คำตอบที่ตรงที่สุดคือ ยังไม่ควรฟันธงว่าอำเภอใดเป็นอันดับ 1 ของประเทศไทย เพราะข้อมูลที่ค้นพบยังไม่ใช่ฐานข้อมูลระดับประเทศที่สำรวจทุกอำเภอด้วยวิธีและปีเดียวกัน

สิ่งที่ยืนยันได้คือ ลพบุรีเคยมีข้อมูลสำรวจพบลิงใน 6 อำเภอ รวมประมาณ 9,324 ตัว ได้แก่ เมืองลพบุรี ท่าวุ้ง หนองม่วง ชัยบาดาล บ้านหมี่ และพัฒนานิคม

ขณะที่ในเมืองเก่าลพบุรีเอง เคยสำรวจพบ 2,206 ตัวในปี 2566 และหลังมาตรการจัดการประชากรลิง สถานการณ์ในพื้นที่เมืองเก่าก็เปลี่ยนไปอย่างมาก

เพราะฉะนั้น ถ้าจะบอกว่า “ลพบุรีเป็นหนึ่งในพื้นที่สำคัญของไทยที่มีปัญหาและเรื่องราวเกี่ยวกับประชากรลิง” ยังมีหลักฐานรองรับ

แต่ถ้าจะบอกว่า “อำเภอนี้มีลิงมากที่สุดเป็นอันดับ 1 ของประเทศไทย” จำเป็นต้องมีฐานข้อมูลระดับประเทศที่เปรียบเทียบกันได้เสียก่อน

และนี่อาจเป็นเรื่องที่น่าสนใจกว่าการจัดอันดับเสียอีก เพราะคำถามว่า “ลพบุรีมีลิงกี่ตัว?” จริง ๆ แล้วไม่มีคำตอบเดียว หากไม่ระบุว่าเรากำลังพูดถึง ปีไหน พื้นที่ไหน และนับด้วยวิธีใด