นอสตราดามุสกับปี 3797 คำพยากรณ์วันสิ้นโลกที่อาจถูกอ่านเกินต้นฉบับ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ตัวเลข 3797 ถูกพูดถึงซ้ำแล้วซ้ำอีกในฐานะปีที่โลกอาจถึงจุดจบ แต่เมื่อย้อนกลับไปดูข้อความที่เกี่ยวข้องจริง ๆ เรื่องนี้ไม่ได้ตรงไปตรงมาเท่าพาดหัว คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ว่าโลกจะแตกในปีนั้นหรือไม่ แต่คือ เลข 3797 ปรากฏอยู่ในบริบทแบบไหน

นอสตราดามุส หรือ มิเชล เดอ นอสเตรอดาม เป็นชาวฝรั่งเศสในศตวรรษที่ 16 ผู้มีทั้งบทบาทแพทย์ เภสัชกร นักโหราศาสตร์ และนักเขียน ผลงานที่ทำให้เขาโด่งดังที่สุดคือ Les Prophties ซึ่งเริ่มเผยแพร่ในปี 1555

ในคำนำที่เขียนถึงเซซาร์ ลูกชาย นอสตราดามุสระบุว่าคำพยากรณ์ของเขาครอบคลุมเหตุการณ์ตั้งแต่เวลานั้นไปจนถึงปี 3797 ข้อความเดียวกันยังพูดถึงน้ำท่วม โรคระบาด ความอดอยาก สงคราม ไฟ และการเปลี่ยนแปลงของดวงดาว แต่ไม่ได้เขียนเป็นปฏิทินสมัยใหม่ที่ระบุชัดว่าโลกจะสิ้นสุดลงในวันที่หรือเดือนใดของปีดังกล่าว

เลข 3797 อยู่ในข้อความแบบไหน

จุดที่ทำให้เรื่องนี้น่าตื่นเต้นคือ คำนำของหนังสือไม่ได้จำกัดคำพยากรณ์ไว้แค่เหตุการณ์ใกล้ตัว แต่ขยายกรอบเวลาออกไปไกลมาก นอสตราดามุสยังบอกด้วยว่าเขาใช้ถ้อยคำที่คลุมเครือและเป็นปริศนา เพื่อไม่ให้ความหมายถูกเปิดเผยตรง ๆ

เมื่อเวลาผ่านไป ผู้อ่านจึงนำข้อความหลายส่วนมาร้อยเข้าด้วยกัน แล้วสร้างภาพเหตุการณ์ขนาดใหญ่ ตั้งแต่น้ำท่วมครั้งมหาศาล ไฟจากท้องฟ้า สงคราม และความพินาศของมนุษย์ จากนั้นจึงเชื่อมภาพทั้งหมดเข้ากับปี 3797 จนกลายเป็นเรื่องเล่าว่า นี่คือกำหนดวันสิ้นโลก

แต่การบอกว่า หนังสือมีคำพยากรณ์ครอบคลุมถึงปี 3797 ไม่เท่ากับการบอกว่าโลกจะดับสูญในปี 3797 ความแตกต่างเล็ก ๆ นี้สำคัญมาก เพราะมันแยกระหว่างสิ่งที่ปรากฏในต้นฉบับกับข้อสรุปที่เกิดจากการตีความในยุคหลัง

เขากำลังทำนายอนาคต หรือกำลังเขียนจากโลกของศตวรรษที่ 16

นอสตราดามุสอธิบายวิธีคิดของตัวเองผ่านโหราศาสตร์ การคำนวณตำแหน่งดวงดาว และแรงบันดาลใจทางศาสนา วิธีมองโลกแบบนี้เป็นเรื่องที่พบได้ในยุคของเขา ดวงดาว โรคระบาด สงคราม และภัยพิบัติถูกมองว่าเชื่อมโยงกับชะตากรรมของอาณาจักรและมนุษย์

ถ้อยคำในงานของเขาจึงเต็มไปด้วยภาพที่คนยุคนั้นคุ้นเคย ทั้งกษัตริย์ การสู้รบ น้ำท่วม ความอดอยาก เมืองที่ถูกทำลาย และการเปลี่ยนแปลงบนท้องฟ้า ภาพเหล่านี้มีพลังทางวรรณกรรมสูง แต่ไม่ได้ทำหน้าที่เหมือนรายงานเหตุการณ์ที่มีวันเวลา สถานที่ และกลไกชัดเจน

การที่ผู้เขียนเชื่อว่าวิธีของตนสามารถมองเห็นอนาคต ก็เป็นหลักฐานว่าเขาเชื่อเช่นนั้นจริง ไม่ใช่หลักฐานว่าคำทำนายสามารถทดสอบและพิสูจน์ได้ด้วยวิธีเดียวกับการพยากรณ์ทางวิทยาศาสตร์

ทำไมคำทำนายจึงดูแม่นหลังเกิดเหตุ

ลองนึกถึงประโยคที่พูดถึงสงครามครั้งใหญ่ เมืองที่ถูกไฟไหม้ หรือผู้คนจำนวนมากต้องอพยพ ประโยคเหล่านี้สามารถเชื่อมโยงกับเหตุการณ์จริงได้หลายยุคหลายสมัย ยิ่งข้อความไม่ระบุวัน สถานที่ หรือบุคคลอย่างเจาะจงมากเท่าไร ก็ยิ่งมีพื้นที่ให้ผู้อ่านเลือกความหมายที่เข้ากับเหตุการณ์ล่าสุดได้มากขึ้น

กระบวนการนี้เรียกได้ว่าเป็นการตีความย้อนหลัง เรารู้เหตุการณ์ก่อน แล้วจึงกลับไปค้นหาประโยคในอดีตที่ดูคล้ายกัน หลังจากนั้นความคล้ายเพียงบางส่วนอาจถูกขยายจนกลายเป็นคำกล่าวว่าเขาทำนายไว้ล่วงหน้าอย่างแม่นยำ

ไม่ได้หมายความว่าคนที่เชื่อทุกคนจงใจหลอกลวง มนุษย์มีความสามารถสูงในการมองหารูปแบบ โดยเฉพาะในช่วงที่เกิดสงคราม โรคระบาด หรือภัยพิบัติ เพราะการมีคำอธิบายสักอย่างช่วยทำให้เหตุการณ์ที่ควบคุมไม่ได้ดูมีความหมายขึ้น

ก่อนจะตัดสินว่าคำทำนายใดแม่นจริง อาจลองตรวจด้วยคำถามง่าย ๆ

• มีการระบุวัน เวลา และสถานที่ชัดเจนหรือไม่

• มีคนตีความข้อความเดียวกันแบบนั้นก่อนเกิดเหตุหรือไม่

• ถ้อยคำระบุบุคคลหรือกลไกของเหตุการณ์ได้จริงหรือไม่

• มีการนับคำทำนายที่ไม่เกิดขึ้นด้วยหรือเลือกเฉพาะข้อที่ดูตรง

• คำแปลแต่ละฉบับให้ความหมายเหมือนกันแค่ไหน

เมื่อใช้เกณฑ์เหล่านี้ ปี 3797 จึงควรถูกมองเป็นปีที่ปรากฏอยู่ในกรอบเวลาของงานเขียน มากกว่าจะเป็นกำหนดการวันสิ้นโลกที่ผ่านการพิสูจน์แล้ว

สิ่งที่ทำให้นอสตราดามุสยังมีอิทธิพลหลังผ่านไปหลายร้อยปี อาจไม่ใช่เพราะเขาทิ้งคำตอบที่ชัดเจนไว้ แต่เพราะเขาทิ้งพื้นที่ว่างให้คนแต่ละยุคเติมความกลัวของตัวเองลงไป โลกในแต่ละช่วงเวลามีสงคราม ภัยธรรมชาติ โรคระบาด และวิกฤตใหม่ ๆ จึงสามารถหยิบถ้อยคำเก่ามาเล่าใหม่ได้เสมอ

ดังนั้น คำถามที่น่าสนใจกว่าการรอปี 3797 อาจเป็นว่า เรากำลังอ่านต้นฉบับเพื่อเข้าใจประวัติศาสตร์ หรือกำลังนำความกังวลของวันนี้ไปใส่ไว้ในข้อความจากอดีต เพราะสองอย่างนี้ให้ความหมายต่อคำทำนายไม่เหมือนกันเลย