น้ำป่าไหลหลากมาเร็ว หนีอย่างไรให้รอด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เสียงฝนบนภูเขาอาจฟังเหมือนเสียงธรรมดา จนกระทั่งน้ำสีขุ่นเริ่มไหลผ่านลำห้วยแรงขึ้น เศษกิ่งไม้กระแทกโขดหินดังเป็นจังหวะ และระดับน้ำค่อยๆ สูงขึ้นโดยไม่มีเวลาให้ยืนมองนาน ภัยจากน้ำป่าไหลหลากไม่ได้เดินทางมาอย่างช้าๆ เหมือนน้ำท่วมในเมือง แต่ไหลลงจากพื้นที่สูงพร้อมดิน โคลน หิน และต้นไม้ จึงเปลี่ยนลำห้วยเล็กๆ ให้กลายเป็นกระแสน้ำที่พัดคน รถ และสิ่งของขนาดใหญ่ไปได้ในเวลาไม่นาน

หากบ้านพักหรือสถานที่ท่องเที่ยวอยู่ใกล้ลำห้วย น้ำตก เชิงเขา หรือทางน้ำเดิม อย่ารอให้เห็นน้ำทะลักเข้าถึงตัวบ้านก่อนจึงค่อยตัดสินใจ การอพยพที่ปลอดภัยเริ่มตั้งแต่มีฝนตกหนักต่อเนื่อง ฝนตกบนพื้นที่ต้นน้ำเป็นเวลานาน น้ำในลำห้วยเปลี่ยนเป็นสีขุ่น มีเสียงก้อนหินหรือต้นไม้ไหลมากับน้ำ ระดับน้ำขึ้นเร็วผิดปกติ หรือพื้นดินและสิ่งก่อสร้างเริ่มสั่นสะเทือน เมื่อสังเกตสัญญาณเหล่านี้ ให้หยิบโทรศัพท์ ยาประจำตัว บัตรประชาชน น้ำดื่ม ไฟฉาย และของจำเป็นใกล้ตัว แล้วเดินขึ้นพื้นที่สูงทันที

เส้นทางหนีควรพาออกจากลำห้วยและแนวทางน้ำ ไม่ใช่เดินเลียบตลิ่งเพื่อหาทางข้าม เพราะน้ำอาจเปลี่ยนทิศทางได้ตลอดเวลา ให้เลือกเนินสูง อาคารแข็งแรงชั้นบน หรือจุดอพยพตามประกาศของเจ้าหน้าที่ หากอยู่กับเด็ก ผู้สูงอายุ หรือคนที่เดินลำบาก ให้ช่วยเคลื่อนย้ายก่อนเก็บสัมภาระ อย่าเสียเวลาขนของหนักจนทำให้ทุกคนออกจากพื้นที่ช้า และอย่าแยกกันไปคนละทางโดยไม่บอกจุดหมาย

สิ่งที่ดูเหมือนแอ่งน้ำตื้นอาจมีหลุม ถนนขาด ฝาท่อเปิด หรือกระแสน้ำซ่อนอยู่ใต้ผิวน้ำ น้ำไหลเพียงระดับหน้าแข้งก็ทำให้เสียหลักได้ โดยเฉพาะเมื่อน้ำพัดกิ่งไม้และก้อนหินมาปะทะขา จึงไม่ควรเดินลุย ว่ายน้ำ หรือขี่รถฝ่ากระแสน้ำ หากเส้นทางข้างหน้ามีน้ำไหลข้ามถนน ให้หยุดและหันกลับไปยังจุดสูง อย่าขับอ้อมแผงกั้นหรือเชื่อว่ารถจะฝ่าน้ำได้ เพราะแรงน้ำสามารถทำให้รถลอยหรือพลิกคว่ำ แม้ระดับน้ำดูไม่สูงมาก

หากน้ำเริ่มเข้าบ้าน ให้ตัดกระแสไฟฟ้าเฉพาะเมื่อเดินไปยังแผงไฟได้โดยไม่ต้องเหยียบพื้นที่เปียก และอย่าสัมผัสปลั๊ก สายไฟ หรือเครื่องใช้ไฟฟ้าขณะตัวเปียก ถอยออกจากบริเวณที่มีเสาไฟล้ม สายไฟหย่อน หรือหม้อแปลงส่งเสียงผิดปกติ เพราะน้ำเป็นตัวนำไฟฟ้าและอาจทำให้เกิดอันตรายโดยมองไม่เห็น จากนั้นขึ้นชั้นบนหรือพื้นที่สูงที่มั่นคง ปิดประตูหน้าต่างเท่าที่ทำได้ และส่งพิกัดให้ครอบครัวหรือหน่วยงานช่วยเหลือ โดยระบุจำนวนคน ผู้ป่วย เด็กเล็ก และสิ่งกีดขวางที่เจ้าหน้าที่ควรรู้

คนที่ติดอยู่ในรถต้องตั้งสติ ปลดเข็มขัดนิรภัยทันที และปลดล็อกประตู หากประตูเปิดได้โดยไม่ต้องฝืนกระแสน้ำ ให้เคลื่อนตัวออกไปยังพื้นที่สูง หากเปิดไม่ได้ ให้ลดกระจกแล้วออกทางหน้าต่างก่อนน้ำจะสูงถึงระดับกระจก กรณีกระจกไฟฟ้าใช้ไม่ได้ อุปกรณ์ทุบกระจกแบบฉุกเฉินอาจช่วยได้ หากรถจมน้ำจนแรงดันภายนอกมากกว่าแรงดันภายใน การฝืนเปิดประตูอาจทำได้ยาก จึงควรรักษาอากาศและหาทางออกทางกระจกหรือกระจกหลัง เมื่อขึ้นจากรถได้แล้ว อย่ากลับไปเอาสัมภาระ และอย่าเกาะรถที่กำลังไหลไปตามน้ำ

ถ้ากระแสน้ำพัดจนล้ม ให้พยายามหันหน้าไปทางฟ้า กางแขนเพื่อช่วยพยุงตัว และยกเท้าไปตามทิศทางน้ำเพื่อป้องกันศีรษะกระแทกสิ่งกีดขวาง อย่าพยายามยืนในจุดที่กระแสแรง เพราะขาอาจติดกิ่งไม้หรือก้อนหินจนลุกไม่ขึ้น ให้พยายามเคลื่อนตัวเข้าหาขอบที่สูงกว่าเมื่อมองเห็นจังหวะน้ำเบาลง และตะโกนขอความช่วยเหลือหรือใช้ไฟฉายส่งสัญญาณ หากเห็นคนอื่นกำลังถูกน้ำพัด อย่ากระโดดลงไปช่วยด้วยตัวเอง เพราะอาจกลายเป็นผู้ประสบภัยเพิ่ม ให้โยนเชือก ห่วงยาง หรือสิ่งที่ลอยน้ำได้จากจุดมั่นคง พร้อมโทรแจ้งเจ้าหน้าที่

ความมืดทำให้ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นหลายเท่า อย่าเดินสำรวจลำห้วยหรือออกไปตามหาคนในช่วงฝนตกหนัก ใช้ไฟฉายแทนการถือเทียน และชาร์จโทรศัพท์เท่าที่จำเป็นเพื่อรักษาแบตเตอรี่ เก็บโทรศัพท์ไว้ในถุงกันน้ำ จดเบอร์ฉุกเฉินไว้บนกระดาษ และติดตามประกาศจากหน่วยงานในพื้นที่ หากต้องขอความช่วยเหลือ โทรสายด่วน ปภ. 1784 สำหรับเหตุสาธารณภัย หรือ 1669 เมื่อมีผู้บาดเจ็บ หมดสติ หายใจลำบาก หรือมีภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์

หลังฝนหยุด น้ำอาจยังเพิ่มระดับต่อได้จากฝนบนภูเขาที่ไหลลงมาภายหลัง จึงอย่ารีบกลับบ้านเพียงเพราะมองเห็นท้องฟ้าเปิด รอประกาศจากเจ้าหน้าที่และตรวจเส้นทางก่อนกลับเข้าพื้นที่ ระวังน้ำปนเปื้อนจากสิ่งปฏิกูล สารเคมี และสัตว์มีพิษ อย่าดื่มน้ำจากภาชนะที่สัมผัสน้ำท่วมโดยไม่ผ่านการฆ่าเชื้อ และอย่าเปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าหรือแก๊สจนกว่าผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบแล้ว

การเอาชีวิตรอดจากน้ำป่าไหลหลากจึงไม่ได้อาศัยกำลังว่ายน้ำหรือความกล้าเสี่ยง แต่เริ่มจากการอ่านสัญญาณให้เร็ว ตัดสินใจออกจากทางน้ำก่อนกระแสจะปิดทาง และรักษาระยะห่างจากสิ่งที่มองไม่เห็นใต้ผิวน้ำ ทุกนาทีที่ใช้เดินขึ้นที่สูงตั้งแต่ยังมีเส้นทางโล่ง อาจเป็นเวลาสำคัญที่ช่วยให้ทั้งครอบครัวกลับบ้านได้อย่างปลอดภัย