ทำไม สีของปัสสาวะมีหลายสี มีความแตกต่างกันอย่างไร?

เคยสงสัยกันใช่มั๊ยคะ ทำไม สีของปัสสาวะ มีหลากหลายสี สีของปัสสาวะและอุณหภูมิที่รู้สึกได้ขณะขับถ่าย เป็นผลมาจากกลไกการกรองของเสีย และการรักษาสมดุลของน้ำในร่างกายโดยไต ซึ่งสามารถอธิบายในเชิงสรีรวิทยาการแพทย์ได้ดังนี้ค่ะ

สาเหตุที่ปัสสาวะมีสีเหลืองและเข้มข้นไม่เท่ากัน

ความเหลืองของปัสสาวะเกิดจากสารเม็ดสีที่มีชื่อว่า ยูโรบิลิน (Urobilin) หรือ ยูโรโครม (Urochrome) ซึ่งเป็นสารที่ได้จากการสลายตัวของฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดงที่หมดอายุขัย ผ่านกระบวนการขับออกที่ตับและไต

การที่สีของปัสสาวะเปลี่ยนแปลงไปจากเหลืองอ่อน ฟางข้าว ไปจนถึงเหลืองเข้ม ขึ้นอยู่กับ ระดับความเข้มข้นของการขับน้ำออกจากร่างกาย

• สีเหลืองอ่อนถึงใส: เกิดขึ้นเมื่อร่างกายได้รับน้ำอย่างเพียงพอ ไตจะทำการขับน้ำส่วนเกินออกมาเพื่อรักษาสมดุล ส่งผลให้สารยูโรบิลินถูกเจือจางลง ปัสสาวะจึงมีสีอ่อน
• สีเหลืองเข้มหรือสีชา: เกิดขึ้นเมื่อร่างกายขาดน้ำ เช่น หลังตื่นนอนตอนเช้า ออกกำลังกาย หรือดื่มน้ำน้อย ไตจะปรับกลไกด้วยการหลั่งฮอร์โมนต้านการขับปัสสาวะ เพื่อดูดน้ำกลับเข้าสู่กระแสเลือดให้ได้มากที่สุด ทำให้ปัสสาวะมีความเข้มข้นสูง สารเม็ดสีจึงอัดแน่นจนเห็นเป็นสีเหลืองเข้ม

สาเหตุที่รู้สึกว่าปัสสาวะมีความร้อน

ปัสสาวะที่ถูกขับออกมาจริง ๆ แล้วไม่ได้มีอุณหภูมิสูงเกินไปกว่าปกติ แต่มีอุณหภูมิเท่ากับ อุณหภูมิแกนกลางของร่างกาย ซึ่งอยู่ที่ประมาณ 37 องศาเซลเซียส ปัสสาวะถูกพักไว้ในกระเพาะปัสสาวะ ซึ่งอยู่ภายในร่างกาย จึงซึมซับความร้อนตามธรรมชาติ เมื่อขับถ่ายออกมาสัมผัสกับผิวหนังภายนอกหรืออากาศที่มีอุณหภูมิต่ำกว่า จึงทำให้รู้สึก warm หรืออุ่นร้อน

อย่างไรก็ตาม หากรู้สึก ร้อนวูบวาบหรือแสบร้อน ขณะปัสสาวะ อาจไม่ใช่เรื่องของอุณหภูมิปกติ แต่เกิดจากการอักเสบหรือติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ ทำให้เส้นประสาทบริเวณท่อปัสสาวะ ส่งสัญญาณความเจ็บปวดที่คล้ายความแสบร้อนไปยังสมองค่ะ