เล็บขบเริ่มปวดอย่าเพิ่งแคะ วิธีดูแลเบื้องต้นและรู้เมื่อควรพบแพทย์

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

นิ้วโป้งเท้าที่เริ่มเจ็บแปล๊บทุกครั้งที่เดินหรือใส่รองเท้าอาจไม่ได้เป็นเพียงแผลเล็ก ๆ ขอบหรือมุมเล็บที่กดเข้าเนื้อทำให้ผิวรอบเล็บระคายเคือง บวม แดง และถ้าถูกรบกวนซ้ำ ๆ ก็อาจมีการติดเชื้อตามมาได้

เล็บขบมักเกิดตรงมุมหรือด้านข้างของเล็บ โดยเฉพาะนิ้วโป้งเท้า ลักษณะที่พบบ่อยคือกดแล้วเจ็บ เดินแล้วระบม หรือเห็นผิวข้างเล็บนูนแดง จุดสำคัญคือ อย่ารีบใช้กรรไกรแคะมุมเล็บ เพราะการตัดลึกหรือใช้อุปกรณ์ไม่สะอาดอาจทำให้ผิวเป็นแผลและเปิดทางให้เชื้อโรคเข้าได้

ทำไมเล็บถึงขบเข้าเนื้อ

ต้นเหตุที่พบได้บ่อยคือการตัดเล็บสั้นเกินไปหรือตัดโค้งลึกเข้าไปที่มุม เมื่อเล็บงอกต่อ ขอบเล็บอาจเปลี่ยนทิศมากดผิวด้านข้าง การตัดเล็บด้วยอุปกรณ์ที่ไม่เหมาะสมหรือการดึงเศษเล็บออกเองก็เพิ่มโอกาสให้บริเวณนั้นเป็นแผลได้

รองเท้าหัวแคบ ถุงเท้าที่รัดแน่น และกิจกรรมที่ทำให้นิ้วเท้าถูกกดหรือกระแทกซ้ำ ๆ เป็นอีกปัจจัยหนึ่ง รูปทรงเล็บที่โค้งหนา เล็บบาดเจ็บมาก่อน หรือมีแนวโน้มเป็นซ้ำในครอบครัว ก็อาจทำให้ปัญหาเกิดง่ายขึ้นเช่นกัน

ถ้าเพิ่งเริ่มเป็น ดูแลเบื้องต้นอย่างไร

การดูแลที่บ้านเหมาะกับอาการระยะแรกที่ยังไม่รุนแรง ไม่มีหนอง ไม่มีแผลเปิด และรอยแดงไม่ได้ลามออกไป เริ่มจากแช่เท้าในน้ำอุ่นประมาณ 15–20 นาที วันละ 3–4 ครั้ง เพื่อช่วยให้ผิวนุ่มและลดความตึงเจ็บ จากนั้นซับเท้าให้แห้ง โดยเฉพาะซอกนิ้ว

• เปลี่ยนเป็นรองเท้าหน้ากว้างหรือรองเท้าเปิดที่ไม่กดนิ้วเท้า

• อย่าตัดเล็บเพิ่ม อย่าดึงมุมเล็บ และอย่าใช้ของแหลมแซะเข้าไปใต้เล็บ

• ถ้าเป็นอาการเล็กน้อยจริง ๆ อาจใช้สำลีชิ้นเล็กหรือไหมขัดฟันสะอาดช่วยคั่นใต้ขอบเล็บตามแนวทางดูแลบางแห่ง แต่ต้องทำอย่างเบามือ เปลี่ยนใหม่ทุกครั้งหลังแช่ และหยุดทันทีถ้าเจ็บ แสบ หรือมีเลือด

• ยาแก้ปวดที่หาซื้อได้ควรใช้ตามฉลากและข้อจำกัดของผู้ใช้ ส่วนยาปฏิชีวนะควรให้แพทย์ประเมินเมื่อสงสัยการติดเชื้อ

ถ้าลองดูแลแล้วอาการไม่ดีขึ้นภายในไม่กี่วัน หรือกลับปวดมากกว่าเดิม ไม่ควรฝืนทำต่อเอง เพราะการพยายามตัดส่วนที่จมออกลึก ๆ มักทำให้แผลกว้างขึ้นและประเมินอาการจริงได้ยาก

ตัดเล็บครั้งต่อไปให้ลดโอกาสเป็นซ้ำ

เมื่ออาการสงบและเล็บเริ่มงอกพ้นผิวแล้ว ให้ตัดเล็บเป็นแนวตรงขวาง ไม่ตัดโค้งตามเนื้อ และไม่ตัดสั้นชิดจนปลายเล็บหายเข้าไปใต้ผิว ควรเหลือปลายเล็บไว้เล็กน้อยพอให้เห็นขอบชัดเจน หากมีมุมคมให้ตะไบเบา ๆ เฉพาะปลายที่เกินออกมา ไม่ควรคว้านลงไปที่ซอกเล็บ

• ตัดตรงขวาง ไม่ตัดลึกเข้ามุม

• ใช้ที่ตัดเล็บสะอาดและไม่แบ่งใช้ร่วมกันโดยไม่ทำความสะอาด

• รักษาเท้าให้สะอาดและแห้ง เปลี่ยนถุงเท้าเมื่อชื้น

รองเท้าที่เหมาะควรมีพื้นที่ให้ปลายเท้าขยับได้ ไม่บีบหัวแม่เท้าเข้าหานิ้วข้าง ๆ ลองสวมรองเท้าช่วงท้ายวันซึ่งเท้ามักขยายเล็กน้อย และเดินทดสอบก่อนซื้อ หากต้องใส่รองเท้าคู่ใหม่หรือใช้อุปกรณ์กีฬาที่กดหน้าเท้า ควรสลับพักและสังเกตอาการ ไม่ปล่อยให้เจ็บซ้ำทุกวัน

ถ้าต้องรักษาที่คลินิก จะทำอะไรบ้าง

แพทย์จะตรวจว่าขอบเล็บกดผิวมากแค่ไหน มีการติดเชื้อหรือไม่ และมีโรคหรือภาวะที่ทำให้แผลหายช้าหรือเปล่า หากเป็นมาก อาจทำให้ชาบริเวณนิ้วก่อนตัดหรือเอาเฉพาะส่วนของเล็บที่จมออก ในคนที่เป็นซ้ำตรงเดิม แพทย์อาจพิจารณารักษาบริเวณรากเล็บบางส่วนเพื่อไม่ให้ขอบนั้นงอกกลับมากดผิวอีก

ยาปฏิชีวนะอาจถูกพิจารณาเมื่อมีการติดเชื้อ แต่ไม่ควรหยิบยาที่เหลือจากครั้งก่อนมาใช้เอง เพราะอาการแดงหรือปวดไม่ได้หมายความว่าต้องใช้ยาแบบเดียวกันทุกคน

สัญญาณที่ไม่ควรรอดูเอง

ควรพบแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์เมื่อปวดมากจนเดินลำบาก บวมแดงชัด มีหนอง เลือดออก ผิวร้อนขึ้น หรือรอยแดงดูเหมือนขยายออกจากขอบเล็บ หากมีไข้ หนาวสั่น หรือรู้สึกไม่สบายร่วมด้วย ยิ่งไม่ควรพยายามเจาะ ตัด หรือระบายหนองเอง

• ดูแลที่บ้านแล้วไม่ดีขึ้นหรือเป็นซ้ำบ่อย

• มีเบาหวาน เลือดไหลเวียนไปเท้าไม่ดี หรือมีความรู้สึกที่เท้าลดลง

• มีแผล ผิวแตก หรือสงสัยว่าการอักเสบกำลังลุกลาม

เล็บขบจึงไม่ใช่เรื่องที่ต้องตกใจทุกครั้ง แต่ก็ไม่ควรใช้ความเจ็บเป็นตัวบอกว่าต้องแคะให้ลึกกว่าเดิม วิธีที่ปลอดภัยกว่าคือหยุดแรงกด รักษาความสะอาด ปล่อยให้เล็บงอกตามแนว และขอความช่วยเหลือเมื่อมีสัญญาณติดเชื้อหรือมีปัจจัยเสี่ยง เพราะแผลเล็ก ๆ ที่เท้ากระทบการเดินและการใช้ชีวิตได้มากกว่าที่เห็น