ทำไมบางคนจึงเชื่อว่าหนอนกำลังไชอยู่ใต้ผิวหนัง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ความรู้สึกเหมือนมีอะไรตัวเล็กๆ ไต่หรือขยับอยู่ใต้ผิวหนังสามารถทรมานคนคนหนึ่งได้จริง แม้เมื่อตรวจแล้วจะไม่พบหนอน ไร หรือแมลงอยู่ในร่างกาย ภาวะนี้เรียกว่า Delusional Infestation หรือ Delusional Parasitosis และมักรู้จักกันในชื่อ Ekbom Syndrome ผู้ป่วยจะเชื่ออย่างฝังแน่นว่าตัวเองถูกสิ่งมีชีวิตบางชนิดกัด กัดกิน หรือวางไข่อยู่ใต้ผิวหนัง

อาการคันยุบยิบ แสบร้อน หรือรู้สึกเหมือนมีตัวอะไรคลานอยู่ไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยกำลังแกล้งทำ ความรู้สึกทางร่างกายเกิดขึ้นจริง เพียงแต่สมองตีความสัญญาณจากผิวหนังผิดไปจนเชื่อมโยงกับเรื่องพยาธิหรือแมลง บางรายอาจเห็นเส้นใย จุดดำ หรือเศษเล็กๆ แล้วมั่นใจว่านั่นคือตัวเชื้อโรค ทั้งที่สิ่งเหล่านั้นอาจเป็นสะเก็ดผิวหนัง ฝุ่น เส้นผม หรือเส้นใยจากเสื้อผ้า

เมื่อความเชื่อรุนแรงขึ้น ผู้ป่วยอาจพยายามกำจัดสิ่งที่คิดว่าอยู่ในร่างกายด้วยการเกา แคะ ขูด หรือใช้ของแหลมทำให้ผิวหนังเป็นแผล บางคนใช้น้ำยาฆ่าเชื้อ สารเคมี หรือผลิตภัณฑ์กำจัดแมลงราดลงบนผิว จนเกิดแผลไหม้ อักเสบ และติดเชื้อซ้ำ ภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้อันตรายกว่าตัวความเชื่อเอง เพราะแผลอาจลุกลามและทิ้งรอยแผลเป็นถาวร

ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งจะเก็บสะเก็ดแผล ฝุ่น เส้นใย หรือเศษวัสดุใส่กล่อง ถุง หรือขวด เพื่อนำไปให้แพทย์ตรวจ สิ่งนี้เรียกว่า Specimen Sign หรือ Matchbox Sign ไม่ใช่หลักฐานว่ามีพยาธิอยู่จริง แต่เป็นสัญญาณว่าความทุกข์จากอาการรุนแรงจนต้องหาหลักฐานมายืนยัน แพทย์ควรรับฟังโดยไม่หัวเราะหรือตำหนิ พร้อมตรวจหาสาเหตุทางผิวหนังและร่างกายก่อน

อาการลักษณะนี้อาจเกิดขึ้นเป็นภาวะทางจิตเวชโดยตรง หรือเกิดร่วมกับโรคทางกาย โรคทางระบบประสาท ภาวะขาดสารอาหาร ผลข้างเคียงจากยา การใช้สารกระตุ้น หรือการถอนแอลกอฮอล์ จึงไม่ควรสรุปเองว่าเป็นโรคหลงผิดทันที แพทย์อาจตรวจผิวหนัง เก็บตัวอย่าง ตรวจเลือด และซักประวัติยา รวมถึงประเมินสุขภาพจิตเพื่อแยกสาเหตุที่แท้จริง

การรักษามักต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างแพทย์ผิวหนังกับจิตแพทย์ ยาที่ใช้ในบางกรณีเป็นยาต้านโรคจิตและต้องเลือกชนิดกับขนาดยาให้เหมาะกับแต่ละคน ห้ามซื้อยากินเองหรือหยุดยาเอง หากมีแผลลึก แผลไหม้จากสารเคมี มีหนอง ไข้ หรือเริ่มใช้เข็มและของมีคมทำร้ายตัวเอง ควรไปโรงพยาบาลทันที และคนใกล้ตัวควรพาไปพบแพทย์ด้วยท่าทีสงบ ไม่ท้าทายความเชื่อแบบรุนแรง