ไขสงสัย! ทำไมหมอลำต้องตะโกน "สอย สอย" ก่อนร้องกลอน? (เกร็ดอีสานที่หลายคนไม่เคยรู้)

เคยสงสัยไหมเวลาไปดูหมอลำหรือฟังเพลงอีสานซิ่งๆ พอจังหวะดนตรีสนุกได้ที่ ทำไมหมอลำต้องตะโกนขึ้นมาว่า "สอย สอย... พี่น้องฟังสอย" แล้วตามด้วยมุกฮาๆ หรือกลอนแซวสุดจี๊ดทุกที?

คำว่า "สอย" ไม่ใช่แค่คำตะโกนสร้างความรื่นเริงไร้ความหมาย แต่มันคือวัฒนธรรมการแสดงสดและมรดกทางภาษาที่มีประวัติยาวนานของชาวอีสาน

1. รากศัพท์จริง: จากกิริยา "สอย" ไม้ผล สู่การ "ปลิด" ความสนใจ

ในภาษาอีสาน คำว่า "สอย" เป็นคำกิริยา หมายถึง การใช้ไม้สอยด้ามยาว ปลิดหรือสอยผลไม้ที่อยู่บนที่สูงลงมา เช่น สอยมะม่วง สอยมะละกอ

เมื่อนำมาใช้ในวงการหมอลำ "กลอนสอย" จึงเปรียบเสมือนการ "สอยเรื่องราว" หรือเด็ดเอาประเด็นเด็ดๆ ในชีวิตจริง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความรัก การแซวหนุ่มสาว สาวแก่ แม่หม้าย หรือเรื่องขำขันในหมู่บ้าน ออกมาปลิดให้คนดูฟังแบบสดๆ

2. เครื่องมือ "ดึงสติ" และเช็กเรตติ้งหน้าฮ้าน

ในอดีต วงหมอลำเล่นกลางแจ้ง เสียงดนตรีพิณแคนและเสียงคนดูอาจจะดังจอกแจกจอแจ

การตะโกนว่า "สอย สอย... พี่น้องฟังสอย" จึงเป็นกุศโลบายชั้นยอดในการ สะกิดคนดู ให้หันมารวมศูนย์ความคิดที่หมอลำ เป็นสัญญาณเตือนว่า "เงียบก่อนนะ จังหวะนี้จะมีมุกเด็ดมาเล่าให้ฟัง!"

3. จังหวะเบรกดนตรี เพื่อให้หมอลำ "คิดมุกสด"

หมอลำกลอนซิ่งขึ้นชื่อเรื่องการร้องแก้และแก้ไขสถานการณ์เฉพาะหน้า

ช่วงเวลาที่คChorus หรือลูกคู่ตะโกนรับว่า "สอย สอย" จะช่วยดึงเวลาให้หมอลำหลักมีเวลาเรียบเรียง กลอนปฏิภาณ (การคิดมุกสด) ในหัวประมาณ 3-5 วินาที ก่อนจะปล่อยปล่อยฮุคเด็ดออกมาสะกดผู้ฟัง

4. เสน่ห์ของ "กลอนสอย" ที่ต้องมีคำว่า สอย

โครงสร้างของกลอนสอยจะสั้น กะทัดรัด จบในไม่กี่ประโยค และมักจะลงท้ายด้วยการย้ำความหมายตลกๆ เช่น

"สอย สอย พี่น้องฟังสอย... สาวแก่แม่หม้ายอยากมีคู่ นั่งมองประตูจนตาแฉะ... อันนี้ก็ว่าสอย!"

คำว่า "อันนี้ก็ว่าสอย" ตอนท้าย เป็นการสรุปตบท้ายตลกๆ เพื่อย้ำว่าเรื่องที่เล่าจบลงแล้วนะ เตรียมตัวหัวเราะและโยกย้ายตามจังหวะต่อได้เลย!

ความจริงแล้ว "กลอนสอย" คือภูมิปัญญาในการสร้างอารมณ์ร่วม (Interactive) ระหว่างผู้แสดงกับผู้ชมที่มีมานานนับร้อยปี แสดงถึงความชาญฉลาดในการใช้ภาษาและความมีอารมณ์ขันของชาวอีสานอย่างแท้จริง

แล้วคุณล่ะ? เคยได้ยิน "กลอนสอย" ประโยคไหนที่ฟังแล้วติดหู หรือขำจนท้องแข็งที่สุดบ้าง? ลองพิมพ์มาแบ่งปันในคอมเมนต์กันหน่อย!