5 จังหวัดที่มี GPP ต่อหัวสูงที่สุดของไทย อันดับ 1 ไม่ใช่กรุงเทพฯ และทิ้งห่างหลายจังหวัดอย่างมาก

ภาพสรุปอันดับจากข้อมูลผลิตภัณฑ์จังหวัดต่อหัว (GPP per capita) ปี 2566 ไม่ใช่อันดับรายได้หรือเงินเดือนเฉลี่ยของประชาชน

ถ้าถามว่า จังหวัดไหนของไทยมีมูลค่าเศรษฐกิจต่อคนสูงที่สุด หลายคนอาจตอบว่า กรุงเทพมหานคร

แต่ข้อมูลผลิตภัณฑ์จังหวัดต่อหัว หรือ GPP per capita ของสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ให้คำตอบอีกแบบ

อันดับ 1 คือ “ระยอง”

และ 5 อันดับแรกของปี 2566 คือ

1. ระยอง — 942,205 บาทต่อคนต่อปี
2. กรุงเทพมหานคร — 675,979 บาทต่อคนต่อปี
3. ชลบุรี — 592,335 บาทต่อคนต่อปี
4. ฉะเชิงเทรา — 490,005 บาทต่อคนต่อปี
5. พระนครศรีอยุธยา — 428,870 บาทต่อคนต่อปี

สิ่งที่สะดุดตาคือ ใน Top 5 มีจังหวัดอุตสาหกรรมอยู่หลายจังหวัด โดยเฉพาะพื้นที่ภาคตะวันออก ขณะที่กรุงเทพฯ ซึ่งหลายคนอาจคาดว่าจะเป็นอันดับ 1 กลับอยู่ลำดับ 2

ทำไมระยองถึงขึ้นอันดับ 1?

เหตุผลหลักไม่ได้อยู่ที่จำนวนประชากร แต่อยู่ที่ โครงสร้างเศรษฐกิจของจังหวัด

ระยองเป็นหนึ่งในฐานการผลิตอุตสาหกรรมสำคัญของประเทศ มีทั้งกิจกรรมด้านปิโตรเลียม ปิโตรเคมี การกลั่นน้ำมัน อุตสาหกรรมการผลิต และกิจกรรมเศรษฐกิจมูลค่าสูงอีกหลายประเภท

เมื่อมูลค่าสินค้าและบริการที่ผลิตขึ้นภายในจังหวัดมีขนาดใหญ่มาก แล้วนำไปหารด้วยจำนวนประชากร ตัวเลข GPP ต่อหัวจึงสูงตามไปด้วย

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมจังหวัดที่ไม่ได้มีประชากรมากที่สุด สามารถมี GPP ต่อหัวสูงกว่ากรุงเทพฯ ได้

อันดับที่น่าสนใจจริง ๆ อาจเป็น “ฉะเชิงเทรา”

ถ้าไม่นับระยอง ชลบุรี และกรุงเทพฯ ที่คนคุ้นชื่อในฐานะพื้นที่เศรษฐกิจอยู่แล้ว ฉะเชิงเทรา เป็นจังหวัดหนึ่งที่ตัวเลขอาจทำให้หลายคนแปลกใจ

ด้วย GPP ต่อหัวประมาณ 490,005 บาทต่อคนต่อปี ทำให้ขึ้นมาอยู่ถึงอันดับ 4 ของประเทศ

ปัจจัยสำคัญคือฉะเชิงเทรามีฐานอุตสาหกรรมจำนวนมาก และอยู่ในพื้นที่เศรษฐกิจภาคตะวันออกที่เชื่อมโยงกับโครงข่ายการผลิตและโลจิสติกส์ขนาดใหญ่

พระนครศรีอยุธยาก็มีลักษณะคล้ายกัน คือไม่ได้ถูกนึกถึงเป็น “เมืองเศรษฐกิจอันดับต้น” เสมอไป แต่มีฐานการผลิตและอุตสาหกรรมที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจสูง

แต่ GPP ต่อหัวสูง ไม่ได้แปลว่า “คนระยองมีรายได้เฉลี่ยเกือบล้าน”

ตรงนี้คือจุดสำคัญที่สุดในการอ่านข้อมูลชุดนี้

GPP per capita ไม่ใช่เงินเดือนเฉลี่ย และไม่ใช่รายได้จริงที่ประชาชนแต่ละคนได้รับ

มันคือมูลค่าสินค้าและบริการทั้งหมดที่ผลิตขึ้นในจังหวัด แล้วนำมาหารด้วยจำนวนประชากร

GPP ต่อหัวใช้วัดมูลค่ากิจกรรมทางเศรษฐกิจของพื้นที่ต่อจำนวนประชากร ไม่ใช่จำนวนเงินที่ประชาชนแต่ละคนได้รับจริง

ลองนึกภาพจังหวัดหนึ่งมีโรงกลั่น โรงงานปิโตรเคมี โรงงานอุตสาหกรรม และธุรกิจขนาดใหญ่จำนวนมาก

กิจกรรมเหล่านี้สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจมหาศาลให้กับจังหวัด แต่ไม่ได้หมายความว่ามูลค่าทั้งหมดจะถูกแบ่งให้ประชาชนในพื้นที่เท่า ๆ กัน

แรงงานบางส่วนอาจเดินทางมาจากจังหวัดอื่น บริษัทอาจมีเจ้าของหรือสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่นอกพื้นที่ และกำไรจำนวนหนึ่งก็สามารถไหลออกจากจังหวัดได้

เพราะฉะนั้น การเรียกระยองว่า “จังหวัดที่คนรวยที่สุด” จึงไม่ถูกต้องเท่ากับการบอกว่า “จังหวัดที่มี GPP ต่อหัวสูงที่สุด”

หัวตารางกับท้ายตารางต่างกันมากแค่ไหน?

ข้อมูลปี 2566 ระบุว่า จังหวัดที่มี GPP ต่อหัวต่ำที่สุดคือ นราธิวาส ที่ประมาณ 64,005 บาทต่อคนต่อปี

เมื่อเทียบกับระยองที่ 942,205 บาทต่อคนต่อปี ตัวเลขต่างกันประมาณ 14.7 เท่า

ความแตกต่างขนาดนี้ไม่ได้แปลเพียงว่า “จังหวัดหนึ่งรวย อีกจังหวัดหนึ่งจน” แต่สะท้อนว่าโครงสร้างเศรษฐกิจของแต่ละพื้นที่แตกต่างกันมาก

จังหวัดกลุ่มบนหลายแห่งมีฐานอุตสาหกรรม การผลิต การขนส่ง พลังงาน การค้า หรือกิจกรรมนอกภาคเกษตรที่สร้างมูลค่าสูง

ในขณะที่หลายจังหวัดซึ่งตัวเลขต่อหัวอยู่ระดับล่างยังพึ่งพาภาคเกษตรและกิจกรรมที่มีมูลค่าต่อหน่วยต่ำกว่าเป็นสัดส่วนสำคัญ

สิ่งที่น่าสนใจกว่าอันดับ 1 คือ “จังหวัดอะไรติด Top 5”

ถ้ามองรายชื่ออีกครั้ง

ระยอง ชลบุรี ฉะเชิงเทรา และพระนครศรีอยุธยา ล้วนมีฐานการผลิตอุตสาหกรรมขนาดใหญ่

นั่นทำให้ Top 5 ของ GPP ต่อหัวไม่ได้เรียงตาม “ชื่อเสียงของเมือง” หรือ “จำนวนประชากร” แต่เรียงตาม มูลค่าทางเศรษฐกิจที่พื้นที่นั้นสร้างขึ้น เมื่อเฉลี่ยต่อประชากรหนึ่งคน

และนี่คือจุดที่ทำให้ข้อมูลชุดนี้น่าสนใจ

เพราะจังหวัดที่หลายคนอาจไม่ได้นึกถึงเป็นอันดับแรก กลับสามารถขึ้นไปอยู่เหนือจังหวัดใหญ่และเมืองท่องเที่ยวชื่อดังได้อย่างชัดเจน

แต่เวลาเห็นตัวเลขเหล่านี้ สิ่งที่ต้องจำไว้เสมอคือ

GPP บอกเราได้ดีว่า “เศรษฐกิจในพื้นที่สร้างมูลค่าได้มากแค่ไหน” แต่ไม่ได้บอกตรง ๆ ว่า “เงินไปอยู่ในกระเป๋าใครบ้าง”

หมายเหตุ: GPP per capita คือผลิตภัณฑ์จังหวัดต่อประชากร ไม่ใช่รายได้เฉลี่ย เงินเดือน หรือเงินที่ประชาชนในจังหวัดได้รับจริง การนำตัวเลขนี้ไปเรียกว่า “รายได้ต่อหัวของประชาชน” หรือ “จังหวัดที่คนรวยที่สุด” จึงอาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้