ธุรกิจอะไรในภาคเหนือที่เติบโตตามนักท่องเที่ยว

เวลาเห็นนักท่องเที่ยวเดินเต็มถนนคนเดิน คาเฟ่แน่น หรือโรงแรมห้องเต็ม หลายคนอาจมองเห็นแค่ธุรกิจที่อยู่ตรงหน้า แต่จริง ๆ แล้วเงินจากการท่องเที่ยวไม่ได้หยุดอยู่ที่โรงแรมหรือร้านอาหาร เพราะมันไหลต่อไปยังธุรกิจอีกหลายชั้น ตั้งแต่รถรับส่ง ร้านกาแฟ ไปจนถึงงานฝีมือของชุมชน

ข้อมูลล่าสุดที่เผยแพร่ในปี 2569 สะท้อนภาพธุรกิจที่เห็นได้ค่อนข้างชัดเจน โดยเชียงใหม่มีนักท่องเที่ยวเดินทางเข้ามามากกว่า 5.27 ล้านคนในช่วงเดือนมกราคม-พฤษภาคม 2569 สร้างรายได้กว่า 48,387 ล้านบาท และมีอัตราเข้าพักเฉลี่ย 78.39% ขณะที่ภาคเหนือโดยรวมมีรายได้จากผู้เยี่ยมเยือนในปี 2567 กว่า 221,019 ล้านบาท

แล้วธุรกิจไหนที่มีโอกาสได้ประโยชน์จากกระแสนี้บ้าง?

1. โรงแรม ที่พัก และโฮมสเตย์

ธุรกิจแรกที่เห็นได้ชัดที่สุดคือที่พัก เมื่อนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้น ห้องพักก็มีโอกาสถูกจองมากขึ้น ตั้งแต่โรงแรมในเมือง รีสอร์ตบนภูเขา ไปจนถึงโฮมสเตย์ในชุมชน

เชียงใหม่ยังมีการผลักดันการท่องเที่ยวแบบยั่งยืนและการยกระดับผู้ประกอบการตลอดห่วงโซ่อุปทาน ทำให้ที่พักที่ขายประสบการณ์และความเป็นท้องถิ่นมีโอกาสสร้างมูลค่าได้มากกว่าการขายเพียงห้องนอน

2. ร้านอาหารและอาหารพื้นเมือง

นักท่องเที่ยวมาเที่ยวแล้วก็ต้องกิน ธุรกิจอาหารจึงเป็นอีกกลุ่มที่ได้รับเงินจากการท่องเที่ยวโดยตรง ตั้งแต่ร้านอาหารเหนือแบบดั้งเดิม ร้านอาหารในตลาด ไปจนถึงร้านที่นำวัตถุดิบท้องถิ่นมาทำเมนูใหม่ ๆ

แนวทางส่งเสริมการท่องเที่ยวภาคเหนือของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ยังให้ความสำคัญในเรื่องของอาหาร โดยเฉพาะชา กาแฟ และโกโก้ ซึ่งสะท้อนว่าอาหารและเครื่องดื่มกำลังถูกใช้เป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์ท่องเที่ยวมากขึ้น

3. คาเฟ่ ชา กาแฟ และโกโก้

จากร้านกาแฟเล็ก ๆ ในเมืองไปจนถึงคาเฟ่บนดอย ธุรกิจกลุ่มนี้เติบโตไปพร้อมกับพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวที่ไม่ได้ต้องการแค่สถานที่กิน แต่ต้องการสถานที่นั่งพัก ถ่ายรูป และสัมผัสบรรยากาศ

โดยเฉพาะภาคเหนือที่มีทั้งแหล่งปลูกกาแฟ ชา และโกโก้ การนำวัตถุดิบในพื้นที่มาเล่าเป็นเรื่องราวสามารถเพิ่มมูลค่าให้สินค้าได้อีกทางหนึ่ง

4. รถเช่า รถรับส่ง และบริการเดินทาง

ภาคเหนือเป็นพื้นที่ที่สถานที่ท่องเที่ยวกระจายตัว นักท่องเที่ยวจึงต้องใช้บริการเดินทางตั้งแต่รถเช่า รถพร้อมคนขับ รถรับส่งสนามบิน ไปจนถึงบริการนำเที่ยว

เมื่อเชียงใหม่มีเที่ยวบินทั้งในประเทศและต่างประเทศรองรับนักท่องเที่ยวจำนวนมาก ธุรกิจที่เชื่อมระหว่างสนามบิน โรงแรม และแหล่งท่องเที่ยวจึงเป็นอีกฟันเฟืองที่ได้รับอานิสงส์ตามไปด้วย

5. ธุรกิจทัวร์และกิจกรรมท่องเที่ยว

นักท่องเที่ยวยุคนี้ไม่ได้อยากแค่ “ไปถึงแล้วถ่ายรูป” แต่ต้องการทำกิจกรรมด้วย ไม่ว่าจะเป็นเที่ยวชุมชน เดินป่า ทำอาหาร เรียนงานฝีมือ เที่ยวเชิงวัฒนธรรม หรือกิจกรรมเชิงสุขภาพ

ททท. เองก็ผลักดันการท่องเที่ยวภาคเหนือไปในทิศทางนี้ ทั้งกิจกรรมชุมชน ธรรมชาติ และประสบการณ์ที่ช่วยเพิ่มวันพักและการใช้จ่ายของนักท่องเที่ยว

6. ธุรกิจสุขภาพและ Wellness

เชียงใหม่และจังหวัดท่องเที่ยวทางเหนือมีจุดขายเรื่องการพักผ่อนอยู่แล้ว จึงต่อยอดไปสู่สปา นวดไทย Wellness Retreat โยคะ และกิจกรรมดูแลสุขภาพได้

ททท. ระบุ Wellness หรือกิจกรรม Retreat เป็นหนึ่งในกลุ่มสินค้าที่ต้องการผลักดันเพื่อเพิ่มมูลค่าการท่องเที่ยวภาคเหนือโดยตรง

7. ผ้าทอ งานฝีมือ และของฝากท้องถิ่น

นักท่องเที่ยวกลับบ้านมักไม่ได้กลับมือเปล่า ผ้าทอ เครื่องเงิน เครื่องจักสาน ของตกแต่งบ้าน และสินค้าทำมือจึงเป็นธุรกิจที่เชื่อมกับการท่องเที่ยวโดยตรง

จุดสำคัญคือสินค้าเหล่านี้ไม่ได้ขายแค่ “ของ” แต่ขายเรื่องราวของพื้นที่ด้วย ซึ่งสอดคล้องกับแนวทาง Northern Blend ที่ ททท. ต้องการผลักดันสินค้า Fashion และ Craft ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น

8. ธุรกิจท่องเที่ยวชุมชน

เมื่อเมืองหลักเริ่มมีนักท่องเที่ยวหนาแน่นมากขึ้น โอกาสจึงขยับไปยังเมืองรองและชุมชนรอบนอก ทั้งโฮมสเตย์ อาหารพื้นบ้าน งานฝีมือ และกิจกรรมวิถีชีวิต

แนวทางนี้ตรงกับการผลักดันให้เกิดการกระจายนักท่องเที่ยวจากเมืองหลักไปยังเมืองน่าเที่ยวของภาคเหนือ เพื่อให้รายได้กระจายออกไปมากขึ้น

9. ธุรกิจสินค้าท้องถิ่นและของกินกลับบ้าน

น้ำพริก แคบหมู ไส้อั่ว ชา กาแฟ ผลไม้อบแห้ง และผลิตภัณฑ์จากเกษตรกร เป็นอีกกลุ่มที่ได้รับประโยชน์จากนักท่องเที่ยว เพราะเป็นสินค้าที่ซื้อได้ง่ายและนำกลับบ้านได้

ยิ่งถ้าพัฒนาบรรจุภัณฑ์ให้ดี มีเรื่องราวของแหล่งผลิต และขายผ่านออนไลน์ควบคู่ไปด้วย ลูกค้าอาจไม่ได้จบการซื้อเมื่อเดินทางกลับบ้าน แต่สามารถกลับมาซื้อซ้ำได้

10. ธุรกิจที่ขาย “ประสบการณ์” มากกว่าสินค้า

นี่อาจเป็นกลุ่มที่น่าจับตามองที่สุด เพราะนักท่องเที่ยวจำนวนมากไม่ได้มองหาสิ่งของเพียงอย่างเดียว แต่ต้องการความทรงจำกลับบ้าน

การทำเวิร์กช็อป งานคราฟต์ คลาสทำอาหาร ทัวร์ถ่ายภาพ กิจกรรมเชิงวัฒนธรรม หรือประสบการณ์ที่เชื่อมกับคนท้องถิ่น จึงสามารถสร้างรายได้จากสิ่งที่จับต้องไม่ได้

ทิศทางนี้สอดคล้องกับการปรับเชียงใหม่สู่ต้นแบบการท่องเที่ยวยั่งยืนในปี 2569 ซึ่งเน้นการยกระดับสินค้า บริการ ทักษะ และประสบการณ์ตลอดห่วงโซ่การท่องเที่ยว

มองภาพรวมแล้ว ธุรกิจที่โตตามนักท่องเที่ยวไม่ได้มีแค่ โรงแรมกับร้านอาหาร แต่เป็นทั้งระบบ ตั้งแต่คนขับรถ คนทำทัวร์ เจ้าของคาเฟ่ ช่างฝีมือ เกษตรกร ไปจนถึงเจ้าของกิจกรรมเล็ก ๆ ในชุมชน

และน่าสนใจตรงที่ทิศทางการท่องเที่ยวภาคเหนือกำลังพยายามขยับจากการพึ่งพา “จำนวนคนมาเที่ยว” ไปสู่การเพิ่ม มูลค่าต่อคนและระยะเวลาที่นักท่องเที่ยวอยู่ในพื้นที่ เพราะนักท่องเที่ยวหนึ่งคนที่พักนานขึ้น กินมากขึ้น ซื้อของท้องถิ่น และทำกิจกรรมมากขึ้น ย่อมสร้างเงินหมุนเวียนให้คนในพื้นที่ได้หลายต่อ

พูดง่าย ๆ คือ นักท่องเที่ยวหนึ่งคนไม่ได้สร้างรายได้ให้ธุรกิจเดียว แต่สามารถทำให้เงินหนึ่งก้อนเดินทางไปทั่วทั้งเมืองได้