ทำไมบางคนมีชื่อเล่น 2 ชื่อ? ที่มาของธรรมเนียมตั้งชื่อซ้อนของคนไทย

สวัสดีชาวโพสต์จังกันทุกคน เคยไหม เจอคนคนหนึ่งแล้วได้ยินคนเรียกชื่อไม่เหมือนกัน จนต้องหันไปถามว่า ตกลงชื่ออะไรกันแน่ บางคนที่บ้านเรียกชื่อหนึ่ง เพื่อนเรียกอีกชื่อหนึ่ง

ส่วนที่ทำงานก็อาจมีอีกชื่อที่ใช้จนติดปาก ทั้งที่เป็นคนเดียวกันแท้ ๆ เรื่องนี้พบได้ไม่น้อยในสังคมไทย และบางครั้งชื่อเล่นอีกชื่อหนึ่งก็ติดตัวไปนานจนกลายเป็นชื่อที่คนรู้จักมากกว่าชื่อเดิมเสียอีก

จริง ๆ แล้วการที่คนไทยบางคนมีชื่อเล่น 2 ชื่อ หรือมีชื่อเรียกมากกว่าหนึ่งชื่อ ไม่ได้หมายความว่ามีธรรมเนียมกำหนดว่าคนหนึ่งคนจะต้องมีชื่อเล่นสองชื่อโดยเฉพาะ

แต่เกิดจากลักษณะการตั้งชื่อและการเรียกขานของคนในครอบครัว รวมถึงสภาพแวดล้อมที่เจ้าตัวเติบโตขึ้นมา ชื่อหนึ่งอาจเกิดจากพ่อแม่ตั้งให้ตั้งแต่เด็ก ขณะที่อีกชื่อเกิดจากญาติ เพื่อน โรงเรียน หรือคนรอบตัวเรียกจนติดปาก

วัฒนธรรมไทยเองคุ้นเคยกับการมี ชื่อเล่น ควบคู่กับชื่อจริงมานานแล้ว โดยชื่อเล่นมักใช้ในชีวิตประจำวัน ส่วนชื่อจริงจะใช้ในบริบทที่เป็นทางการมากกว่า

การตั้งชื่อเล่นจึงมักไม่ได้เคร่งครัดเหมือนชื่อจริง และสามารถเปลี่ยนแปลงหรือเกิดชื่อใหม่ขึ้นมาได้ตามช่วงชีวิต

ชื่อเล่นของเด็กในอดีตจำนวนไม่น้อยมาจากลักษณะของตัวเด็ก เช่น รูปร่าง หน้าตา สีผิว ลำดับการเกิด หรือสิ่งที่เกี่ยวข้องกับช่วงเวลาที่เด็กเกิด

บางชื่อเป็นคำง่าย ๆ ที่เรียกสะดวกและจำง่าย พอโตขึ้นเด็กคนนั้นอาจเข้าโรงเรียนและได้ชื่อใหม่จากเพื่อน หรือมีคนในกลุ่มตั้งฉายาให้ จากชื่อที่ใช้เล่น ๆ ในตอนแรก หากถูกเรียกซ้ำ ๆ ทุกวัน สุดท้ายก็สามารถกลายเป็นชื่อประจำตัวไปเลย

อีกสาเหตุที่ทำให้คนหนึ่งมีชื่อเล่นสองชื่อคือ การเปลี่ยนชื่อเมื่อโตขึ้น เช่น ตอนเด็กพ่อแม่ตั้งชื่อเล่นไว้อย่างหนึ่ง แต่เมื่อเข้าสู่วัยเรียนหรือวัยทำงาน เจ้าตัวรู้สึกว่าชื่อเดิมไม่เหมาะกับตัวเอง จึงเลือกใช้ชื่อใหม่

ขณะที่คนในครอบครัวยังเรียกชื่อเก่าเหมือนเดิม ผลที่ตามมาคือ คนในบ้านรู้จักในชื่อหนึ่ง แต่เพื่อนหรือคนที่ทำงานกลับรู้จักอีกชื่อหนึ่ง

บางครั้งชื่อสองชื่อก็ไม่ได้เกิดจากการตั้งใหม่อย่างเป็นทางการเลยด้วยซ้ำ แต่อาจเกิดจากการเรียกชื่อย่อหรือชื่อเต็ม เช่น เด็กคนหนึ่งมีชื่อเล่นสองพยางค์ แต่ครอบครัวเรียกสั้นลงเหลือพยางค์เดียว

ส่วนเพื่อนกลับเรียกชื่อเต็ม หรือบางคนมีชื่อเล่นที่ใช้ในภาษาไทย และเมื่อเข้าโรงเรียนหรือทำงานก็ใช้ชื่อภาษาอังกฤษอีกชื่อหนึ่ง ทำให้ในชีวิตประจำวันมีชื่อเรียกมากกว่าหนึ่งแบบ

นอกจากนี้ สังคมไทยยังมีการตั้งชื่อจากคนรอบตัวค่อนข้างมาก เด็กบางคนอาจถูกเรียกด้วยชื่อที่พ่อแม่ตั้งไว้ แต่พอมีญาติผู้ใหญ่เรียกอีกแบบ

เพื่อนตั้งฉายาอีกแบบ หรือครูเรียกชื่อที่แตกต่างกัน ชื่อเหล่านั้นอาจค่อย ๆ ติดตัวไปทีละชื่อ โดยไม่มีใครตั้งใจว่าจะสร้าง ชื่อเล่นสองชื่อ ตั้งแต่แรก

แหล่งที่มา: ราชบัณฑิตยสภา, บทความเรื่องพัฒนาการของชื่อและการเรียกชื่อบุคคลในสังคมไทย กล่าวถึงชื่อที่ใช้ตั้งแต่แรกเกิดซึ่งอาจกลายเป็นชื่อเล่น รวมถึงที่มาของชื่อเล่นจากสัตว์ ลักษณะ บุคคล สิ่งของ และอาหาร