ทำไมบางคนพูดภาษาเดิมแต่ฟังเหมือนมีสำเนียงต่างชาติหลังเส้นเลือดในสมองตีบ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

จู่ๆ คนที่เพิ่งฟื้นจากเส้นเลือดในสมองตีบกลับพูดภาษาไทยเหมือนเดิม แต่เสียงที่ออกมากลับฟังคล้ายมีสำเนียงฝรั่ง เยอรมัน หรือสำเนียงจากชาติอื่น ทั้งที่เจ้าตัวไม่เคยเรียนและไม่ได้ตั้งใจเลียนแบบใคร อาการประหลาดนี้มีชื่อว่า Foreign Accent Syndrome หรือกลุ่มอาการสำเนียงต่างชาติ

สิ่งที่เปลี่ยนไม่ได้อยู่ที่ความรู้ด้านภาษา แต่อยู่ที่วิธีควบคุมการพูด สมองต้องสั่งการลิ้น ริมฝีปาก ขากรรไกร เพดานปาก เส้นเสียง และลมหายใจให้ทำงานประสานกันในเวลาไม่กี่เสี้ยววินาที เมื่อเครือข่ายเหล่านี้ได้รับความเสียหาย คำเดิมอาจยังอยู่ในความจำ แต่จังหวะการพูด น้ำหนักเสียง ความยาวของสระ และตำแหน่งการออกเสียงกลับคลาดเคลื่อน

คนฟังจึงนำรูปแบบเสียงที่ไม่คุ้นไปเทียบกับสำเนียงที่ตัวเองรู้จัก แล้วรู้สึกว่าผู้ป่วยกำลังพูดไทยด้วยสำเนียงต่างชาติ ทั้งที่จริงแล้วผู้ป่วยไม่ได้พูดภาษาต่างประเทศได้เพิ่มขึ้น และไม่ได้เปลี่ยนเชื้อชาติหรืออัตลักษณ์ของตัวเอง การรับรู้ว่าเป็นสำเนียงเยอรมันหรือสำเนียงฝรั่งจึงอาจแตกต่างกันไปในผู้ฟังแต่ละคน

อาการนี้มักเกี่ยวข้องกับโรคหลอดเลือดสมอง โดยเฉพาะเมื่อบริเวณที่ช่วยวางแผนและประสานการเคลื่อนไหวของการพูดได้รับผลกระทบ แต่ก็มีรายงานหลังการบาดเจ็บที่ศีรษะ ไมเกรน โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง เนื้องอก หรือภาวะทางระบบประสาทบางชนิด ตำแหน่งความเสียหายไม่ได้เหมือนกันทุกคน จึงยังไม่มีคำอธิบายแบบง่ายๆ ว่าสมองจุดเดียวเป็นต้นเหตุเสมอ

แพทย์มักแยกอาการนี้ออกจากภาวะพูดไม่ชัด ความผิดปกติในการวางแผนการพูด และภาวะสูญเสียความสามารถทางภาษา ด้วยการตรวจระบบประสาท ฟังและบันทึกเสียงพูด ประเมินการเคลื่อนไหวของอวัยวะที่ใช้พูด รวมถึงดูภาพสมองจาก CT หรือ MRI ตามความเหมาะสม นักแก้ไขการพูดและภาษาอาจเข้ามาช่วยวิเคราะห์รูปแบบเสียงและวางแผนฟื้นฟูให้เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย

บางคนค่อยๆ กลับมาพูดใกล้เคียงเดิมเมื่อสมองฟื้นตัวและได้รับการบำบัด แต่บางคนยังมีจังหวะหรือน้ำเสียงเปลี่ยนอยู่นาน ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับสาเหตุ ตำแหน่งและขนาดของรอยโรค รวมถึงความผิดปกติด้านการพูดอื่นที่เกิดร่วมกัน ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยยังต้องรับมือกับความอาย ความเครียด และการถูกคนรอบข้างแซวว่าแกล้งทำสำเนียง จึงควรได้รับความเข้าใจควบคู่กับการรักษา

ถ้ามีอาการพูดเปลี่ยนทันที พูดไม่ชัด หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง ชาครึ่งซีก เดินเซ หรือสับสน อย่ารอดูว่าเสียงจะกลับมาเอง เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคหลอดเลือดสมองที่กำลังเกิดขึ้น ให้โทรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที แม้ภายหลังจะฟังดูเหมือนเป็นเพียงสำเนียงแปลกๆ ก็ตาม การตรวจเร็วช่วยเพิ่มโอกาสได้รับการรักษาและลดความเสียหายต่อสมองได้