นครปฐมกำลังผลักดันสู่เมืองอาหารของยูเนสโก: แค่มีของอร่อยยังไม่พอ ต้องมีอะไรบ้าง?

นครปฐมกำลังเดินหน้า แต่ยังไม่ใช่ “เมืองอาหารของยูเนสโก” แล้ว

ช่วงนี้มีข่าวว่านครปฐมกำลังผลักดันตัวเองเข้าสู่เครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก ในสาขาวิทยาการอาหาร หรือ City of Gastronomy จนฟังเผิน ๆ อาจเข้าใจว่า จังหวัดได้รับการรับรองไปแล้ว

แต่ข้อเท็จจริงคือ เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2569 จังหวัดนครปฐมเพิ่งจัดประชุมขับเคลื่อนโครงการครั้งที่ 1/2569 โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน การประชุมนี้จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการรวบรวมแนวคิดและเตรียมสิ่งที่จะนำเสนอต่อคณะกรรมการ ไม่ใช่ประกาศผลว่านครปฐมได้รับสถานะจากยูเนสโกแล้ว

ภาพประกอบเชิงบรรณาธิการ: นครปฐมกำลังผลักดันเรื่องอาหารให้เชื่อมกับการพัฒนาเมือง ไม่ใช่ภาพการได้รับตรารับรองจากยูเนสโก

City of Gastronomy คืออะไร?

คำว่า City of Gastronomy เป็นหนึ่งในสาขาของ UNESCO Creative Cities Network หรือเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก เครือข่ายนี้ไม่ได้มีเป้าหมายเพียงจัดอันดับว่าเมืองไหนมีอาหารอร่อยที่สุด แต่ส่งเสริมให้เมืองใช้ความคิดสร้างสรรค์และอุตสาหกรรมวัฒนธรรมเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน รวมทั้งทำงานร่วมกับเมืองอื่นในระดับนานาชาติ

พูดให้ใกล้ตัวกว่านั้น เมืองอาหารในความหมายนี้ไม่ใช่แค่เมืองที่มีร้านดังหรือเมนูที่นักท่องเที่ยวอยากลอง แต่เป็นเมืองที่สามารถเล่าให้เห็นได้ว่า อาหารเชื่อมกับพื้นที่ ผู้คน ความรู้ เศรษฐกิจ และอนาคตของเมืองอย่างไร

ดังนั้น การจะเดินหน้าไปสู่เครือข่ายนี้จึงต้องมีเรื่องเล่ามากกว่ารายชื่อของกิน ต้องทำให้เห็นทั้งระบบที่อยู่หลังจานอาหารหนึ่งจาน ตั้งแต่วัตถุดิบ คนปลูก คนแปรรูป คนทำอาหาร ไปจนถึงคนที่ช่วยรักษาความรู้เดิมและต่อยอดให้เข้ากับโลกปัจจุบัน

นครปฐมมีอะไรที่อยากนำเสนอ?

รายงานข่าวจากการประชุมระบุว่า นครปฐมมองเห็นศักยภาพของตัวเองตั้งแต่ภาคเกษตรกรรมและวัตถุดิบอาหาร การแปรรูปอาหาร การวิจัยและนวัตกรรม ไปจนถึงวัฒนธรรมการกินที่เป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่

อีกจุดที่จังหวัดยกขึ้นมาคือการมีสถาบันการศึกษาที่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอาหารหลายแห่ง ทั้งมหาวิทยาลัยศิลปากร มหาวิทยาลัยมหิดล มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ และมหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม

รายการเหล่านี้ยังไม่ใช่ใบรับรองว่าการเสนอชื่อจะผ่าน แต่เป็นวัตถุดิบที่จังหวัดสามารถนำไปจัดระบบเป็นเรื่องเดียวกันได้ เพราะอาหารของเมืองไม่ได้เกิดจากเชฟเพียงคนเดียว หากเกิดจากคนหลายกลุ่มที่ทำงานต่อกันเป็นห่วงโซ่

แค่มีของอร่อยยังไม่พอ ต้องตอบคำถามอะไรอีก?

1. อาหารนั้นเชื่อมกับคนในพื้นที่จริงหรือไม่

เมืองหนึ่งอาจมีอาหารดัง แต่ถ้าเรื่องราวจบอยู่แค่การโปรโมตร้านหรือเมนู ก็ยังอธิบายความเป็นเมืองอาหารได้ไม่เต็มที่ สิ่งสำคัญกว่าคือการทำให้เห็นว่าชุมชน เกษตรกร ผู้ประกอบการรายเล็ก และคนรุ่นใหม่มีส่วนร่วมกับระบบนี้อย่างไร

2. ความรู้เดิมถูกเก็บและต่อยอดอย่างไร

อาหารท้องถิ่นมีทั้งสูตร วิธีเลือกวัตถุดิบ ฤดูกาล เทคนิคการถนอมอาหาร และความทรงจำของผู้คน การเป็นเมืองที่ให้คุณค่ากับอาหารจึงควรทำให้ความรู้เหล่านี้ไม่หายไปพร้อมกับคนรุ่นหนึ่ง และเปิดพื้นที่ให้เกิดการวิจัย การเรียนรู้ หรือการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่โดยไม่ตัดขาดจากรากเดิม

3. อาหารช่วยพัฒนาเมืองได้จริงแค่ไหน

จังหวัดนครปฐมระบุว่า การผลักดันครั้งนี้เกี่ยวข้องกับการเพิ่มมูลค่าอาหารพื้นถิ่น วัตถุดิบท้องถิ่น และผลิตภัณฑ์ชุมชน รวมทั้งการท่องเที่ยวและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ประเด็นที่ต้องติดตามต่อจึงไม่ใช่เพียงว่าจะได้ชื่ออยู่ในเครือข่ายหรือไม่ แต่คือรายได้และโอกาสที่เกิดขึ้นจะกระจายถึงผู้ผลิตและชุมชนอย่างไร

4. เมืองมีแผนทำงานต่อหรือแค่จัดงานครั้งเดียว

ข่าวการประชุมครั้งนี้พูดถึงการระดมความคิดและการเตรียมเครื่องมือสำหรับนำเสนอต่อคณะกรรมการ นั่นหมายความว่างานสำคัญหลังจากนี้คือการทำให้แนวคิดกลายเป็นแผนที่ตรวจสอบได้ เช่น ใครรับผิดชอบเรื่องใด มีข้อมูลอะไรสนับสนุน และประชาชนในพื้นที่จะมีส่วนร่วมอย่างไร

ภาพประกอบเชิงแนวคิด: เมืองอาหารต้องเชื่อมวัตถุดิบ ความรู้ ชุมชน ผู้ประกอบการ และการพัฒนาอย่างยั่งยืนเข้าด้วยกัน

ถ้าได้สถานะจริง เมืองจะได้อะไร?

ในระดับหลักการ เครือข่ายเมืองสร้างสรรค์เปิดพื้นที่ให้เมืองต่าง ๆ ร่วมมือ แลกเปลี่ยนแนวทาง และใช้ความคิดสร้างสรรค์เป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาเมือง ยูเนสโกอธิบายว่าเครือข่ายนี้มุ่งให้ความคิดสร้างสรรค์และอุตสาหกรรมวัฒนธรรมอยู่ในแผนพัฒนาท้องถิ่น พร้อมทำงานร่วมกันในระดับนานาชาติ

สำหรับนครปฐม นั่นอาจช่วยทำให้อาหารไม่ได้ถูกมองเป็นเพียงของกินหรือของฝาก แต่ถูกเล่าในฐานะทุนทางวัฒนธรรมและเศรษฐกิจของเมือง อย่างไรก็ตาม คำว่า “อาจ” สำคัญมาก เพราะผลลัพธ์จริงขึ้นอยู่กับแผนงาน การมีส่วนร่วม และการจัดการหลังจากนั้น ไม่ได้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติทันทีที่มีชื่ออยู่ในเครือข่าย

จุดที่ควรจับตาต่อจากนี้

สิ่งที่ควรติดตามไม่ใช่แค่ภาพงานเปิดตัวหรือคำว่า “เมืองอาหารระดับโลก” แต่คือข้อมูลที่ตอบได้ว่า นครปฐมจะรวบรวมมรดกอาหารอะไร ใครเป็นเจ้าของความรู้ ชุมชนจะมีบทบาทอย่างไร สถาบันการศึกษาจะช่วยด้านใด และแผนนี้จะสร้างประโยชน์ให้คนในพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรมได้อย่างไร

ถ้าตอบคำถามเหล่านี้ได้ การผลักดัน City of Gastronomy ก็จะไม่ใช่เพียงการติดป้ายให้เมืองดูน่าสนใจ แต่เป็นการใช้เรื่องอาหารเป็นเครื่องมือเชื่อมคน ความรู้ เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมเข้าด้วยกัน

สรุป

นครปฐมกำลังเริ่มต้นกระบวนการผลักดันตัวเองสู่เครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก สาขาวิทยาการอาหาร หลังมีการประชุมขับเคลื่อนโครงการครั้งแรกเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2569 แต่ยังไม่ใช่การประกาศว่าได้รับสถานะแล้ว

ความน่าสนใจของเรื่องนี้จึงไม่ได้อยู่ที่การมีของอร่อยจำนวนมากเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การพิสูจน์ว่าอาหารของนครปฐมเชื่อมกับเกษตรกร ชุมชน ความรู้ งานวิจัย ผู้ประกอบการ และการพัฒนาเมืองได้จริงหรือไม่ เพราะเมืองอาหารที่ยั่งยืนต้องทำให้คนในเมืองมีส่วนร่วมและได้ประโยชน์ ไม่ใช่แค่มีชื่อสวยบนป้ายประชาสัมพันธ์

ข้อมูลข่าวการประชุมตรวจสอบ ณ วันที่ 26 สิงหาคม 2569 สถานะการได้รับการรับรองควรติดตามจากประกาศของยูเนสโกและหน่วยงานจังหวัดโดยตรง

แหล่งอ้างอิง

1. UNESCO, “Creative Cities Network” — https://www.unesco.org/en/creative-cities
2. UNESCO, “Creative Cities Network: Call for Applications” — https://www.unesco.org/en/creative-cities/call-applications
3. บ้านเมือง, “ผู้ว่าฯนครปฐม ประชุมขับเคลื่อนเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ขององค์การยูเนสโก สาขาวิทยาการอาหาร (City of Gastronomy) ครั้งที่ 1/2569” — https://www.banmuang.co.th/news/region/487963
4. 77Kaoded, “นครปฐมผนึกกำลังขับเคลื่อนสู่ ‘เมืองสร้างสรรค์วิทยาการอาหาร’ ยูเนสโก” — https://77kaoded.news/25/08/2026/news-pr/panithat/72496/