อ้างว่าถูกแฮก หลังโพสต์ด่าได้ไหม

อ้างว่าถูกแฮก หลังโพสต์ด่าได้ไหม

โพสต์ข้อความด่าหรือกล่าวหาคนอื่นตอนกลางคืน พอตื่นเช้ามาเห็นว่าคู่กรณีแคปหน้าจอไว้แล้วขู่ว่าจะฟ้อง เจ้าของบัญชีกลับบอกว่าไม่ได้เป็นคนโพสต์ แต่บัญชีถูกแฮก คำถามคือคำพูดนี้จะช่วยให้รอดจากคดีได้หรือไม่ คำตอบคือ อ้างได้ถ้าถูกแฮกจริง แต่คำว่าโดนแฮกเพียงอย่างเดียวไม่ได้ทำให้พ้นความรับผิดทันที

ในคดีจริง ศาลไม่ได้ดูเพียงว่าข้อความถูกโพสต์จากบัญชีของใคร แต่จะพิจารณาว่าใครเป็นผู้ควบคุมบัญชีในช่วงเวลานั้น ใครมีอุปกรณ์ที่ใช้โพสต์ ใครรู้รายละเอียดของเหตุการณ์ และมีพฤติการณ์อื่นเชื่อมโยงกับข้อความหรือไม่ ดังนั้นบัญชีเป็นชื่อของเราไม่ได้แปลว่าเราผิดแน่นอน แต่การปฏิเสธลอย ๆ ก็ไม่ได้แปลว่าจะหลุดคดีเช่นกัน

การโพสต์ด่าอาจเข้าข่ายความผิดแบบไหน

คำว่าโพสต์ด่ามีหลายระดับ ถ้าเป็นเพียงคำหยาบหรือคำดูถูกโดยไม่ได้กล่าวหาข้อเท็จจริง อาจต้องพิจารณาเรื่องความผิดฐานดูหมิ่น แต่ถ้าเป็นการบอกต่อคนอื่นว่าใครโกง หลอกลวง เบี้ยวหนี้ ทุจริต หรือมีพฤติกรรมเสียหาย ทั้งที่ข้อความนั้นอาจทำให้บุคคลดังกล่าวเสียชื่อเสียง ก็อาจเข้าข่ายหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326

ถ้าโพสต์อยู่ในพื้นที่สาธารณะ เปิดให้คนทั่วไปเห็น หรือเผยแพร่ต่อคนจำนวนมาก ความผิดอาจถูกพิจารณาเป็นหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณาตามมาตรา 328 ซึ่งมีโทษสูงขึ้นกว่าการกล่าวหาต่อบุคคลที่สามในวงจำกัด ส่วนการโพสต์ในกลุ่มปิดหรือส่งต่อในแชตส่วนตัวก็ไม่ได้ปลอดภัยเสมอไป เพราะยังอาจมีบุคคลที่สามรับรู้ข้อความได้

การใช้โซเชียลมีเดียไม่ได้ทำให้ทุกข้อความกลายเป็นความผิดตามพระราชบัญญัติคอมพิวเตอร์โดยอัตโนมัติ หากเป็นเรื่องหมิ่นประมาทบุคคล กฎหมายคอมพิวเตอร์มาตรา 14 มีข้อยกเว้นสำหรับกรณีที่เป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญาอยู่แล้ว แต่หากมีการหลอกลวงประชาชน นำเข้าข้อมูลเท็จเพื่อให้เกิดความเสียหายในวงกว้าง หรือมีพฤติการณ์ทางคอมพิวเตอร์อื่น ก็อาจมีกฎหมายส่วนอื่นเข้ามาเกี่ยวข้อง

หลักฐานอะไรที่ช่วยยืนยันว่าถูกแฮกจริง

ข้ออ้างว่าบัญชีถูกแฮกจะมีน้ำหนักมากขึ้นเมื่อมีเหตุการณ์ผิดปกติเกิดขึ้นก่อนหรือใกล้กับเวลาที่มีการโพสต์ เช่น ได้รับอีเมลแจ้งเตือนว่ามีคนเข้าสู่ระบบจากอุปกรณ์หรือสถานที่ที่ไม่รู้จัก มีการเปลี่ยนอีเมล เปลี่ยนเบอร์โทรศัพท์ เปลี่ยนรหัสผ่าน หรือพบเซสชันการใช้งานจากเครื่องที่เจ้าของไม่เคยใช้

หลักฐานสำคัญอาจประกอบด้วยประวัติการเข้าสู่ระบบ อีเมลแจ้งเตือนจากแพลตฟอร์ม ภาพหน้าจอการแจ้งเตือน วันเวลาในการกู้คืนบัญชี ประวัติการเปลี่ยนรหัสผ่าน และข้อมูลจากโทรศัพท์หรือคอมพิวเตอร์ของเจ้าของบัญชี หากมีพยานว่าช่วงเวลานั้นเจ้าของบัญชีอยู่ที่อื่น ไม่มีโทรศัพท์อยู่กับตัว หรือไม่สามารถใช้งานบัญชีได้ ข้อมูลเหล่านี้ก็อาจช่วยอธิบายเหตุการณ์ได้

ในบางกรณี เจ้าหน้าที่อาจขอข้อมูลจากผู้ให้บริการหรือใช้ข้อมูลทางเทคนิคประกอบการตรวจสอบ เช่น อุปกรณ์ที่เข้าสู่ระบบ ตำแหน่งโดยประมาณ และบันทึกกิจกรรมของบัญชี ข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้ชี้ขาดทุกคดี แต่ช่วยตอบคำถามว่ามีบุคคลอื่นเข้าถึงบัญชีจริงหรือไม่ และการโพสต์เกิดขึ้นจากพฤติกรรมการใช้งานแบบใด

พฤติการณ์ที่ทำให้ข้ออ้างฟังไม่ขึ้น

หากไม่มีหลักฐานว่าบัญชีผิดปกติเลย แต่ก่อนหน้านั้นเจ้าของบัญชีเคยทะเลาะกับคู่กรณี เคยโพสต์ข้อความในลักษณะเดียวกัน หรือหลังโพสต์แล้วยังเข้ามาตอบคอมเมนต์ กดถูกใจ แชร์ข้อความ และลบโพสต์ด้วยตัวเอง พฤติการณ์เหล่านี้อาจทำให้คำอ้างว่าถูกแฮกมีน้ำหนักลดลง

การที่ข้อความใช้สำนวนเฉพาะ คำเรียกเฉพาะกลุ่ม หรือมีรายละเอียดที่รู้กันเฉพาะเจ้าของบัญชีกับคู่กรณี ก็อาจถูกนำมาใช้เชื่อมโยงตัวผู้โพสต์ได้เช่นกัน รวมถึงประวัติการสนทนาก่อนและหลังเกิดเหตุ หากพบว่าเจ้าของบัญชีพูดถึงเรื่องเดียวกันในหลายช่องทาง ก็อาจทำให้คำปฏิเสธถูกตั้งคำถามมากขึ้น

อีกกรณีหนึ่งคือเจ้าของบัญชีให้คนอื่นใช้รหัสผ่าน ให้คนในบ้านยืมโทรศัพท์ หรือปล่อยให้บัญชีเปิดค้างอยู่ในคอมพิวเตอร์ที่คนอื่นเข้าถึงได้ เหตุการณ์แบบนี้อาจทำให้ระบุตัวผู้โพสต์ได้ยาก แต่ไม่ได้แปลว่าเป็นการแฮกเสมอไป เพราะการให้สิทธิ์เข้าถึงโดยสมัครใจมีลักษณะแตกต่างจากการบุกรุกโดยไม่ได้รับอนุญาต

ถ้าถูกแฮกจริง ควรทำอะไรทันที

สิ่งแรกคือเก็บหลักฐานที่เกี่ยวข้องให้เร็วที่สุดเท่าที่ทำได้ ทั้งภาพหน้าจอโพสต์ อีเมลแจ้งเตือน ประวัติการเข้าสู่ระบบ รายการอุปกรณ์ และเวลาที่พบความผิดปกติ ควรเก็บลิงก์ของโพสต์และโปรไฟล์ไว้ด้วย ไม่ควรตัดต่อภาพหรือใส่ข้อความเพิ่ม เพราะอาจทำให้เกิดข้อสงสัยเรื่องความน่าเชื่อถือของหลักฐาน

หลังจากเก็บข้อมูลเบื้องต้นแล้ว ให้เปลี่ยนรหัสผ่าน ออกจากระบบในทุกอุปกรณ์ เปิดการยืนยันตัวตนสองขั้นตอน และตรวจสอบอีเมลกับหมายเลขโทรศัพท์ที่ผูกกับบัญชี จากนั้นใช้ช่องทางกู้คืนบัญชีของแพลตฟอร์มและแจ้งเหตุแก่เจ้าหน้าที่ หากมีการปลอมแปลงตัวตน ข่มขู่ หรือเข้าถึงบัญชีโดยไม่ได้รับอนุญาต ควรแจ้งความโดยเล่าตามข้อเท็จจริงที่ทราบ ไม่เติมรายละเอียดที่ยังไม่แน่ใจ

ถ้าถูกแจ้งความหรือได้รับหมายเรียกแล้ว ไม่ควรรีบลบโทรศัพท์ ล้างเครื่อง หรือลบอีเมลแจ้งเตือน เพราะข้อมูลเหล่านี้อาจช่วยพิสูจน์ทั้งฝ่ายผู้กล่าวหาและฝ่ายผู้ถูกกล่าวหา ควรเก็บอุปกรณ์เดิมไว้และปรึกษาทนายเพื่อจัดลำดับหลักฐาน รวมถึงชี้แจงว่าช่วงเวลาเกิดเหตุมีใครเข้าถึงบัญชีหรืออุปกรณ์ได้บ้าง

ถ้าไม่ได้ถูกแฮก แต่อ้างขึ้นมาเองจะเป็นอย่างไร

การปฏิเสธความผิดและขอให้ผู้กล่าวหาพิสูจน์ว่าเราเป็นผู้โพสต์ เป็นสิทธิอย่างหนึ่งของผู้ถูกกล่าวหา แต่การแต่งเรื่องว่าถูกแฮกแล้วไปแจ้งข้อมูลเท็จต่อเจ้าหน้าที่อาจสร้างปัญหาเพิ่ม หากข้อความเท็จเกี่ยวกับการกระทำความผิดถูกแจ้งต่อพนักงานสอบสวนและอาจทำให้ผู้อื่นเสียหาย ก็อาจเกี่ยวข้องกับความผิดฐานแจ้งข้อความเท็จตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 172

ความเสี่ยงจะหนักขึ้นหากมีการสร้างหลักฐานปลอม เช่น ทำภาพหน้าจอปลอม ลบหรือแก้ไขประวัติการเข้าสู่ระบบ หรือให้บุคคลอื่นรับรองเหตุการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้น เพราะเมื่อหลักฐานทางเทคนิคไม่ตรงกับคำให้การ คำอธิบายเรื่องถูกแฮกอาจกลายเป็นพฤติการณ์ที่ทำให้ศาลเชื่อว่าพยายามปกปิดความจริง

ดังนั้นคำตอบที่ตรงที่สุดคือ อ้างว่าถูกแฮกได้ แต่ต้องอ้างตามความจริงและพร้อมแสดงหลักฐาน ไม่ใช่ใช้เป็นประโยคสำเร็จรูปหลังถูกจับได้ว่าโพสต์ด่า ถ้าถูกแฮกจริง ควรรีบรักษาหลักฐานและแจ้งเหตุอย่างเป็นระบบ ถ้าเป็นคนโพสต์เอง การหยุดเผยแพร่ ลบการแชร์ที่ยังควบคุมได้ รับผิดชอบต่อข้อความ และขอคำปรึกษาทางกฎหมายตั้งแต่ต้น ย่อมปลอดภัยกว่าการสร้างเรื่องใหม่มาปิดบังเรื่องเดิม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th