จังหวัดที่มีความสุขที่สุดในประเทศไทย

ถ้าถามว่าจังหวัดไหนในประเทศไทยมีคนมีความสุขมากที่สุด คำตอบจากผลสำรวจระดับจังหวัดที่เผยแพร่ไว้คือ จังหวัดมหาสารคาม ด้วยคะแนนสุขภาพจิตเฉลี่ย 37.39 คะแนน จากคะแนนเต็ม 45 คะแนน

ตัวเลขนี้ไม่ได้หมายความว่าคนทุกคนในมหาสารคามมีความสุขตลอดเวลา แต่เป็นค่าเฉลี่ยจากการตอบแบบประเมินของประชาชนอายุ 15 ปีขึ้นไป โดยให้ประเมินความรู้สึก เหตุการณ์ และสภาพจิตใจของตนเองในช่วง 1 เดือนที่ผ่านมา

วัดความสุขด้วยคำถาม 15 ข้อ

การสำรวจใช้คำถามสุขภาพจิตฉบับสั้นจำนวน 15 ข้อ แต่ละข้อมีคะแนนตั้งแต่ 0 ถึง 3 คะแนน รวมกันได้สูงสุด 45 คะแนน คำถามครอบคลุมความรู้สึกด้านบวก ความมั่นใจ ความสามารถในการจัดการปัญหา ความสัมพันธ์กับคนรอบตัว และความรู้สึกต่อการใช้ชีวิตประจำวัน

เกณฑ์การแปลผลแบ่งคะแนนออกเป็นสามระดับ คะแนนไม่เกิน 27 คะแนนถือว่าต่ำกว่าคนทั่วไป คะแนน 27.01–34.00 คะแนนอยู่ในระดับเท่ากับคนทั่วไป และคะแนนตั้งแต่ 34.01 คะแนนขึ้นไปอยู่ในระดับสูงกว่าคนทั่วไป ดังนั้นคะแนน 37.39 ของมหาสารคามจึงอยู่ในกลุ่มที่สูงกว่าคนทั่วไปอย่างชัดเจน

10 จังหวัดที่ได้คะแนนสูงสุด

• อันดับ 1 มหาสารคาม — 37.39 คะแนน

• อันดับ 2 ชุมพร — 37.21 คะแนน

• อันดับ 3 ชัยภูมิ — 37.15 คะแนน

• อันดับ 4 น่าน — 37.04 คะแนน

• อันดับ 5 ร้อยเอ็ด — 36.64 คะแนน

• อันดับ 6 สมุทรสาคร — 36.40 คะแนน

• อันดับ 7 บึงกาฬ — 36.37 คะแนน

• อันดับ 8 พิจิตร — 36.32 คะแนน

• อันดับ 9 แพร่ — 35.85 คะแนน

• อันดับ 10 นราธิวาส — 35.79 คะแนน

คะแนนของสามอันดับแรกอยู่ใกล้กันมาก มหาสารคามนำชุมพรเพียง 0.18 คะแนน และนำชัยภูมิ 0.24 คะแนน จึงไม่ใช่การชนะที่ทิ้งห่างจนเห็นความแตกต่างแบบสุดขั้ว แต่เป็นการจัดอันดับจากค่าเฉลี่ยที่ละเอียดถึงระดับทศนิยมสองตำแหน่ง

ทำไมจังหวัดที่ไม่ได้ร่ำรวยที่สุดจึงติดอันดับหนึ่ง

ความสุขที่วัดด้วยแบบประเมินสุขภาพจิตไม่ใช่การจัดอันดับรายได้ ผลิตภัณฑ์มวลรวม หรือจำนวนโครงการขนาดใหญ่ของจังหวัด คนที่มีรายได้สูงอาจยังมีความเครียดจากงาน การเดินทาง หนี้สิน หรือความสัมพันธ์ ขณะที่คนในพื้นที่ที่ใช้ชีวิตเรียบง่ายอาจมีเวลาพบครอบครัวและได้รับแรงสนับสนุนจากชุมชนมากกว่า

สิ่งที่คะแนนนี้ชวนให้คิดคือ ความรู้สึกมั่นคงและการมีคนรอบตัวที่พึ่งพาได้อาจมีความหมายต่อชีวิตไม่แพ้รายได้ การมีเพื่อนบ้านที่รู้จักกัน การได้พูดคุยกับครอบครัว หรือการใช้ชีวิตในสภาพแวดล้อมที่ไม่เร่งรีบ ล้วนเป็นเรื่องใกล้ตัวที่ตัวเลขเศรษฐกิจอาจวัดได้ไม่ครบ

ในรายชื่อ 10 อันดับแรกมีจังหวัดจากหลายภูมิภาค ทั้งภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคเหนือ ภาคใต้ และภาคกลาง จึงไม่มีคำตอบว่าจังหวัดที่มีความสุขต้องเป็นเมืองท่องเที่ยว เมืองใหญ่ หรือจังหวัดที่มีธรรมชาติสวยงามเพียงอย่างเดียว ความสุขของผู้คนอาจเกิดจากส่วนผสมหลายด้านที่แตกต่างกันในแต่ละพื้นที่

คนต่างวัยมีความสุขไม่เท่ากัน

ผลสำรวจชุดเดียวกันพบว่ากลุ่มอายุ 60 ปีขึ้นไปมีคะแนนสุขภาพจิตเฉลี่ยสูงสุดเมื่อเทียบกับกลุ่มวัยรุ่นและวัยทำงาน ข้อมูลนี้ไม่ได้แปลว่าผู้สูงอายุไม่มีปัญหา แต่สะท้อนว่าความสุขอาจเกี่ยวข้องกับความคาดหวังต่อชีวิต ภาระหน้าที่ และจังหวะการใช้ชีวิตที่เปลี่ยนไปตามวัย

เมื่อมองในภาพรวม คนที่อยู่นอกเขตเทศบาลมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าคนที่อยู่ในเขตเทศบาลเล็กน้อย ความแตกต่างนี้อาจเกี่ยวข้องกับสภาพแวดล้อม ความหนาแน่นของผู้คน การเดินทาง และความสัมพันธ์ในชุมชน แต่ไม่ควรนำไปสรุปว่าคนต่างจังหวัดมีความสุขกว่าคนเมืองทุกคน เพราะแต่ละคนมีเงื่อนไขชีวิตไม่เหมือนกัน

คำว่าแชมป์ความสุขต้องอ่านอย่างระมัดระวัง

ข้อมูลนี้เป็นผลสำรวจของปี 2563 หรือช่วงปี 2020 ไม่ใช่การถ่ายทอดสถานการณ์ของทุกจังหวัดในปีปัจจุบัน เศรษฐกิจ โรคระบาด การย้ายถิ่น ราคาสินค้า และสภาพสังคมสามารถเปลี่ยนคะแนนความรู้สึกของผู้คนได้เสมอ หากมีการสำรวจรอบใหม่ อันดับก็อาจเปลี่ยนแปลงได้

อีกประเด็นที่ควรแยกให้ออกคือคำว่า จังหวัดที่มีคะแนนเฉลี่ยสูงสุด ไม่ได้เท่ากับจังหวัดที่ทุกคนมีความสุขที่สุด คนในมหาสารคามยังมีทั้งคนที่กำลังเครียด มีปัญหาครอบครัว รายได้ไม่พอ หรือกำลังเผชิญความสูญเสียเหมือนกับคนในพื้นที่อื่น เพียงแต่เมื่อรวมคำตอบของกลุ่มตัวอย่างทั้งหมดแล้ว ค่าเฉลี่ยของจังหวัดอยู่สูงที่สุด

คำตอบจึงไม่ใช่การบอกให้ทุกคนย้ายไปอยู่มหาสารคาม แต่เป็นการชวนมองว่าความสุขของสังคมไม่ได้สร้างจากความเจริญทางวัตถุเพียงด้านเดียว จังหวัดที่คนรู้สึกว่าตนเองมีคุณค่า มีคนคอยช่วยเหลือ และมีพื้นที่ให้ใช้ชีวิตอย่างไม่กดดัน อาจทำให้ผู้คนรู้สึกดีได้ แม้จะไม่ได้มีทุกอย่างมากที่สุดก็ตาม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th