สุนัขไม่ได้ระบายเหงื่อผ่านลิ้น

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลายคนเห็นสุนัขอ้าปากแลบลิ้นแล้วเข้าใจว่า มันกำลังระบายเหงื่อออกทางลิ้นเหมือนคนที่มีเหงื่อไหลตามผิวหนัง แต่ความจริงแล้วลิ้นไม่ได้เป็นต่อมเหงื่อ และน้ำลายที่เคลือบอยู่บนลิ้นก็ไม่ได้ถูกขับออกมาเพื่อทดแทนเหงื่อโดยตรง

ต่อมเหงื่อที่ช่วยระบายความร้อนของสุนัขอยู่บริเวณอุ้งเท้า โดยเฉพาะแผ่นเนื้อหนานุ่มใต้เท้า หากสังเกตตอนสุนัขเดินบนพื้นเรียบ อาจเห็นรอยเท้าชื้นๆ ทิ้งไว้ได้ ความชื้นนั้นเกิดจากเหงื่อที่ออกจากอุ้งเท้า รวมถึงความชื้นจากการสัมผัสพื้นและการเลียเท้าในบางครั้ง

เหงื่อบริเวณอุ้งเท้ามีส่วนช่วยเล็กน้อย แต่ไม่ใช่ระบบหลักที่ทำให้สุนัขเย็นลง เพราะพื้นที่อุ้งเท้ามีไม่มากพอจะระบายความร้อนจากร่างกายทั้งตัว ต่อมต่างๆ บนผิวหนังส่วนอื่นของสุนัขก็ไม่ได้ทำหน้าที่ระบายความร้อนแบบเดียวกับต่อมเหงื่อของมนุษย์ จึงไม่ค่อยเห็นเหงื่อไหลตามลำตัว แม้อากาศจะร้อนมาก

เวลาร้อน สุนัขจึงใช้การหอบเป็นกลไกสำคัญ มันจะหายใจถี่ขึ้นและปล่อยให้อากาศไหลผ่านช่องปาก ลิ้น และทางเดินหายใจ ความชื้นจากน้ำลายและพื้นผิวภายในปากจะระเหยไปกับลมหายใจ การระเหยนี้ดึงความร้อนออกจากบริเวณศีรษะและช่วยลดอุณหภูมิของเลือดที่ไหลผ่านบริเวณนั้น ก่อนเลือดจะหมุนเวียนกลับไปทั่วร่างกาย

ลิ้นจึงมีบทบาทเป็นพื้นผิวที่ช่วยให้น้ำระเหยได้มากขึ้น ไม่ใช่ท่อระบายเหงื่อ สุนัขบางตัวจะยืดลิ้นออกด้านข้างเพื่อเพิ่มพื้นที่รับอากาศ ทำให้การระเหยเกิดขึ้นได้ดีขึ้น โดยเฉพาะในวันที่อากาศร้อนหรือหลังวิ่งเล่นหนัก

รูปร่างของจมูกและทางเดินหายใจก็มีผลต่อประสิทธิภาพการคลายร้อน สุนัขหน้าสั้น เช่น ปั๊ก เฟรนช์บูลด็อก และบูลด็อก มักหอบได้ไม่คล่องเท่าสุนัขจมูกยาว จึงมีความเสี่ยงตัวร้อนเกินไปง่ายกว่า แม้อยู่ในสถานการณ์ที่สุนัขพันธุ์อื่นยังดูปกติ

การหอบหลังออกกำลังหรืออยู่ในอากาศร้อนเป็นเรื่องที่พบได้ แต่ถ้าหอบแรงไม่หยุดแม้ได้พัก อยู่ในที่ร่ม มีน้ำให้ดื่ม หรือมีอาการน้ำลายเหนียว เหงือกแดงจัด อ่อนแรง เดินเซ อาเจียน และหมดสติ ควรรีบพาไปพบสัตวแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะตัวร้อนเกินหรือฮีตสโตรก

เจ้าของควรช่วยลดความร้อนด้วยการพาสุนัขเข้าที่ร่ม เปิดอากาศถ่ายเท ให้จิบน้ำสะอาด และหลีกเลี่ยงการออกกำลังช่วงแดดจัด พื้นปูนหรือพื้นยางที่ร้อนมากอาจทำให้อุ้งเท้าไหม้ได้ แม้สุนัขจะยังเดินต่อเพราะความตื่นเต้นหรือความเคยชินก็ตาม

ความเข้าใจที่ถูกต้องคือ สุนัขไม่ได้เหงื่อออกทางลิ้น แต่ใช้การระเหยของความชื้นในปากและการหายใจถี่เพื่อช่วยถ่ายเทความร้อน ส่วนอุ้งเท้าเป็นบริเวณที่มีต่อมเหงื่อจริงและอาจทิ้งรอยชื้นไว้บนพื้นได้ เพียงแต่บทบาทของมันมีขนาดเล็กกว่าการหอบมาก