แกล้งป่วยเพื่อให้คนอื่นสงสารอาจเป็นสัญญาณของโรคทางจิตเวช

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บางคนไม่ได้แค่พูดเกินจริงว่าตัวเองไม่สบาย แต่จงใจสร้างเรื่องราวหรือทำให้อาการป่วยเกิดขึ้นกับตัวเอง เพื่อให้ได้เข้ารับการรักษาและได้รับการดูแลจากบุคลากรทางการแพทย์ ภาวะนี้เรียกว่า Factitious Disorder Imposed on Self หรือภาวะแกล้งป่วยที่เกิดกับตนเอง ส่วนคำว่า Mnchausen Syndrome เป็นชื่อเก่าที่มักใช้เรียกกรณีที่มีรูปแบบรุนแรงและซับซ้อน

ผู้ที่มีภาวะนี้อาจเล่าอาการที่ไม่มีอยู่จริง ทำให้อาการบางอย่างดูรุนแรงขึ้น หรือจงใจทำร้ายร่างกายตัวเองจนต้องไปโรงพยาบาล พฤติกรรมอาจเกี่ยวข้องกับการใช้ยาอย่างไม่เหมาะสม การทำให้บาดแผลแย่ลง หรือทำให้ผลตรวจดูผิดปกติ แต่ไม่ควรนำรายละเอียดเหล่านี้ไปทดลองทำตาม เพราะเสี่ยงติดเชื้อ อวัยวะเสียหาย พิการ หรือเสียชีวิตได้ แก่นสำคัญไม่ได้อยู่ที่การอยากได้เงินหรือหลบเลี่ยงงานเป็นหลัก แต่อยู่ที่ความต้องการเข้าไปอยู่ในบทบาทของคนป่วยและได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่อง

ภาวะนี้แตกต่างจากการโกหกเพื่อผลประโยชน์ภายนอก เช่น ต้องการเงิน เรียกร้องค่าชดเชย หรือหลีกเลี่ยงความรับผิดชอบ เพราะ Factitious Disorder มักไม่พบรางวัลภายนอกที่ชัดเจน และแรงผลักดันภายในของแต่ละคนอาจซับซ้อนจนเจ้าตัวเองก็อธิบายไม่ได้ทั้งหมด นอกจากนี้ยังไม่ควรเหมารวมคนที่บ่นป่วยบ่อย คนที่มีอาการวิตกกังวล หรือคนที่สื่อสารอาการคลาดเคลื่อนว่าเป็นโรคนี้ แพทย์ต้องตรวจให้แน่ใจก่อนว่าไม่มีโรคทางกายซ่อนอยู่ และประเมินรูปแบบพฤติกรรมอย่างรอบคอบ

การวินิจฉัยไม่ควรเกิดจากการจับผิดหรือประณาม เพราะการเผชิญหน้าอย่างรุนแรงอาจทำให้เจ้าตัวหนีไปรักษาที่อื่นและเพิ่มความเสี่ยงทำร้ายตัวเอง การดูแลมักต้องอาศัยจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยา การทำจิตบำบัด และการประสานข้อมูลระหว่างทีมรักษาเพื่อลดการตรวจหรือหัตถการที่ไม่จำเป็น หากพบคนใกล้ตัวมีพฤติกรรมทำให้ตัวเองป่วยจริง ควรพูดด้วยความห่วงใย ชวนพบผู้เชี่ยวชาญ และหลีกเลี่ยงการให้ยาเอง หากมีการกินสารอันตราย เลือดออกมาก หมดสติ หรือบาดเจ็บรุนแรง ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที