12 นามสกุลที่สืบเชื้อสายหรือมีสายสัมพันธ์จากสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

หมายเหตุสำคัญ: คำว่า “สืบเชื้อสายจากพระเจ้าตาก” มีทั้งกรณีที่สืบสายตรงจากพระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และกรณีที่เกี่ยวพันทางสายหญิงกับพระราชวงศ์หรือราชสกุลในเวลาต่อมา บทความนี้จึงคัดเลือก 12 นามสกุลที่มีหลักฐานการเชื่อมโยงกับพระราชวงศ์กรุงธนบุรี โดยอ้างอิงข้อมูลจากงานรวบรวมของสำนักหอสมุด มจธ. และเอกสารด้านประวัติศาสตร์ราชสกุลเป็นหลัก

1. สินสุข

นามสกุล สินสุข เป็นหนึ่งในสายสกุลที่สืบเนื่องโดยตรงจากพระราชวงศ์ของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช โดยสำนักหอสมุดมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรีระบุว่า สายนี้สืบมาจากสมเด็จเจ้าฟ้ากรมขุนอินทรพิทักษ์ พระราชโอรสพระองค์ใหญ่ของสมเด็จพระเจ้าตากสิน ผ่านเจ้าชายทองอินทร์ ซึ่งมีเจ้าพระยายมราช (สุข) เป็นผู้สืบสาย จึงถือเป็นหนึ่งในนามสกุลสำคัญที่เชื่อมโยงกับสายพระโลหิตของพระเจ้าตากอย่างชัดเจน

2. อินทรโยธิน

อินทรโยธิน เป็นอีกสายหนึ่งที่สืบมาจากวงศ์สมเด็จเจ้าฟ้ากรมขุนอินทรพิทักษ์ พระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช โดยข้อมูลระบุว่า คุณชายนุด ผู้เป็นบุตรของเจ้าชายทองอินทร์ เป็นผู้ต้นสายของสกุลนี้ ดังนั้น สินสุขและอินทรโยธินจึงมีรากร่วมกันจากสายพระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าตากสิน แต่แยกเป็นคนละสกุลในเวลาต่อมา

3. พงษ์สิน

นามสกุล พงษ์สิน สืบสายมาจากสมเด็จเจ้าฟ้าชายทัศพงศ์ พระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช โดยเอกสารของ มจธ. ระบุว่าเจ้าฟ้าชายทัศพงศ์ภายหลังได้รับราชการในตำแหน่งหมอหลวง และมีผู้สืบสายต่อมา โดยคุณชายราชได้รับเป็นพระนรินทร์และเป็นต้นสกุลพงษ์สิน นับเป็นอีกหนึ่งสายสกุลตรงที่สะท้อนการสืบเชื้อสายของพระราชวงศ์กรุงธนบุรีมาสู่ยุคหลัง

4. รุ่งไพโรจน์

รุ่งไพโรจน์ เป็นสกุลที่สืบเนื่องจากวงศ์สมเด็จเจ้าฟ้านเรนทรราชกุมาร พระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช โดยข้อมูลระบุว่าสายสกุลสืบผ่านคุณชายรุ่ง ซึ่งต่อมาได้รับบรรดาศักดิ์เป็นพระยาสามภพพ่ายและพระยาจิรายุมนตรี จึงได้รับการจัดอยู่ในกลุ่มสกุลสายตรงที่มีความเกี่ยวเนื่องกับพระราชวงศ์ของสมเด็จพระเจ้าตากสิน

5. ศิลานนท์

นามสกุล ศิลานนท์ มีที่มาจากวงศ์ของสมเด็จเจ้าฟ้าชายศิลา พระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช โดยสรุปสายสกุลพระราชวงศ์ที่รวบรวมโดยสำนักหอสมุด มจธ. จัดให้ศิลานนท์อยู่ในกลุ่ม “สกุลสายตรง” ของพระราชวงศ์กรุงธนบุรี จึงเป็นนามสกุลที่มีความสำคัญต่อการศึกษาสายสืบเชื้อพระวงศ์ของพระเจ้าตากสิน

6. ณ นคร

ณ นคร เป็นหนึ่งในสายสกุลสำคัญที่สืบจากเจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อย) หรือเจ้าพระยานคร (น้อย) ซึ่งเอกสารระบุว่าเป็นผู้สืบเชื้อสายจากสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ผ่านเจ้าจอมปราง สายนี้มีบทบาทสำคัญอย่างมากในประวัติศาสตร์การปกครองหัวเมืองภาคใต้ และต่อมาได้แตกแขนงเป็นราชสกุลและสกุลที่มีชื่อเสียงหลายสาย

7. โกมารกุล ณ นคร

นามสกุล โกมารกุล ณ นคร เป็นสายที่แยกออกมาจากวงศ์เจ้าพระยานคร (น้อย) โดยสืบตรงจากเจ้าพระยามหาศิริธรรม หรือเมือง ซึ่งเป็นบุตรของเจ้าพระยานคร (น้อย) ข้อมูลการสรุปสายสกุลพระราชวงศ์กรุงธนบุรีจึงจัดโกมารกุล ณ นคร ไว้ในกลุ่มสกุลสายตรงที่มีความเชื่อมโยงกับสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

8. จาตุรงคกุล

จาตุรงคกุล เป็นอีกสายหนึ่งของวงศ์เจ้าพระยานคร (น้อย) โดยสืบผ่านคุณชายน้อยเอียด บุตรของเจ้าพระยานคร (น้อย) กับท่านผู้หญิงอิน เอกสารของ มจธ. ระบุอย่างชัดเจนว่าตระกูลนี้เป็นหนึ่งในสามสายสำคัญที่แยกออกจากวงศ์เจ้าพระยานคร (น้อย) ร่วมกับสาย ณ นคร และโกมารกุล ณ นคร

9. ณ ราชสีมา

นามสกุล ณ ราชสีมา มีสายสัมพันธ์กับเจ้าพระยานครราชสีมา หรือทองอินทร์ ซึ่งในเอกสารรวบรวมสายสกุลพระราชวงศ์กรุงธนบุรีได้รับการจัดให้อยู่ในกลุ่มสกุลสายตรงที่สืบเชื้อสายจากสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช แม้รายละเอียดเกี่ยวกับต้นสายบางช่วงจะปรากฏข้อถกเถียงในเอกสารประวัติศาสตร์ แต่สาย ณ ราชสีมาถูกบันทึกไว้ในงานรวบรวมเชื้อสายพระราชวงศ์ของพระเจ้าตากอย่างต่อเนื่อง

10. อิศรเสนา ณ อยุธยา

อิศรเสนา ณ อยุธยา เป็นราชสกุลที่มีความเกี่ยวพันกับสมเด็จพระเจ้าตากสินผ่านพระองค์เจ้าหญิงสำลีวรรณ พระราชธิดาของพระองค์ ซึ่งเป็นพระมารดาของพระองค์เจ้าชายพงศ์อิศเรศร์ กรมหมื่นกระษัตริย์ศรีศักดิเดช ผู้เป็นต้นราชสกุลอิศรเสนา ดังนั้นจึงเป็นสายที่สืบเชื้อสายจากสมเด็จพระเจ้าตากสินทางฝ่ายหญิง และเชื่อมโยงพระราชวงศ์กรุงธนบุรีเข้ากับราชสกุลในสมัยรัตนโกสินทร์

11. นพวงศ์ ณ อยุธยา

นพวงศ์ ณ อยุธยา เป็นราชสกุลที่มีความเกี่ยวเนื่องกับพระเจ้าตากสินผ่านสายเจ้าจอมมารดาน้อย ซึ่งเป็นผู้สืบเชื้อสายจากพระราชวงศ์กรุงธนบุรี และเป็นมารดาของพระองค์เจ้านพวงศ์ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส ต้นราชสกุลนพวงศ์ ณ อยุธยา จึงนับเป็นสายที่เชื่อมโยงกับสมเด็จพระเจ้าตากสินผ่านทางสายหญิง ก่อนจะผสมผสานเข้ากับสายราชวงศ์จักรีในเวลาต่อมา

12. สุประดิษฐ์ ณ อยุธยา

สุประดิษฐ์ ณ อยุธยา มีความเกี่ยวพันกับสมเด็จพระเจ้าตากสินในลักษณะเดียวกับราชสกุลนพวงศ์ ณ อยุธยา โดยสืบผ่านเจ้าจอมมารดาน้อย ซึ่งมีสายเชื่อมโยงกับพระราชวงศ์กรุงธนบุรี และเป็นพระมารดาของพระองค์เจ้าสุประดิษฐ์ กรมหมื่นวิษณุนาถนิภาธร ผู้เป็นต้นราชสกุลสุประดิษฐ์ ณ อยุธยา จึงเป็นอีกนามสกุลหนึ่งที่สะท้อนสายสัมพันธ์อันซับซ้อนระหว่างพระราชวงศ์พระเจ้าตากสินกับราชวงศ์จักรี